یکی از نقاط برجسته زندگانی امام خمینی، عشق والای او نسبت به اهل بیت عصمت و طهارت(ع)، به ویژه ساحت مطهر حضرت سیدالشهدا(ع) بود، به یاد دارم پس از بازگشت امام به قم در روز هشتم محرم، ایشان در بیت قدیمی خود واقع در یخچال قاضی حاضر شدند و در مجلس عزاداری شرکت جستند. با ورود امام به مجلس، مردم که از حضور امام به وجد آمده بودند، به سمت ایشان نشستند، امام با صدای بلند فرمود: به سمت منبر بنشنید. خطیب منبر آقای یثربی بود، پس از مقدمه‌چینی، روضه حضرت علی‌اکبر(ع) را خواند، در این هنگام حضرت امام دستمال سفیدی را از جیب خود بیرون آورده و گریه کردند، در این اثنا خطیب منبر از وقت استفاده کرد و یادی از فرزند امام مرحوم حاج آقا مصطفی خمینی کرد، دیدم امام دستمال را از روی پیشانی خود برداشت و در حدود یک دقیقه که سخن از فرزند دلبند وی بود به آرامی نشست، آنگاه که خطیب منبر روضه علی‌اکبر(ع) را از سر گرفت باز دستمال را بر پیشانی نهاد و گریه کرد. متوجه شدم که این مرد بزرگ نمی‌خواست به اندازه یک دقیقه هم اشک بر علی‌اکبر(ع) را با اشک بر فرزندش درهم آمیزد.
به هنگام حضور در نوفل‌لوشاتو در فرانسه نیز مجلس عزای حسینی را بپا کرد و خبرگزاری‌های جهان که برای اولین بار با این صحنه مواجه شده بودند، گریه وی را در ماتم حسین‌بن‌علی(ع) دیدند و مخابره کردند.
پیش از آن حضور 14 ساله وی در عراق، حضور پیوسته شبانه در حرم امیرمؤمنان علی(ع) و حضور شب‌های جمعه در حرم سیدالشهدا نشان از عمق والای او دارد.
و پیش از آن این جریان را ـ که مربوط به دوره طلبگی ایشان است ـ از مرحوم آیت‌الله نجفی مرعشی نقل شده است: در دوره ممنوعیت برگزاری مجالس عزای امام حسین(ع) ـ در دوره رضاخان ـ، با آقای خمینی در حجره نشسته بودیم، ایام عزای حسینی بود و مجالس ممنوع، دلمان گرفته بود، تصمیم گرفتیم یک مجلس دو نفری تشکیل بدهیم، قدری ایشان روضه خواند و من گریه کردم، قدری من روضه خواندم و ایشان گریه کرد، قدری ایشان نوحه خواند و من سینه زدم و مقداری من نوحه خواندم و ایشان سینه زد.
عمق ارتباط وی و میزان خلوص وی به قدری بود که مرحوم آیت‌الله اراکی می‌فرمود: اگر ایشان در کربلا حاضر بود نفر 73 شهدای کربلا می‌بود.
