کلیات
انرژی هستهای (Nuclear Energy) عبارت است از بهره گیری از فرایندهای هستهای حرارت زا برای پدیدآوری گرما و الکتریسیتهی مفید. این واژه شامل شکافت هستهای، پرتوزایی و همجوشی هستهای میباشد. امروزه، شکافت هستهای عناصر دستهٔ آکتینیدها در جدول تناوبی بیشتر انرژی هستهای مورد نیاز بشر را با استفاده از فرایندهای پرتوزایی تولید میکند، که در درجهٔ اول به شکل انرژی زمین گرمایی و مولد گرما-الکتریکی ایزوتوپی نیاز انسان را برطرف میسازد. نیروگاههای هستهای، جدا از سهمی که در فراهم سازی رآکتورهای شکافت هستهای نیروهای دریایی دارند، حدود ۵٫۷ درصد انرژی جهان و ۱۳ درصد الکتریسیته جهان را در سال ۲۰۱۲ تأمین میکردند. در سال ۲۰۱۳، آژانس بینالمللی انرژی اتمی گزارش داد که ۴۳۷ رآکتور هستهای فعال در ۳۱ کشور وجود دارد اگرچه تمام رآکتورها الکتریسیته تولید نمیکنند. به علاوه، کم و بیش ۱۴۰ کشتی دریایی وجود دارد که با استفاده از حدوداً ۱۸۰ رآکتور، نیرو محرکهٔ هستهای آنان را تأمین میکنند. پس از ۲۰۱۳، رسیدن به افزوده خالص انرژی به وسیلهٔ همجوشی هستهای پایدار، به استثنای منابع انرژی همجوشی مانند خورشید، فضایی مداومی برای تحقیقات فیزیکی و مهندسی ایجاد کردهاست. انرژی هستهای نوعی انرژی است که توسط واپاشی هستهای، شکافت هستهای، یا گداخت هستهای تولید شده و اساس آن را میتوان با معادلهٔ ΔE = Δm.c² توصیف کرد.
در هر اتمی، ذراتی از انرژی نهفته که اجزای مختلف اتم نیز به وسیلهٔ همان بهم پیوند یافتهاست لذا هسته اتم منبعی از انرژی بهشمار میرود که با شکافت اتم این انرژی رها میشود. انرژی نهفته در هسته اتمهای برخی از عناصر (مانند اورانیوم) میتواند با آزاد شدن، همان کاری را بکند که سوزاندن مقدار زیادی نفت و گاز انجام میدهد که البته سوزاندن نفت و گاز، مشکلات زیستمحیطی ایجاد کرده و مقدار زیادی گاز گلخانهای تولید میکند.
شکافت و همجوشی را میتوان با این نمودار انرژی بستگی هسته توصیف کرد.
مذاکرات انرژی هستهای بهطور مداوم وجود دارد. حامیانی، چون سازمان هستهای جهانی، آژانس بینالمللی انرژی اتمی و طرفداران محیط زیست انرژی هستهای مدعی هستند که انرژی اتمی، یک منبع انرژی ایمن و پایدار است که تولید کربن را کاهش میدهد. مخالفانی، چون سازمان جهانی صلح سبز و اطلاعات و منابع خدمات هستهای، بر این باورند که انرژی هستهای خطر بزرگی برای انسان و محیط زیست محسوب میشود.
حوادث و اتفاقات هستهای و تابشی شامل حادثه چرنوبیل (۱۹۸۶)، حادثه اتمی فوکوشیما ۱ (۲۰۱۱) و حادثه تری مایل آیلند (۱۹۷۹)، میباشد. تاکنون چندین حادثهٔ زیر آبی نیز اتفاق افتادهاست. بررسی از دست دادن حیات به ازای هر واحد انرژی تولید شده، نشان میدهند که انرژی هستهای، مرگ و میر کمتری نسبت به دیگر منابع اصلی انرژی، ایجاد میکند. انرژی حاصل از زغالسنگ، نفت، گاز طبیعی و انرژی آبی به ازای واحد انرژی تولید شده، به علت آلودگی هوا و حوادث انرژی مرگ و میر بیشتری ایجاد میکنند. هزینهٔ انسان برای تخلیهٔ جمعیتهای تحت تأثیر معیشتهای از دست رفته، بسیار گزاف است.
همراه سایر منابع انرژی پایدار، انرژی هستهای، روش تولید انرژی کمکربن برای ایجاد الکتریسیته است، که در مقایسه با انتشار گازهای گلخانهای در هر واحد از انرژی تولید شده، شبیه سایر منابع تجدید پذیر است. بدین ترتیب، از زمان آغاز تجاریسازی نیروگاههای هستهای در دههٔ ۱۹۷۰، از تولید ۶۴ گیگاتن کربن دیاکسید معادل، جلوگیری شدهاست.
