صورتهای مالی شش‌ماهه شستا، تصویری نگران‌کننده از عملکرد یکی هلدینگ های بزرگ بورسی کشور ترسیم می‌کند؛ تصویری که بیش از هر چیز، پرسش‌های جدی درباره کارنامه مدیریتی محمدرضا سعیدی، مدیرعامل سرمایه گذاری تأمین اجتماعی، به‌وجود آورده است.
به گزارش سرویس اقتصادی تابناک؛ بررسی آمار رسمی منتشرشده در سامانه کدال نشان می‌دهد شستا در شش ماهه منتهی به پایان آذرماه، با زیان خالص بیش از ۲ هزار و ۱۰۰ میلیارد تومان مواجه شده؛ رقمی که نسبت به مدت مشابه سال قبل ۵۹ درصد افزایش داشته و از تعمیق بحران درآمدی در این مجموعه اقتصادی خبر می‌دهد.
نکته قابل‌تأمل آن است که این زیان سنگین در دوره‌ای رقم خورده که انتظار می‌رفت شستا به‌عنوان بازوی اقتصادی تأمین اجتماعی، با مدیریت کارآمدتر، مسیر تثبیت و حتی بهبود عملکرد را طی کند. اما آمارها روایت دیگری دارند؛ روایتی که در آن هزینه‌ها با شتاب بالا می‌روند و درآمد و سودآوری عقب می‌نشینند.
سقوط آزاد سود انباشته؛ زنگ خطر برای آینده شستا؟
سود انباشته شستا در پایان پاییز، سقوطی ۹۵ درصدی را تجربه کرده و عملاً بیش از ۳۳ هزار و ۲۲۱ میلیارد تومان از این ذخیره حیاتی از بین رفته است. چنین افتی، به نظر می رسد توان شستا برای سرمایه‌گذاری‌های آتی، توسعه پرتفوی و حتی مدیریت ریسک‌های مالی را به‌شدت تضعیف می‌کند. کارشناسان معتقدند این اتفاق، در دوره مدیریتی سعیدی رخ داده و نمی‌توان آن را صرفاً به عوامل بیرونی نسبت داد.
هزینه‌های مدیریتی بالا در سایه زیان
در حالی که شستا در حال ثبت زیانهای فزاینده است، هزینه‌های مرتبط با نیروی انسانی و مدیران، مسیر معکوسی را طی کرده‌اند. طبق اسناد مالی، هزینه حقوق، دستمزد و مزایا در شش ماهه مورد بررسی به ۹۴ میلیارد و ۵۰۶ میلیون تومان رسیده که ۵۶ درصد رشد را نشان می‌دهد. این در شرایطی است که مجموع کارکنان دائم و قراردادی شستا تنها ۱۳۸ نفر اعلام شده است؛ به‌عبارت دیگر، میانگین دریافتی هر نیروی شستا در این دوره، به حدود ۱۱۴ میلیون تومان در ماه می‌رسد؛ رقمی که در مقایسه با وضعیت مالی شرکت، محل سؤال جدی است.
از سوی دیگر، پاداش اعضای حقوقی هیأت‌مدیره نیز به یک میلیارد و ۴۰۰ میلیون تومان افزایش یافته و هزینه حق حضور در جلسات هیأت‌مدیره با رشد ۶۳ درصدی به ۲۲۸ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان رسیده است. این افزایش‌ها، آن هم در دوره زیانده، این پرسش را پررنگ می‌کند که آیا میان عملکرد و نظام جبران خدمات در شستا، تناسبی وجود دارد یا خیر؟
بدهی‌محوری و فشار مالی فزاینده
نگاهی به ساختار بدهی‌های شستا، تصویر نگران‌کننده‌تری ارائه می‌دهد. در شش ماهه مذکور، بیش از ۲ هزار میلیارد تومان هزینه مالی شناسایی شده که رشد ۶۶ درصدی دارد. بخش عمده این رقم، یعنی حدود یک هزار و ۴۹۰ میلیارد تومان، مربوط به سود و کارمزد تسهیلات بانکی است که جهشی ۲۵۹ درصدی را ثبت کرده است. توضیح شستا مبنی بر استفاده از تسهیلات برای تأمین سود سهامداران، هرچند قابل ذکر است، اما پرسش اساسی را بی‌پاسخ می‌گذارد: چرا یک هلدینگ بزرگ باید برای پرداخت سود، تا این حد به استقراض متوسل شود؟
از سوی دیگر ۴ هزار میلیارد تومان تسهیلات مالی بلندمدت در بدهی‌های غیرجاری، بدون نشانه روشن از بازپرداخت، و بیش از ۱۰ هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان بدهی جاریی در ردیف تسیهلات مالی دیده می شود که می تواند فشار سنگینی بر نقدینگی شستا وارد کند.
