بازی بزرگ در راه است. جمعه دهم مهرماه داربی پایتخت انجام میگیرد. یک دیدار خاص از جنس هیجان بازی که بیش از چهار دهه کری و حاشیه را به دنبال داشته است. این بازی را باید ماورای یک مسابقه فوتبال دانست. روانشناسان بسیاری از آن به عنوان یک پدیده اجتماعی یاد کردهاند که همه اقشار را به خود مشغول میکند. داربی اگرچه مشکلات عدیدهای را در بسیاری از موارد به دنبال داشته ولی شور و نشاط عجیبی را بخصوص در بین جوانها ایجاد می کند.
به نوشته ایران؛ اهمیت این بازی برای طرفداران دوآتشه سرخابیها به قدری است که باخت در آن را به هیچ وجه هضم نمی کنند. آنها یک فصل ناکامی را تحمل می کنند اما باخت در این مسابقه سنتی را نه ! اثرات برد در شهرآورد به شکل باورنکردنی زیاد است.
در نقطه مقابل شکست هم تبعات خاص خود را دارد. در داربی شرط اول نباختن است و احساسات بر همه چیز غلبه می کند. بازیکنها از چند روز قبل دچار استرس زیادی هستند وهنگامی که وارد زمین میشوند خون به مغزشان نمیرسد. آنها در این بازی خاص تنها چیزی را که خوب درک نمیکنند فرامین مربیان است!
رضا عنایتی مهاجم استقلال در این باره میگوید: «وضعیت این بازی فرق می کند. همه ایران چشم به این مسابقه دارند. یکصدهزار نفر به استادیوم میآیند. استرس خیلی زیاد است. بازیکنها با همه وجود بازی می کنند. به نظر من داربی بار فنی ندارد. هر تیمی که به لحاظ روحی وضعیت بهتری داشته باشد نتیجه میگیرد. فکر می کنم همه تلاشهای مربیان نیز همین است که به لحاظ روحی بازیکنانشان را آماده کنند.»
نگاهی گذرا به حجم مطالبی که در روزنامههای ورزشی در روزهای اخیر منتشر شده است نیز به خوبی بیانگر اهمیت ماجرا است. این پدیده اجتماعی حتی در بین مقامات دولتی و نمایندگان مجلس شورای اسلامی نیز جای خود را باز کرده و بحثهای جالبی را به وجود آورده است.
● آبی یا قرمز؟
در آستانه شصت و هفتمین مصاف استقلال و پرسپولیس همه چیز به شکل دو رنگ در میآید. آبی و قرمز. هر کسی از دیگری می پرسد آبی هستی یا قرمز؟ این یک سنت دیرین است. از شانزدهم فروردینماه سال 1347 که این دو تیم برای نخستین بار رو در روی هم قرار گرفتند تاکنون این بحث وجود داشته و هرسال داغتر پی گرفته میشود. در شصت و شش بازی که سرخابیها با یکدیگر برگزار کردند 20 بار استقلال پیروز میدان شده ، 16 مرتبه برد به سود قرمزها ثبت شده است و 30 بازی این دو تیم نیز برندهای نداشته است.
آخرین بار سرخابیها در روز بیست و پنجم بهمنماه سال گذشته به مصاف هم رفتند که این دیدار مثل نخستین تقابل تاریخ دو تیم برندهای نداشت. آخرین بار این تیم پرسپولیس بود که در ششمین دوره لیگ برتر رقیب همیشگی را با حساب 1-2 و با گلهای معدنچی و اولادی پشت سر گذاشت. این بازی در دوازدهم آبان ماه سال85 برگزار شد. از آن پس استقلال و پرسپولیس پنج بار دیگر با یکدیگر بازی کردهاند اما همه دیدارهایشان مثل یک قصه تکراری با تساوی یک بر یک خاتمه یافت.
عجیب آنکه در تمام بازیها استقلال گل اول را به ثمر رسانده و پرسپولیس هم آن را پاسخ داده است. این موضوع شایعه تساویهای مصلحتی را بین این دو تیم به وجود آورده است و حتی خیلیها مدعی هستند بازی روز جمعه نیز برندهای نخواهد داشت ولی مسئولان فدراسیون و هر دو باشگاه قویاً آن را تکذیب میکنند.