جا دارد که برخی از سخنان ایشان را پیرامون اهمیت عزای حسینی و مجالس سوگواری و دسته‌جات عزاداری را بیاوریم:
- «روضه سیدالشهداء برای حفظ مکتب سیدالشهداست. آن کسانی که می‌گویند روضه سیدالشهداء را نخوانید، اصلا نمی‌فهمند مکتب سید الشهداء چه بوده و نمی‌دانند یعنی چه، نمی‌دانند این گریه‌ها و این روضه‌ها حفظ کرده این مکتب را. الان 1400 سال است که با این منبرها با این روضه‌ها و با این مصیبت‌ها و با این سینه‌زنی‌ها ما را حفظ کرده‌اند. سیدالشهدا را این گریه‌ها حفظ کرده است مکتبش را، این مصیبت‌ها و داد و قال‌ها حفظ کرده، این سینه‌زنی‌ها و این دستجات ... اینها حفظ کرده ... هیاهو می‌خواهد، هر مکتبی هیاهو می‌خواهد، باید پایش سینه بزنند، هر مکتبی تا پایش سینه‌زن نباشد، تا پایش گریه‌کن نباشد، تا پایش توی سر و سینه زدن نباشد حفظ نمی‌شود ... این گریه‌ها زنده نگه داشته مکتب سیدالشهدا را، این ذکر مصیبت‌ها زنده نگه داشته مکتب سیدالشهدا را. ما باید برای یک شهیدی که از دستمان می‌رود علم (پرچم) به پا کنیم، نوحه‌خوانی کنیم، گریه کنیم، فریاد کنیم ... این یک میتینگ و فریادی است برای احیای (زنده نگاه داشتن) مکتب سیدالشهدا ... این روضه‌خوانی‌ها و مصیبت و گریه است که کشور شما را حفظ کرده ... با این هیاهو، با این گریه، با این نوحه‌خوانی، با این شعرخوانی، با این نثرخوانی ما می‌خواهیم مکتب را حفظ کنیم، چنانچه تا حالا هم حفظ شده است...».(صحیفه نور 8/ 69-71)
- «اسلام را تا حالایی که شما می‌بینید... سیدالشهدا زنده نگه داشته است. سیدالشهدا ـ سلام الله علیه ـ ... همه جوانان خودش را، همه مال و منال، هرچه بود، هرچه داشت ... در راه خدا داد و برای تقویت اسلام، مخالفت با ظلم، قیام کرد ... ما که دنبال او هستیم و مجالس عزا را از آن وقت به امر امام صادق ـ سلام الله علیه ـ و به سفارش ائمه هدی ـ علیهم السلام ـ ما به پا می‌کنیم این مجالس عزا را ... اینها را باید حفظ کنید، اینها شعائر مذهبی ماست که باید حفظ بشود، اینها یک شعائر سیاسی است که باید حفظ بشود. بازیتان ندهند این قلمفرساها، بازیتان ندهند این اشخاصی که با اسماء مختلفه و با مرام‌های انحرافی می‌خواهند همه چیز را از دستتان بگیرند و اینها می‌بینند که این مجالس، مجالس روضه، ذکر مصائب مظلوم در هر عصری مقابل ظالم قرار میدهد»...(صحیفه نور 10/ 30-32).
- «الان محرم است و همه دستجات بیرون می‌آیند و دستجات باید عزاداری بکنند. عزاداری مهم است». (صحیفه نور 10/ 239).
- «همین گریه‌ها نگه داشته ما را. گول این شیاطینی که می‌خواهند این حربه (سلاح) را از دست شما بگیرند، گول اینها را نخورند جوان‌های ما، همین‌هاست که ما را حفظ کرده، همین‌ها هست که مملکت ما را حفظ کرده. تکلیف آقایان است روضه بخوانند. تکلیف مردم است دسته‌های شکوهمند بیرون بیاورند، دسته‌های سینه‌زن شکوهمند. البته از چیزهایی که بر خلاف مثلا چه هست از آنها پرهیز کنند، اما دسته‌ها بیرون بیایند، سینه بزنند، هر کاری که می‌کردند بکنند...».(صحیفه نور 10/ 218).
