به گزارش خبرنگار بین الملل تابناک، قطر در جریان نشست اخیر مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک (اواخر سپتامبر ۲۰۲۶) نقش میانجی فعالی را ایفا کرد. دوحه نه‌تنها پیام‌ها را میان هیئت‌های ایرانی و آمریکایی منتقل می‌کرد، بلکه هدف اصلی خود را «ایجاد زمینه مشترک» و «پر کردن شکاف» میان دو طرف اعلام کرد.
با وجود برگزاری جلسات و تبادل پیام‌ها در حاشیه مجمع عمومی، طرفین نتوانستند به توافقی برای بازگشایی تنگه هرمز دست یابند.
مقامات ایرانی از طریق میانجی قطری شروط خود را به واشنگتن ابلاغ کردند؛ از جمله پایان جنگ در همه جبهه‌ها، لغو محاصره دریایی و آزادسازی دارایی‌های مسدودشده.
بیشتر بخوانید:
افزایش قوای دریایی آمریکا در منطقه؛ احتمال شروع جنگ با ایران؟
جنگ ایران و آمریکا به زودی پایان نمی‌یابد/ هدف آمریکا از مذاکره اخیر پایین آوردن قیمت نفت بود
در مقابل، آمریکا پیشنهاد ایران درباره بازگشایی تنگه هرمز را نپذیرفته و با این استدلال که ایران کنترلی بر این آبراه ندارد، آن را رد کرد. به این ترتیب، مذاکرات غیرمستقیم با میانجی‌گری قطر بدون حصول توافق پایان یافت.
در خصوص این موضوع، خبرنگار تابناک گفتگویی با پروفسور «جفری ساکس» استاد دانشگاه کلمبیا آمریکا و از مدیران ارشد سازمان ملل انجام داده که در ادامه آمده است.
«جفری ساکس» اقتصاددان برجسته آمریکایی، تحلیلگر سیاست‌های عمومی و یکی از تأثیرگذارترین اقتصاددانان جهان محسوب میشود. نشریه تایمز دو بار او را در فهرست ۱۰۰ رهبر تأثیرگذار جهان قرار داده و اکونومیست نیز او را جزو سه اقتصاددان برجسته زنده جهان معرفی کرده است. ساکس فعالیت علمی خود را از دانشگاه هاروارد آغاز کرد. او در سال ۱۹۸۰ به عنوان استادیار مشغول به کار شد و در سال ۱۹۸۲ به دانشیاری ارتقا یافت. ساکس همچنین ریاست مؤسسه توسعه بین‌الملل هاروارد (۱۹۹۵-۱۹۹۹) و مرکز توسعه بین‌الملل مدرسه کندی هاروارد (۱۹۹۹-۲۰۰۲) را بر عهده داشت. او هم‌اکنون استاد دانشگاه کلمبیا است.
«ساکس» از سال ۲۰۰۲ تا ۲۰۱۸ مشاور ویژه دبیرکل سازمان ملل متحد بوده و به سه دبیرکل متوالی (کوفی عنان، بان کی‌مون و آنتونیو گوترش) مشاوره داده است. در حال حاضر به عنوان مدافع اهداف توسعه پایدار (SDG Advocate) زیر نظر آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، فعالیت می‌کند. او رئیس شبکه راه‌حل‌های توسعه پایدار سازمان ملل (UN Sustainable Development Solutions Network) است.
تنها توافقی که ترامپ احتمالاً امضا خواهد کرد، تسلیم ایران است
*مذاکرات اخیر میان ایران و آمریکا نیز با شکست مواجه شد و پیشنهاد قطر برای توقف درگیری‌ها و بازگشایی تنگه هرمز به نتیجه نرسید. به نظر می‌رسد آمریکا به دنبال توافقی است که هم موضوع تنگه هرمز را در بر بگیرد و هم امتیازات هسته‌ای از ایران بگیرد. ارزیابی شما چیست؟
متأسفانه باید بگویم تنها توافقی که ترامپ احتمالاً امضا خواهد کرد، تسلیم ایران است. به عبارت دیگر، ترامپ بعید است توافقی را امضا کند مگر اینکه ایران «بازنده» شود.