مهدی تاج نایب رئیس فدراسیون فوتبال در پاسخ به این پرسش خبرنگار «ایران» که آیا برای بازی روز جمعه توصیهای به دو باشگاه شده است، میگوید: «فدراسیون فوتبال نه تنها حالا که در هیچ دورهای به دنبال نتیجه تساوی نبوده است. همه بخشهای فدراسیون تلاش مضاعفی به خرج میدهند تا داربی به بهترین شکل ممکن در روز جمعه برگزار شود. ما بلیت را هم پیشفروش نکردهایم تا احتمال به وجود آمدن بازار سیاه به صفر برسد.»
تاج در بخش دیگری از حرفهایش به حساسیت بالای این بازی اشاره دارد و میافزاید: «این بازی هم مثل همه دیدارهای دیگر سه امتیاز بیشتر ندارد ولی حساسیتهای زیاد آن باعث شده تا نگاه ویژهای به این دیدار شود. به نظر من حساسیت بسیار زیاد این بازی و تمایل تیمها به نباختن باعث شده که در خیلی از موارد نتیجه تساوی رقم خورد. به هر حال فراموش نکنیم استقلال و پرسپولیس تیمهای بزرگی هستند و بار فنی برابری دارند.»
محمدحسن انصاریفرد که چند روز پیش کرانچار، سرمربی پرسپولیس را اخراج کرده بود و با پافشاریهای کمیته فنی این باشگاه سرمربی کروات قرمزها را بازگرداند نیز تأکید میکند برنده شدن در این مسابقه میتواند برای پرسپولیس نجاتبخش باشد به همین خاطر بازیکنان این تیم تلاش بیشتری به خرج میدهند.
وی معتقد است که این بازی شرایط خاص خود را دارد و اوضاع دو تیم در جدول ردهبندی ملاک خوبی برای برتری تیمی بر دیگری نیست.
● رکوردها
داربی پایتخت ستارگان بسیاری را به خود دیده است و همین اسطورهها بودهاند که تاریخ را نوشتهاند.
علی پروین، اسطوره قرمزها را باید سلطان داربیها دانست. مرد محبوب پرسپولیسیها در 43 بازی این دو تیم به عنوان بازیکن و مربی حضور داشته است که یک رکورد جالب توجه به حساب میآید. او 20 بار طعم داربی را درون زمین چشید و 23 بار دیگر روی نیمکت مربیگری نشست.
بعد از پروین سه بازیکن دیگر 19 بار در این مسابقه به میدان رفتهاند. علیرضا نیکبخت واحدی، افشین پیروانی و محمود فکری. از ناصر حجازی هم نمیتوان به سادگی گذشت. از نخستین باری که او در داربی درون دروازه استقلال ایستاد تا آخرین آن 16سال فاصله ایجاد شد که از این حیث جالب توجه است.
او در سوم مهرماه سال49 نخستین داربی را تجربه کرد و آخرین بار هم به بیست و پنجم خردادماه ماه سال65 بازمیگردد. نام مهدی هاشمینسب هم همواره بین رکوردداران شهرآورد شنیده میشود. او چهاربار با پیراهن پرسپولیس دروازه استقلال را باز کرد و به کابوس آبیها بدل شده بود اما پس از اختلاف با پروین طی انتقالی جنجالی به تیم رقیب پیوست و در داربی معروف نهم دیماه سال79 این بار دروازه پرسپولیس را گشود. غلام فتحآبادی و شاهرخ بیانی هم دو بازیکنی هستندکه برای هر دو تیم گلزنی کردهاند.
بهترین گلزن تاریخ داربی یک پرسپولیسی بود. مرحوم صفر ایرانپاک با هفت گلی که به ثمر رساند نامش را در تاریخ داربی جاودانه کرد. بعد از او حسین کلانی با شش گل در رتبه دوم قرار دارد. البته استقلالیها همواره نام علی سامره مهاجم کنونی تیم مس کرمان را به رخ قرمزها میکشند که در شهرآورد 53 توانست در همان دقیقه نخست مسابقه گلزنی کند و لقب سریع ترین گلزن تاریخ داربی را از آن خود کند.
