همیشه از ورزش همگانی و جایگاه آن صحبت شده است. وقتی پای حرف باشد همه به تعریف و تمجید از ورزش همگانی می پردازند اما نوبت به عمل که می رسد ورزش همگانی به حاشیه می رود، همهی ما می دانیم ورزش کردن خوب است و می دانیم تا جامعهای سالم نداشته باشیم، جامعهی قهرمان پروری نخواهیم داشت، اما آنچه امروزه شاهد آن هستیم مظلومیت ورزش همگانی است. چرا با اهمیت و نقشی که ورزش همگانی می تواند در پیشرفت ورزش کشور داشته باشد باز هم در حق این بخش از ورزش کوتاهی می شود؟
به گزارش ایسنا، بخش های مختلف در این اجحاف مقصرند، این گزارش به نقش رسانه در توسعه و فرهنگ سازی ورزش همگانی می پردازد.
علیرضا الهی، دکتری رشته تربیت بدنی و علوم ورزشی در گفتوگو با ایسنا، دربارهی علت کم رنگ بودن جایگاه ورزش همگانی و پیرامون جایگاه آن در ایران اظهار کرد: مشخصا معلوم نیست رویکرد سازمان راجع به ورزش همگانی چیست، هنوز نمیدانیم ورزش را برای سلامتی میخواهیم یا اوقات فراغت و یا قهرمان پروری. تا زمانی هم که رویکرد مشخص نشود نمیتوانیم مشخص کنیم که چقدر بودجه باید تخصیص دهیم. اگر به اساسنامهی سازمان نگاه سطحی بیندازیم به راحتی میفهمیم که نخستین هدف عنوان شده در اساسنامه، توسعهی ورزش برای عموم است، یعنی باید از یک کودک شش، هفت ساله تا پیرمرد 70-80 ساله را تحت پوشش قرار دهد، حال این سوال ایجاد میشود که تا چه حد سازمان تربیت بدنی روی ورزش همگانی سرمایهگذاری کرده است؟ در حالی که به سادگی و با توسعه ورزش همگانی در میان عامهی مرد میتوانیم در بحث بهداشت و درمان صرفهجویی کنیم و با پیشگیری از بیماریهای گوناگون مثل عوارض قلبی و عروقی از طریق ورزش به نفع اقتصاد کشور کار کنیم.
الهی تصریح کرد: در ایران متولی ورزش همگانی، فدراسیون ورزشهای همگانی است در حالی که در هیچ کجای دنیا ما فدراسیون ورزش همگانی نمیبینیم. بعد ورزش همگانی زیاد است و تمام فعالیتهای غیر رقابتی و برای عموم را تشکیل میدهد. با تشکیل این فدراسیون بار سنگین توسعهی ورزش همگانی را از دوش سازمان تربیت بدنی برداشتهایم و همهی مسوولیتها را متوجه فدراسیون کردهایم. سازمان خودش باید وارد عمل شود، یک فدراسیون با تشکیلات محدود از عهده بار سنگین ورزش همگانی برنمیآید.
وی بیان کرد: در طرح جامع ورزش پیشنهاد تشکیل سازمان ورزش همگانی داده شده بود، ولی از آنجا که درصد عمده طرح جامع روی هوا ماند این پیشنهاد هم عملی نشد.
محمد هادی حسام، معاون پیشین ورزش همگانی سازمان تربیت بدنی، نیز در این رابطه معتقد است: باید شناخت سازمان یافتهای از ورزش همگانی داشته باشیم تا بتوانیم این بخش از ورزش را تعریف و جایگاه آن را مشخص کنیم.
قاسمی، عضو هیات علمی دانشگاه آزاد، با تاکید به لزوم توسعهی ورزش همگانی گفت: گام اول، شناخت ورزش و فواید آن به مردم است و بعد از آن باید شرایط را طوری فراهم کرد که مردم بتوانند بدون امکانات ورزش کنند.