انرژی هستهای (Nuclear Energy) عبارت است از بهره گیری از فرایندهای هستهای حرارت زا برای پدیدآوری گرما و الکتریسیتهی مفید. این واژه شامل شکافت هستهای، پرتوزایی و همجوشی هستهای میباشد. امروزه، شکافت هستهای عناصر دستهٔ آکتینیدها در جدول تناوبی بیشتر انرژی هستهای مورد نیاز بشر را با استفاده از فرایندهای پرتوزایی تولید میکند، که در درجهٔ اول به شکل انرژی زمین گرمایی و مولد گرما-الکتریکی ایزوتوپی نیاز انسان را برطرف میسازد. نیروگاههای هستهای، جدا از سهمی که در فراهم سازی رآکتورهای شکافت هستهای نیروهای دریایی دارند، حدود ۵٫۷ درصد انرژی جهان و ۱۳ درصد الکتریسیته جهان را در سال ۲۰۱۲ تأمین میکردند. در سال ۲۰۱۳، آژانس بینالمللی انرژی اتمی گزارش داد که ۴۳۷ رآکتور هستهای فعال در ۳۱ کشور وجود دارد اگرچه تمام رآکتورها الکتریسیته تولید نمیکنند. به علاوه، کم و بیش ۱۴۰ کشتی دریایی وجود دارد که با استفاده از حدوداً ۱۸۰ رآکتور، نیرو محرکهٔ هستهای آنان را تأمین میکنند. پس از ۲۰۱۳، رسیدن به افزوده خالص انرژی به وسیلهٔ همجوشی هستهای پایدار، به استثنای منابع انرژی همجوشی مانند خورشید، فضایی مداومی برای تحقیقات فیزیکی و مهندسی ایجاد کردهاست. انرژی هستهای نوعی انرژی است که توسط واپاشی هستهای، شکافت هستهای، یا گداخت هستهای تولید شده و اساس آن را میتوان با معادلهٔ ΔE = Δm.c² توصیف کرد.
در هر اتمی، ذراتی از انرژی نهفته که اجزای مختلف اتم نیز به وسیلهٔ همان بهم پیوند یافتهاست لذا هسته اتم منبعی از انرژی بهشمار میرود که با شکافت اتم این انرژی رها میشود. انرژی نهفته در هسته اتمهای برخی از عناصر (مانند اورانیوم) میتواند با آزاد شدن، همان کاری را بکند که سوزاندن مقدار زیادی نفت و گاز انجام میدهد که البته سوزاندن نفت و گاز، مشکلات زیستمحیطی ایجاد کرده و مقدار زیادی گاز گلخانهای تولید میکند.
شکافت و همجوشی را میتوان با این نمودار انرژی بستگی هسته توصیف کرد.
مذاکرات انرژی هستهای بهطور مداوم وجود دارد. حامیانی، چون سازمان هستهای جهانی، آژانس بینالمللی انرژی اتمی و طرفداران محیط زیست انرژی هستهای مدعی هستند که انرژی اتمی، یک منبع انرژی ایمن و پایدار است که تولید کربن را کاهش میدهد. مخالفانی، چون سازمان جهانی صلح سبز و اطلاعات و منابع خدمات هستهای، بر این باورند که انرژی هستهای خطر بزرگی برای انسان و محیط زیست محسوب میشود.
حوادث و اتفاقات هستهای و تابشی شامل حادثه چرنوبیل (۱۹۸۶)، حادثه اتمی فوکوشیما ۱ (۲۰۱۱) و حادثه تری مایل آیلند (۱۹۷۹)، میباشد. تاکنون چندین حادثهٔ زیر آبی نیز اتفاق افتادهاست. بررسی از دست دادن حیات به ازای هر واحد انرژی تولید شده، نشان میدهند که انرژی هستهای، مرگ و میر کمتری نسبت به دیگر منابع اصلی انرژی، ایجاد میکند. انرژی حاصل از زغالسنگ، نفت، گاز طبیعی و انرژی آبی به ازای واحد انرژی تولید شده، به علت آلودگی هوا و حوادث انرژی مرگ و میر بیشتری ایجاد میکنند. هزینهٔ انسان برای تخلیهٔ جمعیتهای تحت تأثیر معیشتهای از دست رفته، بسیار گزاف است.
همراه سایر منابع انرژی پایدار، انرژی هستهای، روش تولید انرژی کمکربن برای ایجاد الکتریسیته است، که در مقایسه با انتشار گازهای گلخانهای در هر واحد از انرژی تولید شده، شبیه سایر منابع تجدید پذیر است. بدین ترتیب، از زمان آغاز تجاریسازی نیروگاههای هستهای در دههٔ ۱۹۷۰، از تولید ۶۴ گیگاتن کربن دیاکسید معادل، جلوگیری شدهاست.