بهترین برد داربی هم در سال1352 نصیب قرمزها شد که با شش گل رقیب خود را در هم کوبید و آن برد معروف را نصیب خود کرد. در تاریخ بازیهای این دوتیم محمد صالحی بیشترین قضاوتها را داشته است. او پنج بار داربی را سوت زده است.
پرتماشاگرترین رویارویی این دوتیم هم در روز پانزدهم مهرماه سال1362 برگزار شد که پای 130 هزار نفر را به ورزشگاه آزادی کشاند. ازدحام جمعیت به حدی بود که حتی تماشاگران تا کنار خط طولی پیشروی کردند و روی نورافکن ها نیز نشستند. آن مسابقه را استقلال با تک گل پرویز مظلومی برد.
● یک مقایسه
به طور معمول طرفداران استقلال و پرسپولیس این بازی را با دربیهای بزرگ دنیا مقایسه میکنند اما نشریه معتبر ورلدساکر با بررسیهای کاملی که انجام داد شهرآورد تهران را در ردیف بیست و دوم برترین داربیهای جهان قرار داد. بازی بارسلونا- رئال مادرید (ال کلاسیکو) در رتبه نخست قرار دارد و جدال همیشه پردردسر و جنجالی بوکاجونیورز و ریورپلات در لیگ آرژانتین در جایگاه دوم ایستاده است.
داربی سلتیک و رنجرز در اسکاتلند که نخستین مرتبه در سال1888 میلادی برگزار شد و خیلیها آن را قدیمیترین شهرآورد جهان میدانند نیز در رتبه سوم ایستاده است. در اروپا هر ساله داربیهای بزرگی برگزار میشود که تنها مصاف لیورپول و اورتون یک بازی برادرانه به حساب میآید اما سایر مسابقات در اوج هیجان انجام میگیرد.
از گذشتههای دور رمیها مدعی بودهاند که داربی این شهر حساسترین مسابقه فوتبال در جهان است حتی داستانهای زیادی نیز در این باره منتشر شده است. طرفداران رم مدعی هستند که تیمشان محبوبتر است این در شرایطی است که لاتزیوییها قدمت تیم خود را به رخ حریف میکشند. بازی این دو تیم همیشه پلیس پایتخت ایتالیا را با دردسرهای بسیاری مواجه کرده است. شورشهای تیفوسیهای رمی شهرت بسیار پیدا کرده است.
اوضاع در میلان هم بی شباهت به رم نیست. روسونریها که بیشتر به استفاده از بازیکنان برزیلی علاقه دارند در مقابل نراتزوریها (اینتر) جانفشانی می کنند تا نتیجه را نبازند هر چند که آنها در اوایل فصل امسال در سن سیرو با چهار گل خرد شدند تا آقای خاص (مورینیو) و شاگردانش جشن بزرگی را برپا کنند. در ایتالیا جدال یووه و تورینیو و جنوا با سامپدوریا هم جذابیتهای خاص خود را دارد اما خیلیها معتقدند دربی شهر جنوا جوانمردانهترین مسابقه فوتبال در سرزمین چکمهای است.
فوتبال در استانبول همواره با حرارت خاصی پی گرفته شده است و اگر در دو سوی میدان گالاتاسرای و فنر باغچه قرار داشته باشند استادیوم به یک جهنم تمام عیار تبدیل خواهد شد. کینهتوزیهای طرفداران آرسنال و تاتنهام در لندن و یونایتد و سیتی در منچستر هم برکسی پوشیده نیست.
دشمنیهای لندنیها از اواخر دهه 80 یک قرن پیش آغاز شد و تاکنون ادامه یافته است. آرسنالیها زمانی که از ورزشگاهی به نام وول ویش در جنوب رودخانه تایمز به هایبری نقل مکان کردند دشمنیهایشان با تاتنهامیها علنی شد و وقتی در سال 1919 تاتنهام از دسته اول انگلیس کنار گذاشته شد تا آرسنال تنها تیم شهر لندن در این رده باشد جنگ عجیبی بین طرفداران این تیمها شروع شد. آن روزها براساس قوانین هر شهر تنها یک نماینده در لیگ دسته اول داشت و قربانی کردن تاتنهام به یک کینه دیرین در دل هواداران این تیم بدل شده است.