این بسیار تأسف‌بار است، اما روانشناسی آمریکا و ترامپ نسبتاً روشن است. نخبگان قدرت آمریکا نیاز دارند به جهان «اثبات» کنند که آمریکا ابرقدرت چالش‌ناپذیر است.
توهم هژمون بودن در جهان همچنان سیاست خارجی آمریکا را تعریف می‌کند
این توهم هژمون بودن در جهان همچنان سیاست خارجی آمریکا را تعریف می‌کند و همچنان مانع هر توافق معقولی با ایران میشود. این خودبزرگ‌بینی آمریکا بود که در وهله اول به جنگ منجر شد.
*آرایش نظامی آمریکا در منطقه نشان از حمله گسترده قبل از انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره به ایران نیست. آرایش نظامی نشان از آمادگی برای چنین حمله احتمالی به ایران در ماه نوامبر است. ارزیابی شما چیست؟
من معتقدم که حمله دوباره محتمل است، مگر اینکه یک ائتلاف بسیار قدرتمند از کشورها — از جمله چین، هند، روسیه، پاکستان، عربستان سعودی و دیگران — همگی به ترامپ بگویند حملات آمریکا را متوقف کند. آنها باید این کار را انجام دهند.
*بر اساس گزارش‌های متعدد از جمله وال‌استریت ژورنال، عربستان سعودی و امارات متحده عربی در مذاکرات اخیر برای احیای گفت‌و‌گو‌ها میان ایران و آمریکا کارشکنی کرده‌اند. بر اساس این گزارش، عربستان و امارات با هرگونه کاهش فشار بر ایران مخالفت کرده و از دولت ترامپ خواسته‌اند تحریم‌های اقتصادی و محاصره دریایی ایران را حفظ کند. آیا این موضوع در شکست مذاکرات اخیر تأثیر جدی داشته است؟
امارات به متحد اسرائیل و ایالات متحده تبدیل شده است و بنابراین با هدف سرنگونی دولت ایران، در کنار آن دو قرار می‌گیرد.
عربستان سعودی همچنان برای امنیت خود روی آمریکا حساب می‌کند، با وجود تمام شواهدی که نشان می‌دهد آمریکا از عربستان سعودی محافظت نمیکند و نمی‌تواند محافظت کند.
اسرائیل نیز یک توافق واقعی را مسدود خواهد کرد
*سناریوی محتمل برای تنش ایران و آمریکا از نظر شما چیست؟
بهترین نتیجه این است که آمریکا جنگ را به‌صورت یک‌جانبه و بدون هیچ توافقی پایان دهد. آمریکا باید فقط به خانه بازگردد و پس از آن ایران تنگه هرمز را بازگشایی خواهد کرد.
چشم‌انداز کمی برای یک توافق واقعی وجود دارد و به نظر من در این مرحله هیچ چشم‌اندازی برای یک توافق رسمی که مسائل هسته‌ای را در بر بگیرد وجود ندارد، به دلیلی که پیش‌تر اشاره کردم. آمریکا باید «برنده» دیده شود تا توافقی را امضا کند، بنابراین هیچ توافقی احتمالاً رخ نخواهد داد.
اسرائیل نیز یک توافق واقعی را مسدود خواهد کرد، همان‌گونه که تندرو‌های آمریکایی این کار را خواهند کرد. این همان چیزی است که در سال ۲۰۱۸ رخ داد، زمانی که ترامپ برجام (JCPOA) را رها کرد.
محتمل‌ترین سناریو از سرگیری جنگ است، و شاید نوسان ادامه‌دار میان جنگ و توقف جنگ. بهترین امید ایران این است که بقیه جهان در نهایت به آمریکا بگویند بازی‌های مخرب خود را متوقف کند.