- «(این گفته که) امروز دیگر انقلاب کردیم، روضه دیگر لازم نیست از غلط‌هایی است که تو دهن‌ها انداختند، مثل این است که بگوییم امروز ما انقلاب کردیم دیگر لازم نیست که نماز بخوانیم! انقلاب برای این است، انقلاب کردیم که شعائر اسلام را زنده کنیم، نه انقلاب کردیم که شعائر اسلام را بمیرانیم. زنده نگه داشتن عاشورا یک مسئله بسیار مهم سیاسی عبادی است... ما ملتی هستیم که با همین اشک‌ها سیل جریان می‌دهیم و خرد می‌کنیم سدهایی را که در مقابل اسلام ایستاده است ... همین گریه‌هاست که کارها را پیش برده است، همین اجتماعات است که مردم را بیدار می‌کند ... مجالس سر جای خودش باید باشد و مجالس عزا باید باشد و اهل منبر باید این شهادت امام حسین ـ سلام الله علیه ـ را زنده نگه دارند و ملت باید با همه قدرت این شعائر اسلامی را، خصوصا این را زنده نگه دارند، با زنده نگه داشتن او اسلام زنده می‌شود، «انا من حسین» که روایت شده است که پیغمبر فرموده است، این معنایش این است که حسین مال من است و من هم از او زنده می‌شوم ... این مجالس را حفظ کنید ... اینها اسلام را در قلوب ما زنده نگه می‌دارد ... مجالس عزا را با همان شکوهی که پیشتر انجام می‌گرفت و بیشتر از او حفظ کنید...».(صحیفه نور 13/ 156- 158).
- «ان‌شاءالله روز عاشورا که جمعیت بیرون آمد، مراسم تعزیه حسین ـ سلام الله علیه ـ باید با قوت خودش باشد، و در راه‌پیمایی‌ها همه‌اش مراسم امام حسین(ع) باشد...».(صحیفه نور 13/ 173).
- «عاشورا با «نه» خود، یزیدیان را در طول تاریخ نفی کرد».(صحیفه نور 14/ 264).
- «باید ماه محرم و صفر را زنده نگه داریم به ذکر مصائب اهل بیت ـ علیهم السلام ـ که با ذکر مصائب اهل بیت ـ علیهم السلام ـ زنده مانده است این مذهب تا حالا، با همان وضع سنتی، با همان وضع مرثیه‌خوانی ... ما باید حافظ این سنت‌های اسلامی، حافظ این دسته‌جات مبارک اسلامی، که در روز عاشورا، در محرم و صفر، در مواقع مقتضی به راه می‌افتد تأکید کنیم که بیشتر دنبالش باشند، محرم و صفر است که اسلام را نگه داشته است، فداکاری سیدالشهدا ـ سلام الله علیه ـ است که اسلام را برای ما زنده نگه داشته است. زنده نگه داشتن عاشورا با همان وضع سنتی خودش از طرف روحانیون، از طرف خطبا، با همان وضع سابق، و از طرف توده‌های مردم با همان ترتیب سابق که دستجات معظم و منظم، دستجات عزاداری به عنوان عزاداری راه می‌افتاد. باید بدانید که اگر بخواهید نهضت شما محفوظ بماند، باید این سنت‌ها را حفظ کنید. البته اگر چنانچه یک چیزهای ناروایی بوده است سابق و دست اشخاص بی‌اطلاع از مسائل اسلام بوده، آنها باید یک مقداری تصفیه بشود، لکن عزاداری به همان قوت خودش باید باقی بماند و گویندگان پس از این‌که مسائل روز را گفتند روضه را همانطور که سابق می‌خواندند ومرثیه را همانطور که سابق می‌خواندند بخوانند و مردم را مهیا کنند برای فداکاری. این خون سیدالشهداست که خون‌های همه ملت‌های اسلامی را به جوش می‌آورد و این دستجات عزیز عاشوراست که مردم را به هیجان می‌آورد و برای حفظ مقاصد اسلامی مهیا می‌کند. در این امر نباید سستی کرد...».(صحیفه نور 15/ 203- 204).
- «ما ملتی هستیم که با همین گریه‌ها یک قدرت 2500 ساله را از بین بردیم...».(صحیفه نور 16/ 210).
- «اگر قیام حضرت سیدالشهدا ـ سلام الله علیه ـ نبود، امروز هم ما نمی‌توانستیم پیروز شویم، تمام این وحدت کلمه‌ای که مبدأ پیروزی ما شد، برای خاطر این مجالس سوگواری و این مجالس تبلیغ و ترویج اسلام شد ... این محرم را زنده نگه دارید. ما هرچه داریم از این محرم است و از این مجالس ... اگر این مجالس وعظ و خطابه و عزاداری و اجتماعات سوگواری نبود کشور ما پیروز نمی‌شد».(صحیفه نور 17/ 60- 62).