کشورهای دارای انرژی هسته ای
بعد از سال ۲۰۱۲، بر اساس گزارشها آژانس بینالمللی انرژی اتمی، ۶۸ رآکتور هستهای در ۱۵ کشور در حال ساخت بود و تقریباً ۲۸ عدد از آنها با جدیدترین رآکتورهای هستهای، به جمهوری خلق چین تعلق داشت. آنها بعد از ماه مه ۲۰۱۳، به تورین برقی متصل شدند. این ماجرا در ۱۷ فوریهٔ ۲۰۱۳ در نیروگاه هستهای هنگیان در چین اتفاق افتاد. در ایالات متحده دو رآکتور نسل سه جدید در وگتل در حال ساخت هستند. مقامات عالی رتبهٔ صنعت هستهای ایالات متحده انتظار دارند تا سال ۲۰۲۰، ۵ رآکتور جدید وارد تمام نیروگاههای موجود شوند. در سال ۲۰۱۳، رآکتورهای چهار ساله و غیر رقابتی، برای همیشه از رده خارج شدند.
حادثه فوگوشیما
حادثهٔ اتمی فوکوشیما ۱ ژاپن، در سال ۲۰۱۱، که در رآکتوری اتفاق افتاد که در دههٔ ۱۹۶۰ طراحی شده بود، یک بازرسی دوباره برای امنیت و ایمنی هستهای و سیاست انرژی هستهای در بسیاری از کشورها، ایجاد کرد. آلمان تصمیم گرفتهاست که تا سال ۲۰۲۲ تمام رآکتورهای خود را غیرفعال کند و ایتالیا نیز انرژی هستهای را تحریم کردهاست. پس از واقعهٔ فوکوشیما در سال ۲۰۱۱، آژانس بینالمللی انرژی اتمی تصمیم گرفتهاست که ظرفیت تولید انرژی هستهای را تا سال ۲۰۳۵ به نصف کاهش دهد.
در مورد انرژی هسته ای در ویکی تابناک بیشتر بخوانید
در سپیدهدم بیست و ششم آوریل ۱۹۸۶، با انفجار رآکتور شماره چهار نیروگاه چرنوبیل، نه تنها ساختار بتن و فولاد فرو ریخت، بلکه تعریف جهان مدرن از امنیت و پیشرفت دستخوش تحولی بنیادین شد. این حادثه، بدترین فاجعه تکنولوژیکی تاریخ، تنها به یک منطقه محدود نماند؛ تنهایی از غبار رادیواکتیو مرزها را درنوردیدند و نیمکرههای سیاره را آلوده ساختند و میلیونها نفر را زیر چتر سنگینِ ناپیدای تشعشع قرار دادند. این مجموعه، روایتی است از سرزمینی که برای دو قرن به سکوت محکوم شد، اما در اعماق این سکوت، داستان پایداری انسان و عواقب ماندگار تکنولوژیک ما همچنان طنینانداز است. چرنوبیل، نه یک تاریخ، بلکه یک میراث است که نیمی از جهان را پوشاند.
کد خبر: ۱۳۵۳۱۰۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۰۲
انتشار اسنادی تازه در وبسایت «آرشیو امنیت ملی» آمریکا که در آن مناسبات ایران و روسیه هدف قرار گرفته، در رسانهها بازتاب بسیاری داشته و هر کدام از زاویهای به تحلیل آن پرداختهاند.
کد خبر: ۱۳۴۸۱۴۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۰/۰۶
معاون سازمان انرژی اتمی درباره همکاریهای هستهای با چین و روسیه گفت: در گذشته ارتباطاتی با چین داشتیم اما در حال حاضر ارتباط خاصی نداریم و دلیل آن هم این است که اکنون تمرکز ما بیشتر بر روی همکاری با روسیه است. به ویژه اینکه ما دنبال این هستیم که نیروگاههای ساخت خودمان را داشته باشیم.
کد خبر: ۱۳۴۷۴۴۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۰/۰۲
مدیر آژانس بینالمللی انرژی اتمی احتمال بازدید از نیروگاه هستهای بوشهر در ایران را رد نکرد.
کد خبر: ۱۳۴۷۴۳۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۰/۰۲
مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی گفت: آژانس معتقد است که بیشتر اورانیوم غنیشده با خلوص بالای ایران در این کشور باقی مانده است.
کد خبر: ۱۳۴۷۲۸۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۰/۰۱
رئیس آژانس بینالمللی انرژی اتمی مدعی شد که آژانس هیچ دادهای از ایران در مورد اورانیوم غنیشده دریافت نکرده است.
