در بین کوههای قفقاز در جمهوری داغستان روسیه روستایی به نام کوروش وجود دارد که در بین دو کوه به نام شاه داغ(کوه شاه) و دژیک دژیک(مرتبط با دژ؟)واقع شده است،همچنین رودی در جنوب قفقاز بنام کورا(تلفظ نام کوروش در حالت فاعلی مانند داریوش و دارا)جاری بوده که به دریای کاسپین می ریزد،در منابع یونانی مانند استرابو از این رود با نام رود کوروش یاد شده است
از طرف دیگر در کوههای قفقاز جهت عبور از شمال قفقاز و ورود به جنوب آن صرفا دو تنگه وجود داشته که اولی تنگه دربند(اکنون کهن ترین شهر روسیه بوده که نامی ایرانی داشته و موسس آن ایرانیان می باشند) و دومی نیز دروازه آلان یا در آلان بوده(نامی فارسی و به معنای دروازه قوم آلان )که بعدها با تغییر تلفظ آن به تنگه داریال معروف شده است،همچنین ترکان به این تنگه ها دمیرقاپو یا دروازه آهنی میگفتند.
در قران کریم در سوره کهف (آیات ۸۳ به بعد)به معرفی ذوالقرنین توسط پیامبر اسلام پرداخته شده است :
وَ يَسْئَلُونَكَ عَنْ ذِي الْقَرْنَيْنِ قُلْ سَأَتْلُوا عَلَيْكُمْ مِنْهُ ذِكْراً «سوره کهف آیه83»
و از تو درباره ذوالقرنين مىپرسند. بگو: بهزودى از او يادى بر شما خواهم كرد.
حَتَّىٰ إِذَا بَلَغَ بَيْنَ السَّدَّيْنِ وَجَدَ مِنْ دُونِهِمَا قَوْمًا لَا يَكَادُونَ يَفْقَهُونَ قَوْلًا
تا به میان دو کوه رسید؛ و در کنار آن دو (کوه) قومی را یافت که هیچ سخنی را نمی فهمیدند
قَالُوا يَا ذَا الْقَرْنَيْنِ إِنَّ يَأْجُوجَ وَمَأْجُوجَ مُفْسِدُونَ فِي الْأَرْضِ فَهَلْ نَجْعَلُ لَكَ خَرْجًا عَلَىٰ أَنْ تَجْعَلَ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُمْ سَدًّا
آنان گفتند: ای ذوالقرنین، قومی به نام یأجوج و مأجوج (اجداد مغول و گوگ ترک ها؟)در این سرزمین (پشت این کوه) فساد (و خونریزی و وحشیگری) بسیار میکنند، آیا چنانچه ما خرج آن را به عهده گیریم سدی میان ما و آنها میبندی؟
آتُونِي زُبَرَ الْحَدِيدِ ۖ حَتَّىٰ إِذَا سَاوَىٰ بَيْنَ الصَّدَفَيْنِ قَالَ انْفُخُوا ۖ حَتَّىٰ إِذَا جَعَلَهُ نَارًا قَالَ آتُونِي أُفْرِغْ عَلَيْهِ قِطْرًا
برایم قطعات آهن بیاورید. تا چون میان آن دو کوه را برابر ساخت گفت: در آتش بدمید؛ تا چون آهن را بسان آتش بگداخت، گفت: برایم مس گداخته آورید تا بر آن فرو ریزم.....
در این آیات به ساختن سدی آهنین بین دو کوه توسط ذوالقرنین اشاره شده است
از مجموع قراین فوق ازجمله وجود نام های فارسی و ایرانی منطقه،وجود مناطقی بنام یا مرتبط با نام کوروش،با در نظر گرفتن بازمانده سدي که هم اکنون در گذرگاه داریال قفقاز موجود است و شهادت کتب ارمني ـ که اين ناحيه را (بهاک کورائي) و (کابان کورائي) مي گويند ( به معني گذرگاه و يا دره کوروش ) وتطبیق با روایات مورخین و نیز داستان ذوالقرنین در قرآن می شود نتیجه گرفت کوروش همان ذوالقرنین قرآن بوده و می توان به دنبال آثار بیشتری از کوروش در قفقاز بود.
قال رسول الله .. فاوحی الی ملک من ملوک فارس یقال له کورس و کان مومنا ان سر الی بقایا بنی اسراییل حتی تستنقذهم ...
پیامبر اسلام گفت پس خداوند به پادشاهی از پادشاهان پارس به نام کورش که فردی مومن بود وحی کرد که به سوی بازماندگان بنی اسراییل برو و انان را نجات بده ...
محمد بن جریر طبری جامع البیان عن تاویل ای القران تحقیق دکتر عبدالله ترکی قاهره م ج 14 .. صفحه 458 ..
کوروش بزرگ در سرودهی دانیال نامه از خواجه بخارایی در سال ۱۶۰۶ میلادی
چو کورش گشت از این هنگامه دلشاد
گرفت آرام اندر شهر بغداد
امیران را نوازش کرد بسیار
بقانونی که گفتند نیست در کار
بشد بخت و سعادت همدم او
مبدل گشت با شادی غم او
بملک فارس دائمی بود دلشاد
هم از وی شد عراق و ملک بغداد
چه در کشور فروغ مهر او تافت
ازین، آن مملکت زیب دگر یافت
نبودش پیشهای در شهر جز داد
بدی از عدل او بحر و بر آباد
بتخت خسروی منزل گرفتی
زمان بخت و ملک کام دل گرفتی
چنان در وادی عشرت فتادی
که جامش یاد از جمشید دادی
ز بزمش مردمان بودند دلشاد
از او این مملکت شد عشرت آباد