در آلمان اوضاع کمی آرامتر است و داربیهای منطقهای معمولاً با حواشی کمتری پی گرفته میشود. این نکته در فرانسه و پرتغال هم به چشم میآید. تردیدی نیست که بزرگترین داربی اروپا و جهان تقابل بارسلونا در رئال مادرید است. آیا میتوان هیجانات شهرآورد تهران را با آن مقایسه کرد؟
به نوشته ایران؛ اهمیت این بازی برای طرفداران دوآتشه سرخابیها به قدری است که باخت در آن را به هیچ وجه هضم نمی کنند. آنها یک فصل ناکامی را تحمل می کنند اما باخت در این مسابقه سنتی را نه ! اثرات برد در شهرآورد به شکل باورنکردنی زیاد است.
در نقطه مقابل شکست هم تبعات خاص خود را دارد. در داربی شرط اول نباختن است و احساسات بر همه چیز غلبه می کند. بازیکنها از چند روز قبل دچار استرس زیادی هستند وهنگامی که وارد زمین میشوند خون به مغزشان نمیرسد. آنها در این بازی خاص تنها چیزی را که خوب درک نمیکنند فرامین مربیان است!
رضا عنایتی مهاجم استقلال در این باره میگوید: «وضعیت این بازی فرق می کند. همه ایران چشم به این مسابقه دارند. یکصدهزار نفر به استادیوم میآیند. استرس خیلی زیاد است. بازیکنها با همه وجود بازی می کنند. به نظر من داربی بار فنی ندارد. هر تیمی که به لحاظ روحی وضعیت بهتری داشته باشد نتیجه میگیرد. فکر می کنم همه تلاشهای مربیان نیز همین است که به لحاظ روحی بازیکنانشان را آماده کنند.»
نگاهی گذرا به حجم مطالبی که در روزنامههای ورزشی در روزهای اخیر منتشر شده است نیز به خوبی بیانگر اهمیت ماجرا است. این پدیده اجتماعی حتی در بین مقامات دولتی و نمایندگان مجلس شورای اسلامی نیز جای خود را باز کرده و بحثهای جالبی را به وجود آورده است.
● آبی یا قرمز؟
در آستانه شصت و هفتمین مصاف استقلال و پرسپولیس همه چیز به شکل دو رنگ در میآید. آبی و قرمز. هر کسی از دیگری می پرسد آبی هستی یا قرمز؟ این یک سنت دیرین است. از شانزدهم فروردینماه سال 1347 که این دو تیم برای نخستین بار رو در روی هم قرار گرفتند تاکنون این بحث وجود داشته و هرسال داغتر پی گرفته میشود. در شصت و شش بازی که سرخابیها با یکدیگر برگزار کردند 20 بار استقلال پیروز میدان شده ، 16 مرتبه برد به سود قرمزها ثبت شده است و 30 بازی این دو تیم نیز برندهای نداشته است.
آخرین بار سرخابیها در روز بیست و پنجم بهمنماه سال گذشته به مصاف هم رفتند که این دیدار مثل نخستین تقابل تاریخ دو تیم برندهای نداشت. آخرین بار این تیم پرسپولیس بود که در ششمین دوره لیگ برتر رقیب همیشگی را با حساب 1-2 و با گلهای معدنچی و اولادی پشت سر گذاشت. این بازی در دوازدهم آبان ماه سال85 برگزار شد. از آن پس استقلال و پرسپولیس پنج بار دیگر با یکدیگر بازی کردهاند اما همه دیدارهایشان مثل یک قصه تکراری با تساوی یک بر یک خاتمه یافت.
عجیب آنکه در تمام بازیها استقلال گل اول را به ثمر رسانده و پرسپولیس هم آن را پاسخ داده است. این موضوع شایعه تساویهای مصلحتی را بین این دو تیم به وجود آورده است و حتی خیلیها مدعی هستند بازی روز جمعه نیز برندهای نخواهد داشت ولی مسئولان فدراسیون و هر دو باشگاه قویاً آن را تکذیب میکنند.
