دژمعبد نوشیجان

دژمعبد نوشیجان، یک آتشکده و قلعه باستانی در ۱۵ کیلومتری شمال غرب ملایر، شامل سه دوره تاریخی متعلق به مادها، هخامنشیان و اشکانیان است. کاوش‌های باستان‌شناسان، به‌ویژه دیوید استروناخ، سازه‌های زیر را شناسایی کرده‌اند: - آتشگاه مادی: قدیمی‌ترین بخش با آتشدان جنوبی، اتاق معبد شمالی-جنوبی و طاقچه‌های مخروطی. - تالار ستون‌دار آپادانا: روی سکوی خشتی، مشابه تالارهای اورارتویی. - معبد اصلی: با پلان نیم‌چلیپایی و آتشدان سه‌بخشی، الگوی آتشگاه‌های ساسانی. - اتاق‌ها و انبارها: شامل حصار، بارو و سازه‌های مسکونی در شرق تپه. - تونل ناتمام: در شمال تالار ستون‌دار، احتمالاً با کاربرد امنیتی در دوره پایانی سکونت. این مجموعه نشان‌دهنده تحولات معماری و مذهبی از دوره ماد تا اشکانی است.