غدیر بوی برادری میدهد، بوی صمیمیت و دوستی، بوی گل و آشتی و بوی ولایت علی (ع).
سال هم سال اتحاد ملی و انسجام اسلامی است.
هم در درون کشور باید بوی خوش دوستی پراکنده شود و هم در عرصه بینالملل.
به مقداری که به برادری رو میکنیم، غدیری شدهایم و به مقداری که بوی دوری و دشمنی بدهیم، از کنار دریای زلال غدیر فاصله گرفتهایم.
از جمله آداب روز غدیر، خواندن عقد برادری میان دو مسلمان است؛ هم پیمان شدن بر اینکه نه تنها در دنیا بر مدار دوستی بمانیم، بلکه در آخرت هم اگر از اهل بهشت و شفاعت باشیم، کنار درب بهشت به انتظار یکدیگر بمانیم و تا دوستمان را با خود همراه نساختهایم، وارد بهشت نشویم.
این هم اوج دوستی و ولایت
اما در تاریخ 12 رمضان سال اول قمری، وقتی آیه «انّما المؤمنون اخوه» (به درستی که مؤمنان با یکدیگر برادرند) (حجرات، آیه 10) نازل شد، پیامبر اکرم اسلام (ص) بین اصحاب خود از مهاجران، که از مکه همراه پیامبر به مدینه آمده بودند و انصار که اهل مدینه و به یاری مهاجران برخاسته بودند، عقد اخوت برقرار کرد و هر یک از مهاجران را با یکی از انصار برادر ساخت و در پایان آن نشست، حضرت علی (ع) را به برادری خویش برگزید و پس از پیمان برادری به آن حضرت فرمود: تو برادر من در این جهان و سرای دگری. سوگند به خدایی که مرا به حق برانگیخته است... تو را به برادری خود برمیگزینم؛ اخوتی که دامنه آن هر دو جهان را فرا گیرد.
و چنان بود که امیرالمؤمنین (ع) هرگاه بر منبر مینشست میفرمود: من بنده خدا و برادر رسول خدا (ص)هستم و هر که غیر از من، چنین ادعایی کند از راست گویان نیست.
دامنه پیمان برادری از مرز مسلمانی هم گذشت، تا آنجا که مردم غیر مسلمان ساکن در اطراف مدینه هم خواستار پیمان با پیامبر (ص) و مسلمانان شدند. در واقع علاوه بر برقراری برادری و اتحاد میان مسلمانان، تشنج و دشمنی با غیر مسلمانان هم از بین رفت که این خود امنیت و آسایش فراوانی برای جامعه اسلامی آن روز فراهم میساخت.
و این همان ویژگی مکتبی آرمانی است که در پی طراحی و ساخت آرمان شهر بزرگ ایمان و امنیت است و در راه پایهریزی تمدنی سترگ، خود را محصور زمان و محدود به مکان نمیبیند و چنان است که باید اختلافهای درونی خود را ار میان بردارد. برای همین، پیامبر(ص) در نخستین کارهای خود، اختلافهای بین یاران خود اعم از انصار و مهاجر را برطرف میکردند و با ابتکاری ماندگار، مسأله عقد اخوت بین آنان را مطرح میسازد و با این پیمان، علاوه بر تقویت روحیه ایثار و گذشت، برتریجوییهای قومی و قبیلهای را از بین میبرد.
حال ما هستیم و غدیر؛ ما هستیم و سال اتحاد ملی و انسجام اسلامی. به نظر شما اگر امروز پیامبر اکرم (ص) در جمع ما بود، دوباره سامانه پیمان برادری را احیا نمیکرد؟
پیامبر (ص) با تکیه بر دو اصل مهم که از روح برادری برخاسته بود، آرمان شهر الهی خویش را بنا مینهاد:
اصل نخست؛ «تعامل» بود. تعامل یعنی با هم و برای هم تلاش کنیم. نه تنها دنیای امروز دنیای «برد، برد» است، بلکه اگر کسی منافع خود را در منافع دیگران نبیند، همیشه خواهد باخت؛ هرچند به ظاهر برنده باشد. خط تعامل و برادری در صدر اسلام تا آنجا رفته بود که در تفسیر مجمعالبیان میخوانیم: پیامبر اکرم ـ صلی الله علیه و آله ـ میان مسلمانان (انصار و مهاجران) پیمان برادری برقرار کرده بود، به گونهای که همچون برادر حقیقی از یکدیگر ارث میبردند، زیرا مهاجران در آغاز، از وطن و اموال و بستگان خود دور شده بودند و این پیمان، این موارد را جبران میکرد تا آنکه آیه 6 سوره احزاب نازل شد و چنین ارثی را لغو کرد و فرمود: ملاک ارث بردن، خویشاوندی است.
اصل دوم، «عدالت» است؛ عدالت واژهای مقدس و آرزوی بلند است که به تعبییر امام علی (ع) بر زبان آسان جاری میشود، ولی در عمل بسیار سخت و دشوار است و تنها کسانی به آن طرفه معجون هستی بخش دست مییازند که اهل پارسایی و اهل تقوا باشند.
در آیه 10 سوره «حجرات» میخوانیم: «إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ فَأَصْلِحُوا بَیْنَ أَخَوَیْکُمْ وَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّکُمْ تُرْحَمُونَ»؛ در حقیقت، مؤمنان با هم برادرند. پس میان برادرانتان را سازش دهید و از خدا پروا بدارید. امید که مورد رحمت قرار گیرید.
برادری و تقوا و عدالت و پارسایی در هم گره خوردهاند.
اینک در آستانه انتخابات باید دوباره خواند سوره برادری را مرور کرد؛ آیات عدالت و محبت را.