مهدی تاج نایب رئیس فدراسیون فوتبال در پاسخ به این پرسش خبرنگار «ایران» که آیا برای بازی روز جمعه توصیهای به دو باشگاه شده است، میگوید: «فدراسیون فوتبال نه تنها حالا که در هیچ دورهای به دنبال نتیجه تساوی نبوده است. همه بخشهای فدراسیون تلاش مضاعفی به خرج میدهند تا داربی به بهترین شکل ممکن در روز جمعه برگزار شود. ما بلیت را هم پیشفروش نکردهایم تا احتمال به وجود آمدن بازار سیاه به صفر برسد.»
تاج در بخش دیگری از حرفهایش به حساسیت بالای این بازی اشاره دارد و میافزاید: «این بازی هم مثل همه دیدارهای دیگر سه امتیاز بیشتر ندارد ولی حساسیتهای زیاد آن باعث شده تا نگاه ویژهای به این دیدار شود. به نظر من حساسیت بسیار زیاد این بازی و تمایل تیمها به نباختن باعث شده که در خیلی از موارد نتیجه تساوی رقم خورد. به هر حال فراموش نکنیم استقلال و پرسپولیس تیمهای بزرگی هستند و بار فنی برابری دارند.»
محمدحسن انصاریفرد که چند روز پیش کرانچار، سرمربی پرسپولیس را اخراج کرده بود و با پافشاریهای کمیته فنی این باشگاه سرمربی کروات قرمزها را بازگرداند نیز تأکید میکند برنده شدن در این مسابقه میتواند برای پرسپولیس نجاتبخش باشد به همین خاطر بازیکنان این تیم تلاش بیشتری به خرج میدهند.
وی معتقد است که این بازی شرایط خاص خود را دارد و اوضاع دو تیم در جدول ردهبندی ملاک خوبی برای برتری تیمی بر دیگری نیست.
● رکوردها
داربی پایتخت ستارگان بسیاری را به خود دیده است و همین اسطورهها بودهاند که تاریخ را نوشتهاند.
علی پروین، اسطوره قرمزها را باید سلطان داربیها دانست. مرد محبوب پرسپولیسیها در 43 بازی این دو تیم به عنوان بازیکن و مربی حضور داشته است که یک رکورد جالب توجه به حساب میآید. او 20 بار طعم داربی را درون زمین چشید و 23 بار دیگر روی نیمکت مربیگری نشست.
بعد از پروین سه بازیکن دیگر 19 بار در این مسابقه به میدان رفتهاند. علیرضا نیکبخت واحدی، افشین پیروانی و محمود فکری. از ناصر حجازی هم نمیتوان به سادگی گذشت. از نخستین باری که او در داربی درون دروازه استقلال ایستاد تا آخرین آن 16سال فاصله ایجاد شد که از این حیث جالب توجه است.
او در سوم مهرماه سال49 نخستین داربی را تجربه کرد و آخرین بار هم به بیست و پنجم خردادماه ماه سال65 بازمیگردد. نام مهدی هاشمینسب هم همواره بین رکوردداران شهرآورد شنیده میشود. او چهاربار با پیراهن پرسپولیس دروازه استقلال را باز کرد و به کابوس آبیها بدل شده بود اما پس از اختلاف با پروین طی انتقالی جنجالی به تیم رقیب پیوست و در داربی معروف نهم دیماه سال79 این بار دروازه پرسپولیس را گشود. غلام فتحآبادی و شاهرخ بیانی هم دو بازیکنی هستندکه برای هر دو تیم گلزنی کردهاند.
بهترین گلزن تاریخ داربی یک پرسپولیسی بود. مرحوم صفر ایرانپاک با هفت گلی که به ثمر رساند نامش را در تاریخ داربی جاودانه کرد. بعد از او حسین کلانی با شش گل در رتبه دوم قرار دارد. البته استقلالیها همواره نام علی سامره مهاجم کنونی تیم مس کرمان را به رخ قرمزها میکشند که در شهرآورد 53 توانست در همان دقیقه نخست مسابقه گلزنی کند و لقب سریع ترین گلزن تاریخ داربی را از آن خود کند.
بهترین برد داربی هم در سال1352 نصیب قرمزها شد که با شش گل رقیب خود را در هم کوبید و آن برد معروف را نصیب خود کرد. در تاریخ بازیهای این دوتیم محمد صالحی بیشترین قضاوتها را داشته است. او پنج بار داربی را سوت زده است.