کد خبر: ۱۳۴۶۸۴۹ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۹/۲۹
سید عباس عراقچی وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران و خانم «آیوت کوپر» وزیر امور خارجه انگلیس، روز جمعه در یک تماس تلفنی با یکدیگر رایزنی و گفتگو کردند.
کد خبر: ۱۳۴۶۸۱۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۹/۲۹
بهعنوان کسی که در ۲۰ سال گذشته در مذاکرات هستهای حضور داشته و اکنون وزیر خارجه ایران هستم، میگویم راهحل صلحآمیز کاملاً دستیافتنی است، به شرطی که هر دو طرف به حقوق یکدیگر احترام بگذارند و آمادگی دستیابی به توافق بر اساس منافع متقابل را داشته باشند. اگر حقوق مردم ایران نادیده گرفته شود، طبیعی است که توافقی حاصل نخواهد شد.»
کد خبر: ۱۳۴۶۴۰۹ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۹/۲۶
مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی با اشاره به اینکه بازرسیها در ایران از سر گرفته شده است، گفت: هنوز به تاسیسات کلیدی دسترسی نداریم.
کد خبر: ۱۳۴۵۹۶۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۹/۲۴
گروسی: اوضاع، به ویژه پس از جنگ ۱۲ روزه اسرائیل علیه ایران به هیچ وجه حل نشده است.
کد خبر: ۱۳۴۵۷۷۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۹/۲۳
وزیر خارجه مصر و مدیرکل آژانس بین المللی انرژی اتمی در تماس تلفنی درباره مسائل متعددی از جمله پرونده هسته ای ایران تبادل نظر کردند.
کد خبر: ۱۳۴۴۲۵۷ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۹/۱۵
وزیر خارجه عمان در پیامی درباره دیدار با همتای ایرانی خود نوشت: تلاشهای مرتبط با برنامهٔ صلحآمیز انرژی هستهای ایران را بررسی کردیم.
کد خبر: ۱۳۴۱۹۷۸ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۹/۰۳
مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی ضمن تکرار ادعاها درباره ذخایر اورانیوم ایران، تاکید کرد که ایران بهدنبال ساخت سلاح هستهای نیست.
کد خبر: ۱۳۴۱۴۰۴ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۸/۳۰
ایالات متحده به طور رسمی با طرح کرهجنوبی برای ساخت زیردریاییهای هستهای موافقت و از تلاش این متحد خود در همسایگی چین، برای دستیابی به توانایی غنیسازی اورانیوم و بازفرآوری سوخت مصرفشده هستهای حمایت کرد.
کد خبر: ۱۳۴۰۱۰۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۸/۲۳
معاون وزیر امور خارجه ایران در نشست راهبردی ابوظبی با بیان این که «دولت آمریکا از طریق طرفهای سوم پیامهای متناقضی درباره مذاکرات هستهای مخابره میکند» بر تمایل مشروط ایران به مذاکرات هستهای تاکید کرد.
کد خبر: ۱۳۳۹۵۷۳ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۸/۲۰
قالیباف به ضرورت قوی شدن برابر دشمن تاکید کرد و یادآور شد: کشورهای مسلمان باید در مقابل رژیم صهیونیستی از قدرت استفاده کنند، در حالی که قدرت ما منطق ماست ولی زمانی که فهمی وجود نباشد، باید در مقابل قدرت، قدرت نشان داد و این رژیم زبان دیگری را نمیفهمد.
کد خبر: ۱۳۳۸۷۰۳ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۸/۱۶
سیدعلی خمینی نوه بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران گفت: اگر سفارت آمریکا در سال ۵۸ تسخیر نشده بود، امروز نه جمهوری اسلامی باقی مانده بود و نه ایران به فناوریهای دفاعی و هستهای دست مییافت. او این واقعه را «انقلاب دوم» و تضمینکننده استقلال ایران توصیف کرد.
کد خبر: ۱۳۳۸۱۵۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۸/۱۳
ترامپ در گفتوگویی با شبکه «سیبیاس» مدعی شد ایران دیگر هیچگونه توانایی هستهای ندارد و نمیتواند تهدیدی برای جهان باشد.
کد خبر: ۱۳۳۷۹۴۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۸/۱۲
رئیسجمهور جنجالی آمریکا در جدیدترین اظهارات خود بدون هرگونه توضیحی گفته که قصد ازسرگیری آزمایشات اتمی آمریکا را دارد.
کد خبر: ۱۳۳۷۵۴۷ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۸/۱۰
در اینفوگرافیک زیر تابناک به بررسی مزیتهای انرژی هستهای و کاربردهای مختلف فناوری هستهای پرداخته است.
کد خبر: ۱۳۳۶۹۷۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۸/۰۶