میرزاکوچک خان

میرزا یونس معروف به میرزا کوچک خان در سال ۱۲۵۹ شمسی در رشت به دنیا آمد و در رشت و تهران تحصیل کرد. او از سال ۱۲۸۶ ش به صف آزادی‌خواهان پیوست و در مقابله با استبداد محمدعلی‌شاه نقش داشت. میرزا بعد‌ها نهضت جنگل را پایه‌گذاری کرد و در دوران جنگ جهانی اول با تشکیل «کمیته اتحاد اسلام» در تالش، مبارزه با حضور بیگانگان در ایران را دنبال نمود. انعقاد قرارداد ۱۹۱۹ ایران و انگلیس انگیزهٔ بیشتری برای مخالفت و مبارزه ایجاد کرد و نهضت جنگل با حمایت مردم گیلان گسترش یافت. اما دخالت نیرو‌های روسی، انگلیسی و قزاق‌ها، همراه با اختلافات داخلی، موجب تضعیف این جنبش شد. میرزا در تلاش برای تجدید قوا در سرمای شدید جنگل‌های شمال گرفتار شد و نیرو‌های وابسته به رضاخان او را نیمه‌جان یافتند و یکی از همراهان خیانت‌پیشه سر او را به عنوان پایان نهضت به رضاخان رساند. میرزا کوچک خان که به اتحاد اسلامی و اجرای قوانین اسلام باور داشت، تا پایان عمر برای استقلال ایران و رهایی مردم از سلطه بیگانگان و ظلم داخلی جنگید و پس از شهادتش، تلاش‌های باقی‌ماندهٔ یارانش نیز نتوانست نهضت جنگل را ادامه دهد.