و در وصیتنامه سیاسی ـ الهی خود آورده‌اند: «من اکنون به ملت‌های شریف ستمدیده و به ملت عزیز ایران توصیه می‌کنم که ... و از آن جمله مراسم عزاداری ائمه اطهار و به ویژه سید مظلومان و سرور شهیدان حضرت ابی‌عبدالله‌الحسین ـ صلوات وافر الهی و انبیاء و ملائکه الله و صلحاء بر روح حماسی او باد ـ هیچ گاه غفلت نکنند».(صحیفه نور 21/ 173).
محمدامین پورامینی
به هنگام حضور در نوفل‌لوشاتو در فرانسه نیز مجلس عزای حسینی را بپا کرد و خبرگزاری‌های جهان که برای اولین بار با این صحنه مواجه شده بودند، گریه وی را در ماتم حسین‌بن‌علی(ع) دیدند و مخابره کردند.پیش از آن حضور 14 ساله وی در عراق، حضور پیوسته شبانه در حرم امیرمؤمنان علی(ع) و حضور شب‌های جمعه در حرم سیدالشهدا نشان از عمق والای او دارد.
و پیش از آن این جریان را ـ که مربوط به دوره طلبگی ایشان است ـ از مرحوم آیت‌الله نجفی مرعشی نقل شده است: در دوره ممنوعیت برگزاری مجالس عزای امام حسین(ع) ـ در دوره رضاخان ـ، با آقای خمینی در حجره نشسته بودیم، ایام عزای حسینی بود و مجالس ممنوع، دلمان گرفته بود، تصمیم گرفتیم یک مجلس دو نفری تشکیل بدهیم، قدری ایشان روضه خواند و من گریه کردم، قدری من روضه خواندم و ایشان گریه کرد، قدری ایشان نوحه خواند و من سینه زدم و مقداری من نوحه خواندم و ایشان سینه زد.
عمق ارتباط وی و میزان خلوص وی به قدری بود که مرحوم آیت‌الله اراکی می‌فرمود: اگر ایشان در کربلا حاضر بود نفر 73 شهدای کربلا می‌بود.
جا دارد که برخی از سخنان ایشان را پیرامون اهمیت عزای حسینی و مجالس سوگواری و دسته‌جات عزاداری را بیاوریم:
- «روضه سیدالشهداء برای حفظ مکتب سیدالشهداست. آن کسانی که می‌گویند روضه سیدالشهداء را نخوانید، اصلا نمی‌فهمند مکتب سید الشهداء چه بوده و نمی‌دانند یعنی چه، نمی‌دانند این گریه‌ها و این روضه‌ها حفظ کرده این مکتب را. الان 1400 سال است که با این منبرها با این روضه‌ها و با این مصیبت‌ها و با این سینه‌زنی‌ها ما را حفظ کرده‌اند. سیدالشهدا را این گریه‌ها حفظ کرده است مکتبش را، این مصیبت‌ها و داد و قال‌ها حفظ کرده، این سینه‌زنی‌ها و این دستجات ... اینها حفظ کرده ... هیاهو می‌خواهد، هر مکتبی هیاهو می‌خواهد، باید پایش سینه بزنند، هر مکتبی تا پایش سینه‌زن نباشد، تا پایش گریه‌کن نباشد، تا پایش توی سر و سینه زدن نباشد حفظ نمی‌شود ... این گریه‌ها زنده نگه داشته مکتب سیدالشهدا را، این ذکر مصیبت‌ها زنده نگه داشته مکتب سیدالشهدا را. ما باید برای یک شهیدی که از دستمان می‌رود علم (پرچم) به پا کنیم، نوحه‌خوانی کنیم، گریه کنیم، فریاد کنیم ... این یک میتینگ و فریادی است برای احیای (زنده نگاه داشتن) مکتب سیدالشهدا ... این روضه‌خوانی‌ها و مصیبت و گریه است که کشور شما را حفظ کرده ... با این هیاهو، با این گریه، با این نوحه‌خوانی، با این شعرخوانی، با این نثرخوانی ما می‌خواهیم مکتب را حفظ کنیم، چنانچه تا حالا هم حفظ شده است...».(صحیفه نور 8/ 69-71)