پرتماشاگرترین رویارویی این دوتیم هم در روز پانزدهم مهرماه سال1362 برگزار شد که پای 130 هزار نفر را به ورزشگاه آزادی کشاند. ازدحام جمعیت به حدی بود که حتی تماشاگران تا کنار خط طولی پیشروی کردند و روی نورافکن ها نیز نشستند. آن مسابقه را استقلال با تک گل پرویز مظلومی برد.
● یک مقایسه
به طور معمول طرفداران استقلال و پرسپولیس این بازی را با دربیهای بزرگ دنیا مقایسه میکنند اما نشریه معتبر ورلدساکر با بررسیهای کاملی که انجام داد شهرآورد تهران را در ردیف بیست و دوم برترین داربیهای جهان قرار داد. بازی بارسلونا- رئال مادرید (ال کلاسیکو) در رتبه نخست قرار دارد و جدال همیشه پردردسر و جنجالی بوکاجونیورز و ریورپلات در لیگ آرژانتین در جایگاه دوم ایستاده است.
داربی سلتیک و رنجرز در اسکاتلند که نخستین مرتبه در سال1888 میلادی برگزار شد و خیلیها آن را قدیمیترین شهرآورد جهان میدانند نیز در رتبه سوم ایستاده است. در اروپا هر ساله داربیهای بزرگی برگزار میشود که تنها مصاف لیورپول و اورتون یک بازی برادرانه به حساب میآید اما سایر مسابقات در اوج هیجان انجام میگیرد.
از گذشتههای دور رمیها مدعی بودهاند که داربی این شهر حساسترین مسابقه فوتبال در جهان است حتی داستانهای زیادی نیز در این باره منتشر شده است. طرفداران رم مدعی هستند که تیمشان محبوبتر است این در شرایطی است که لاتزیوییها قدمت تیم خود را به رخ حریف میکشند. بازی این دو تیم همیشه پلیس پایتخت ایتالیا را با دردسرهای بسیاری مواجه کرده است. شورشهای تیفوسیهای رمی شهرت بسیار پیدا کرده است.
اوضاع در میلان هم بی شباهت به رم نیست. روسونریها که بیشتر به استفاده از بازیکنان برزیلی علاقه دارند در مقابل نراتزوریها (اینتر) جانفشانی می کنند تا نتیجه را نبازند هر چند که آنها در اوایل فصل امسال در سن سیرو با چهار گل خرد شدند تا آقای خاص (مورینیو) و شاگردانش جشن بزرگی را برپا کنند. در ایتالیا جدال یووه و تورینیو و جنوا با سامپدوریا هم جذابیتهای خاص خود را دارد اما خیلیها معتقدند دربی شهر جنوا جوانمردانهترین مسابقه فوتبال در سرزمین چکمهای است.
فوتبال در استانبول همواره با حرارت خاصی پی گرفته شده است و اگر در دو سوی میدان گالاتاسرای و فنر باغچه قرار داشته باشند استادیوم به یک جهنم تمام عیار تبدیل خواهد شد. کینهتوزیهای طرفداران آرسنال و تاتنهام در لندن و یونایتد و سیتی در منچستر هم برکسی پوشیده نیست.
دشمنیهای لندنیها از اواخر دهه 80 یک قرن پیش آغاز شد و تاکنون ادامه یافته است. آرسنالیها زمانی که از ورزشگاهی به نام وول ویش در جنوب رودخانه تایمز به هایبری نقل مکان کردند دشمنیهایشان با تاتنهامیها علنی شد و وقتی در سال 1919 تاتنهام از دسته اول انگلیس کنار گذاشته شد تا آرسنال تنها تیم شهر لندن در این رده باشد جنگ عجیبی بین طرفداران این تیمها شروع شد. آن روزها براساس قوانین هر شهر تنها یک نماینده در لیگ دسته اول داشت و قربانی کردن تاتنهام به یک کینه دیرین در دل هواداران این تیم بدل شده است.
در آلمان اوضاع کمی آرامتر است و داربیهای منطقهای معمولاً با حواشی کمتری پی گرفته میشود. این نکته در فرانسه و پرتغال هم به چشم میآید. تردیدی نیست که بزرگترین داربی اروپا و جهان تقابل بارسلونا در رئال مادرید است. آیا میتوان هیجانات شهرآورد تهران را با آن مقایسه کرد؟