بنابراین مجموع این اعداد و روندها، یک پیام روشن دارد: شستا در دوره مدیریت فعلی، با افزایش هزینه‌ها، تشدید زیان، افت شدید سود انباشته و وابستگی فزاینده به بدهی روبه‌رو شده است. ادامه این مسیر، نه‌تنها منافع سهامداران و ذی‌نفعان اصلی شستا، بلکه ثبات مالی این هلدینگ اثرگذار را نیز با تهدید جدی مواجه می‌کند. اکنون، بیش از هر زمان دیگری، شستا نیازمند پاسخ‌گویی شفاف و بازنگری جدی در رویکردهای مدیریتی است؛ پیش از آنکه بحران، عمیق‌تر و پرهزینه‌تر شود.
تکمیلی: توضیحات شستا
پیرو درج این گزارش، سرمایه گذاری تأمین اجتماعی توضیحاتی ارائه کرده که وفق قانون عینا درج می‌شود. متن این جوابیه بدین شرح است:
«مطلب منتشر شده در پایگاه خبری تابناک حاکی از برداشت اشتباه و تحلیل نادرست از صورتهای مالی منتشر شده شرکت سرمایه گذاری تامین اجتماعی (شستا) بوده و ابهاماتی را در ذهن مخاطبان ایجاد کرده است. گزارش منتشر شده اگرچه مدعی است که بر اساس اطلاعات مندرج در صوت مالی شرکت سرمایه گذاری تامین اجتماعی تنظیم و تدوین شده اما در واقع برداشت و تحلیل نادرست از این اطلاعات است، در این راستا به منظور شفافسازی درخصوص صورتهای مالی میان دوره ای 6 ماهه منتهی به سی‌ام آذر ماه (عملکرد تیر لغایت آذر 1404) به استحضار مردم عزیز می‌رساند:فارغ از انگیزه‌های مرتبط با انتشار گزارش مزبور، آشنایی حداقلی با ماهیت شرکتهای سرمایه‌گذاری می‌تواند به تحلیلی درست از اطلاعات ارائه شده در صورت مالی منتج شود و ابهام در این خصوص را مرتفع کند. باید توجه داشت که شرکت سرمایه‌گذاری تأمین اجتماعی همچون بسیاری از شرکتهای سرمایه گذاری دیگر درآمد اصلی یا عملیاتی خود را از محل سود تقسیمی سهام شرکتهای سرمایه‌پذیر در زمان برگزاری مجمع عمومی که در پایان سال مالی شناسایی می‌شود به دست می‌آورد. لذا با توجه به تقسیم سود توسط مجمع عمومی عادی صاحبان سهام به مبلغ 31 همت (95 درصد سود خالص)، سود انباشته به همین میزان کاهش یافته است. همچنین، بدهی این شرکت که در اطلاعات ارائه شده به مبلغ 45 همت است عمدتا متشکل از سود سهام پرداختنی به مبلغ 30 همت و تسهیلات مالی به مبغ 14.5 همت است. بدون تردید سود سال مالی جاری نسبت به سال قبل افزایش قابل توجهی داشته است. در همین راستا گفتنی است علیرغم وضعیت اقتصادی جاری کشور، شستا در موعد قانونی نسبت به تسویه سود سهام اشخاص حقیقی و حقوقی در زمانبندی منتشر شده اقدام کرده است.
موضوع بعد درخصوص زیان خالص دوره گزارش شده به مبلغ 2 همت است که لازم به توجه است با عنایت به ماهیت شرکت در شناسایی درآمدهای عملیاتی مربوط به هزینه مالی تسهیالت دریافتی به منظور مشارکت در افزایش سرمایه و حفظ سرمایه در گردش شرکتهای گروه شستا بوده است. همچنین لازم به ذکر است پرداخت پاداش به اعضاء حقوقی(بنگاه ها و شرکت های دارای سیت هیات مدیره مربوط به سازمان تامین اجتماعی) طی تصمیم مجمع عمومی تخصیص داده شده است و هیچگونه پرداختی به اشخاص نه در حال حاضر و نه در گذشته صورت نگرفته است. در پایان تاکید می‌شود شرکت سرمایه گذاری تامین اجتماعی در یک سال و چند ماه گذشته توانسته است از بسیاری از موانع عبور کند که خروج تعداد قابل توجهی از شرکت های زیان ده این مجموعه از زیان و افزایش قابل توجه سوددهی بسیاری از شرکتهای گروه بزرگ شستا سند معتبری بر این ادعاست. شایان ذکر است درآمد و سودآوری شرکت ها نسبت به سال گذشته ارتقاء قابل توجهی داشته و رکوردهای بی نظیری ثبت شده است.»
جوابیه شستا به گزارش تابناک در حالی است که انتظار می رفت مدیریت شستا نسبت به افزایش چشم گیر هزینه ها و حقوق و دستمزدهای کلان به کارکنانش و همچنین رقم نجومی ۴ هزار میلیارد تومان تسهیلات مالی بلندمدت در بدهی‌های غیرجاری شستا نیز شفاف سازی کند!