- «اسلام را تا حالایی که شما می‌بینید... سیدالشهدا زنده نگه داشته است. سیدالشهدا ـ سلام الله علیه ـ ... همه جوانان خودش را، همه مال و منال، هرچه بود، هرچه داشت ... در راه خدا داد و برای تقویت اسلام، مخالفت با ظلم، قیام کرد ... ما که دنبال او هستیم و مجالس عزا را از آن وقت به امر امام صادق ـ سلام الله علیه ـ و به سفارش ائمه هدی ـ علیهم السلام ـ ما به پا می‌کنیم این مجالس عزا را ... اینها را باید حفظ کنید، اینها شعائر مذهبی ماست که باید حفظ بشود، اینها یک شعائر سیاسی است که باید حفظ بشود. بازیتان ندهند این قلمفرساها، بازیتان ندهند این اشخاصی که با اسماء مختلفه و با مرام‌های انحرافی می‌خواهند همه چیز را از دستتان بگیرند و اینها می‌بینند که این مجالس، مجالس روضه، ذکر مصائب مظلوم در هر عصری مقابل ظالم قرار میدهد»...(صحیفه نور 10/ 30-32).
- «الان محرم است و همه دستجات بیرون می‌آیند و دستجات باید عزاداری بکنند. عزاداری مهم است». (صحیفه نور 10/ 239).
- «همین گریه‌ها نگه داشته ما را. گول این شیاطینی که می‌خواهند این حربه (سلاح) را از دست شما بگیرند، گول اینها را نخورند جوان‌های ما، همین‌هاست که ما را حفظ کرده، همین‌ها هست که مملکت ما را حفظ کرده. تکلیف آقایان است روضه بخوانند. تکلیف مردم است دسته‌های شکوهمند بیرون بیاورند، دسته‌های سینه‌زن شکوهمند. البته از چیزهایی که بر خلاف مثلا چه هست از آنها پرهیز کنند، اما دسته‌ها بیرون بیایند، سینه بزنند، هر کاری که می‌کردند بکنند...».(صحیفه نور 10/ 218).
- «(این گفته که) امروز دیگر انقلاب کردیم، روضه دیگر لازم نیست از غلط‌هایی است که تو دهن‌ها انداختند، مثل این است که بگوییم امروز ما انقلاب کردیم دیگر لازم نیست که نماز بخوانیم! انقلاب برای این است، انقلاب کردیم که شعائر اسلام را زنده کنیم، نه انقلاب کردیم که شعائر اسلام را بمیرانیم. زنده نگه داشتن عاشورا یک مسئله بسیار مهم سیاسی عبادی است... ما ملتی هستیم که با همین اشک‌ها سیل جریان می‌دهیم و خرد می‌کنیم سدهایی را که در مقابل اسلام ایستاده است ... همین گریه‌هاست که کارها را پیش برده است، همین اجتماعات است که مردم را بیدار می‌کند ... مجالس سر جای خودش باید باشد و مجالس عزا باید باشد و اهل منبر باید این شهادت امام حسین ـ سلام الله علیه ـ را زنده نگه دارند و ملت باید با همه قدرت این شعائر اسلامی را، خصوصا این را زنده نگه دارند، با زنده نگه داشتن او اسلام زنده می‌شود، «انا من حسین» که روایت شده است که پیغمبر فرموده است، این معنایش این است که حسین مال من است و من هم از او زنده می‌شوم ... این مجالس را حفظ کنید ... اینها اسلام را در قلوب ما زنده نگه می‌دارد ... مجالس عزا را با همان شکوهی که پیشتر انجام می‌گرفت و بیشتر از او حفظ کنید...».(صحیفه نور 13/ 156- 158).