توفیق رفیق راه باد
سال هم سال اتحاد ملی و انسجام اسلامی است.
هم در درون کشور باید بوی خوش دوستی پراکنده شود و هم در عرصه بینالملل.
به مقداری که به برادری رو میکنیم، غدیری شدهایم و به مقداری که بوی دوری و دشمنی بدهیم، از کنار دریای زلال غدیر فاصله گرفتهایم.
از جمله آداب روز غدیر، خواندن عقد برادری میان دو مسلمان است؛ هم پیمان شدن بر اینکه نه تنها در دنیا بر مدار دوستی بمانیم، بلکه در آخرت هم اگر از اهل بهشت و شفاعت باشیم، کنار درب بهشت به انتظار یکدیگر بمانیم و تا دوستمان را با خود همراه نساختهایم، وارد بهشت نشویم.
این هم اوج دوستی و ولایت
اما در تاریخ 12 رمضان سال اول قمری، وقتی آیه «انّما المؤمنون اخوه» (به درستی که مؤمنان با یکدیگر برادرند) (حجرات، آیه 10) نازل شد، پیامبر اکرم اسلام (ص) بین اصحاب خود از مهاجران، که از مکه همراه پیامبر به مدینه آمده بودند و انصار که اهل مدینه و به یاری مهاجران برخاسته بودند، عقد اخوت برقرار کرد و هر یک از مهاجران را با یکی از انصار برادر ساخت و در پایان آن نشست، حضرت علی (ع) را به برادری خویش برگزید و پس از پیمان برادری به آن حضرت فرمود: تو برادر من در این جهان و سرای دگری. سوگند به خدایی که مرا به حق برانگیخته است... تو را به برادری خود برمیگزینم؛ اخوتی که دامنه آن هر دو جهان را فرا گیرد.
و چنان بود که امیرالمؤمنین (ع) هرگاه بر منبر مینشست میفرمود: من بنده خدا و برادر رسول خدا (ص)هستم و هر که غیر از من، چنین ادعایی کند از راست گویان نیست.
دامنه پیمان برادری از مرز مسلمانی هم گذشت، تا آنجا که مردم غیر مسلمان ساکن در اطراف مدینه هم خواستار پیمان با پیامبر (ص) و مسلمانان شدند. در واقع علاوه بر برقراری برادری و اتحاد میان مسلمانان، تشنج و دشمنی با غیر مسلمانان هم از بین رفت که این خود امنیت و آسایش فراوانی برای جامعه اسلامی آن روز فراهم میساخت.
و این همان ویژگی مکتبی آرمانی است که در پی طراحی و ساخت آرمان شهر بزرگ ایمان و امنیت است و در راه پایهریزی تمدنی سترگ، خود را محصور زمان و محدود به مکان نمیبیند و چنان است که باید اختلافهای درونی خود را ار میان بردارد. برای همین، پیامبر(ص) در نخستین کارهای خود، اختلافهای بین یاران خود اعم از انصار و مهاجر را برطرف میکردند و با ابتکاری ماندگار، مسأله عقد اخوت بین آنان را مطرح میسازد و با این پیمان، علاوه بر تقویت روحیه ایثار و گذشت، برتریجوییهای قومی و قبیلهای را از بین میبرد.
حال ما هستیم و غدیر؛ ما هستیم و سال اتحاد ملی و انسجام اسلامی. به نظر شما اگر امروز پیامبر اکرم (ص) در جمع ما بود، دوباره سامانه پیمان برادری را احیا نمیکرد؟
پیامبر (ص) با تکیه بر دو اصل مهم که از روح برادری برخاسته بود، آرمان شهر الهی خویش را بنا مینهاد:
اصل نخست؛ «تعامل» بود. تعامل یعنی با هم و برای هم تلاش کنیم. نه تنها دنیای امروز دنیای «برد، برد» است، بلکه اگر کسی منافع خود را در منافع دیگران نبیند، همیشه خواهد باخت؛ هرچند به ظاهر برنده باشد. خط تعامل و برادری در صدر اسلام تا آنجا رفته بود که در تفسیر مجمعالبیان میخوانیم: پیامبر اکرم ـ صلی الله علیه و آله ـ میان مسلمانان (انصار و مهاجران) پیمان برادری برقرار کرده بود، به گونهای که همچون برادر حقیقی از یکدیگر ارث میبردند، زیرا مهاجران در آغاز، از وطن و اموال و بستگان خود دور شده بودند و این پیمان، این موارد را جبران میکرد تا آنکه آیه 6 سوره احزاب نازل شد و چنین ارثی را لغو کرد و فرمود: ملاک ارث بردن، خویشاوندی است.
اصل دوم، «عدالت» است؛ عدالت واژهای مقدس و آرزوی بلند است که به تعبییر امام علی (ع) بر زبان آسان جاری میشود، ولی در عمل بسیار سخت و دشوار است و تنها کسانی به آن طرفه معجون هستی بخش دست مییازند که اهل پارسایی و اهل تقوا باشند.
در آیه 10 سوره «حجرات» میخوانیم: «إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ فَأَصْلِحُوا بَیْنَ أَخَوَیْکُمْ وَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّکُمْ تُرْحَمُونَ»؛ در حقیقت، مؤمنان با هم برادرند. پس میان برادرانتان را سازش دهید و از خدا پروا بدارید. امید که مورد رحمت قرار گیرید.
برادری و تقوا و عدالت و پارسایی در هم گره خوردهاند.
اینک در آستانه انتخابات باید دوباره خواند سوره برادری را مرور کرد؛ آیات عدالت و محبت را.
توفیق رفیق راه باد
