پژوهشگران آلمانی با ساخت پروتز قابل پیوند در پرده شبکیه، امید جدیدی به نابینایان می‌دهند.
به گزارش سرویس بین‌الملل «تابناک»، روزنامه «برلینر سایتونگ» نوشت: پژوهشگران و دانشمندان دانشگاه فنی آخن (ار.و.ت.ها.) مشترکا با همکاران خود در انستیتو «فراونهوف» برای سیستم‌ها و کلیدهای میکروالکترونیکی شهر «دویسبورگ» در آلمان، نخستین پروتز بینایی را ساختند که به طور کامل قابل پیوند در پرده شبکیه نابینایان است و به آنها نور بینایی را هدیه می‌کند.
در این پروتز، یک میکروچیپ الکترونیکی در پرده شبکیه چشم، جایگزین سلول‌های حسی از کار افتاده می‌شود. این چیپ می‌تواند با تحریکات الکتریکی، عصب بینایی را فعال کند که در مبتلایان به «راشیتیسم» غیرفعال است. از سوی دیگر، یک دوربین بسیار کوچک که در قاب عینک مخصوص نصب شده است، تصاویر جهان پیرامون را ارایه می‌کند.
سپس یک کامپیوتر کوچک که همراه فرد حمل می‌شود و با عینک اتصال دارد، با تجزیه و تحلیل داده‌های تصاویر ارایه شده از سوی دوربین، نوع سلول‌های بینایی و اندازه و میزانی را که این سلول‌ها باید با تکانه‌های الکتریکی فعال شوند، محاسبه می‌کند تا در مغز فرد تصویری پیدا شود که دوربین پیشتر ثبت کرده است.
کامپیوتر این داده‌ها و اطلاعات را بار دیگر به عینک بازمی‌گرداند و عینک این داده‌ها را بدون ارتباط سیمی که به میکروچیپ پیوند شده، در چشم منتقل می‌کند. سپس پروتز بینایی با کمک 25 الکترود تکانه‌های الکتریکی را به عصب بینایی منتقل می‌کند و این عصب تحریکات الکتریکی را به مغز منتقل و در آنجا یک تصویر تولید می‌کند.
در پاییز سال گذشته، این پروتز بینایی در کلینیک‌های چشم دانشگاه‌های آخن و اسن برای نخستین بار در پرده شبکیه چشم شش فرد مبتلا به راشیتیسم پیوند شد و این پروتز که از یک ماده پلاستیکی «پلی ایمید» ساخته شده است، به مدت چهار هفته در چشم این افراد ماند.
پس از این آزمایش‌ها، این شش نفر اعلام کردند که آنها با این روش، نقاط نوری و «لکه‌های نوری» را درک کرده‌اند. زمانی که پژوهشگران چندین الکترود را همزمان فعال کردند، مبتلایان به راشیتیسم توانستند خطوط و دیگر اشیا را نیز ببینند.
بنا بر قدرت و توان تحریک، لکه‌های نور در رنگ‌های گوناگون و متفاوت ظاهر می‌شوند.
«ویلفرید موکوا»، مدیر انستیتوی الکتروتکنیک دانشگاه فنی آخن و سازنده و کاشف این پروتز بینایی، بر این باور است که نتایج به دست آمده، بسیار جالب و یاری دهنده هستند.
این پروتز چشمی و چیپ الکترونیکی به تأمین برق از خارج نیاز ندارد و انرژی که با آن عینک اطلاعات را به چشم ارسال می‌کند، برای آن کافی است. این پروتز بینایی از سوی پزشکان، فیزیکدانان و مهندسان نرم‌افزار بررسی شده و سازگاری آن را با چشم آزمایش و نتایج آن را روی یک عینک دوربین متصل به عینک ثبت کرده‌اند.
«موکوا» گفت: ما در این آزمایش‌ها نخست صرفا قدرت برق را تغییر می‌دهیم که با آن الکترودها در شبکیه فعال می‌شوند و صرفا 0004/0 میلی آمپر برق کافی است تا افراد مورد آزمایش بتوانند توانایی دیدن را با این پروتز و عینک به دست آورند.
موکوا میزان اندک مصرف برق این پروتز را بااهمیت خواند و افزود: این امر از این نظر مهم است که در مراحل بعدی توسعه این پروتز بینایی قرار است، نه تنها بیش از 25 الکترود، بلکه صدها الکترود در میکروچیپ جای داده شود.
به گفته «موکوا»، هر چه تعداد الکترودها افزایش یابد، به همان نسبت نیز ما می‌توانیم به مرحله تجزیه و تحلیل تصاویر شبیه یک چشم سالم نیز نزدیکتر شویم که حدود یک میلیون عصب بینایی دارد، اما صرفا میزان و مقدار محدودی از انرژی می‌توان به چشم وارد کرد.
به باور موکوا، در غیر این صورت چشم بسیار گرم شده و آسیب می‌بیند.
قرار است در آزمایش‌های بعدی الکترودهای بیشتری در چیپ الکتریکی جای داده شود و به علاوه برای نخستین بار از سیستم دوربین نیز استفاده خواهد شد.
موکوا گفت: همه بیماران توانستند میکروچیپ را به راحتی در چشم داشته باشند، به گونه‌ای که می‌توان در آینده مدت آزمایش را طولانی‌تر از چهار هفته کرد.
موکوا و همکاران وی امیدوارند که نابینایان با کمک پروتز توسعه یافته بتوانند بار دیگر محیط پیرامون خود را درک کرده و سمت و جهت خود در پیرامون را درک کنند.
یک عینک ویژه و میکروچیپ می‌تواند، در آینده به عنوان نمونه این امر را ممکن کند که فرد بتواند درب و یا موانع دیگر چون پله‌ها را نیز شناسیایی نماید.
پژوهشگران پیش‌بینی می‌کنند که مدل‌های جدید پروتز بینایی، حداکثر در دو سه سال آینده به بازار خواهند آمد. «کلاوس روتر» از کلینیک دانشگاهی چشم شاریته در برلین گفت: پروتز بینایی می‌تواند به مبتلایان به راشیتیسم کمک کند تا بتوانند زندگی روزمره خود را از نظر بینایی بهتر درک کنند.
«روتر» افزود: تاکنون به طور کامل قابل پیش‌بینی نیست که یک میکروچیپ پیوند شده در پرده شبکیه چشم تا چه اندازه می‌تواند به قدرت بینایی فرد کمک کند.
روتر هشدار می‌دهد که این نوع پروتزها در آینده نیز نخواهند توانست که یک درک و ذهنیت کامل از تصویر را به فرد بدهند.
روتر گفت: مغز باید اول تجزیه و تحلیل معقول تحریکات جدید را یاد بگیرد، بدین خاطر پیش‌بینی می‌شود که همه مبتلایان به راشیتیسم نتوانند به یک اندازه از این پروتز بینایی سود ببرند.
ترجمه: مرتضی جوادیان