- «ان‌شاءالله روز عاشورا که جمعیت بیرون آمد، مراسم تعزیه حسین ـ سلام الله علیه ـ باید با قوت خودش باشد، و در راه‌پیمایی‌ها همه‌اش مراسم امام حسین(ع) باشد...».(صحیفه نور 13/ 173).
- «عاشورا با «نه» خود، یزیدیان را در طول تاریخ نفی کرد».(صحیفه نور 14/ 264).
- «باید ماه محرم و صفر را زنده نگه داریم به ذکر مصائب اهل بیت ـ علیهم السلام ـ که با ذکر مصائب اهل بیت ـ علیهم السلام ـ زنده مانده است این مذهب تا حالا، با همان وضع سنتی، با همان وضع مرثیه‌خوانی ... ما باید حافظ این سنت‌های اسلامی، حافظ این دسته‌جات مبارک اسلامی، که در روز عاشورا، در محرم و صفر، در مواقع مقتضی به راه می‌افتد تأکید کنیم که بیشتر دنبالش باشند، محرم و صفر است که اسلام را نگه داشته است، فداکاری سیدالشهدا ـ سلام الله علیه ـ است که اسلام را برای ما زنده نگه داشته است. زنده نگه داشتن عاشورا با همان وضع سنتی خودش از طرف روحانیون، از طرف خطبا، با همان وضع سابق، و از طرف توده‌های مردم با همان ترتیب سابق که دستجات معظم و منظم، دستجات عزاداری به عنوان عزاداری راه می‌افتاد. باید بدانید که اگر بخواهید نهضت شما محفوظ بماند، باید این سنت‌ها را حفظ کنید. البته اگر چنانچه یک چیزهای ناروایی بوده است سابق و دست اشخاص بی‌اطلاع از مسائل اسلام بوده، آنها باید یک مقداری تصفیه بشود، لکن عزاداری به همان قوت خودش باید باقی بماند و گویندگان پس از این‌که مسائل روز را گفتند روضه را همانطور که سابق می‌خواندند ومرثیه را همانطور که سابق می‌خواندند بخوانند و مردم را مهیا کنند برای فداکاری. این خون سیدالشهداست که خون‌های همه ملت‌های اسلامی را به جوش می‌آورد و این دستجات عزیز عاشوراست که مردم را به هیجان می‌آورد و برای حفظ مقاصد اسلامی مهیا می‌کند. در این امر نباید سستی کرد...».(صحیفه نور 15/ 203- 204).
- «ما ملتی هستیم که با همین گریه‌ها یک قدرت 2500 ساله را از بین بردیم...».(صحیفه نور 16/ 210).
- «اگر قیام حضرت سیدالشهدا ـ سلام الله علیه ـ نبود، امروز هم ما نمی‌توانستیم پیروز شویم، تمام این وحدت کلمه‌ای که مبدأ پیروزی ما شد، برای خاطر این مجالس سوگواری و این مجالس تبلیغ و ترویج اسلام شد ... این محرم را زنده نگه دارید. ما هرچه داریم از این محرم است و از این مجالس ... اگر این مجالس وعظ و خطابه و عزاداری و اجتماعات سوگواری نبود کشور ما پیروز نمی‌شد».(صحیفه نور 17/ 60- 62).
و در وصیتنامه سیاسی ـ الهی خود آورده‌اند: «من اکنون به ملت‌های شریف ستمدیده و به ملت عزیز ایران توصیه می‌کنم که ... و از آن جمله مراسم عزاداری ائمه اطهار و به ویژه سید مظلومان و سرور شهیدان حضرت ابی‌عبدالله‌الحسین ـ صلوات وافر الهی و انبیاء و ملائکه الله و صلحاء بر روح حماسی او باد ـ هیچ گاه غفلت نکنند».(صحیفه نور 21/ 173).
محمدامین پورامینی