برای ترویج هر آنچه می خواهیم جامعه به سمت آن پیش برود باید فرهنگ سازی کنیم. در حالی که بسیاری از ما مدعی سکان داری فرهنگ سازی هستیم، اما در بیشتر موارد هیچ حرکتی در رابطه با گسترش فرهنگ ورزش کردن صورت نمی گیرد، به راستی چه کسی متولی فرهنگ سازی است؟ وزارت ارشاد، صدا و سیما، سازمان تربیت بدنی و یا آموزش و پرورش؟
الهی از جمله افرادی است که بر ضرورت فرهنگ سازی تاکید دارد. وی راه ممکن برای توسعهی ورزش همگانی را فرهنگ سازی عنوان و تصریح کرد: تا زمانی که فرهنگ ورزش کردن ایجاد نشود فرد ورزش نمیکند که بخش عمده فرهنگ سازی را رسانه تشکیل میدهد. ورزش همگانی باید در بطن جامعه باشد. مردم باید بدانند که ورزش همگانی چه مزایایی دارد، در آلمان یک متخصص ورزش بیشتر از یک پزشک اهمیت دارد چرا که او پیشگیری میکند اما در ایران ورزش کردن هیچ جایگاهی ندارد. این در حالی است که ورزش در توانبخشی، سلامت قلب و عروق، جلوگیری از پوکی استخوان و آلزایمر نقش اساسی دارد.
الهی دربارهی اینکه چه کسی متولی فرهنگسازی است، گفت: وزارت ارشاد، صدا و سیما، ارباب رسانه و غیره همگی باید با هم در این راستا فعالیت کنند و در کنار آن سازمانهای متولی ورزش کار اجرایی انجام دهند، این در حالی است که وزارت ارشاد هیچ کاری برای فرهنگسازی نمیکند.
الهی در ادامه تصریح کرد: وزارت آموزش و پرورش و وزارت علوم نیز از جمله ارگانهایی هستند که باید به توسعهی ورزش همگانی کمک کنند. شخصیت کودک در مدرسه شکل میگیرد، او باید از همان جا به مزایای ورزش کردن واقف گردد، آن هنگام است که کودک خود یک مبلغ برای ورزش کردن میشود. دانشجویان هم در دورهی تحصیل خود فقط واحد یک و دو تربیت بدنی را میگذرانند که اثر بخشی آن خیلی پایین است، گاهی اوقات هم آن قدر اساتید این درس دانشجو را سر مسالهی نمره دادن اذیت میکنند که دانشجو به طور کلی ار ورزش زده میشود. این فرد بعدها وارد اجتماع میشود، اگر تعلیم دیده باشد، میتواند ورزش را در خانوادهی خود و یا محیط کارش توسعه دهد. حالا ببینید اگر این دو واحد را حذف کنیم برنامههای ورزش را شبها در خوابگاه اجرا کنیم چقدر اثربخش خواهد بود.
حسام که خود یکی از مدیران ارشد سازمان بود، دربارهی نقش سازمان تربیت بدنی در فرهنگ سازی جهت توسعهی ورزش همگانی اظهار کرد: سازمان باید در وهلهی اول فرهنگسازی و لزوم آن را در بین اصحاب رسانه و مدیران ورزشی توسعه دهد. سازمان از دو سال پیش فعالیت خود را برای ارتقای جایگاه ورزش همگانی آغاز کرده است. به گونهای که در بعد نرم افزاری بودجهی این بخش یازده برابر شده است و دستور صریح رییس سازمان تربیت بدنی، توجه جدی به ورزش همگانی است.
قاسمی نیز ضمن تاکید بر لزوم فرهنگ سازی به راه های مختلف فرهنگ سازی برای توسعه ی ورزش همگانی اشاره تاکید کرد: با ایجاد پارک و فضای سبز میتوان بستر را برای انجام فعالیت در غالب گیم فراهم کرد. در کشورهای پیشرفته واحدهایی تحت عنوان پارک - مدرسه وجود دارد، سازمان مدیریت شهری با همکاری آموزش و پرورش مناطقی را ایجاد میکند که برای انجام فعالیت در ساعات مدرسه در اختیار دانش آموزان و در بقیهی ساعات در اختیار ساکنین آن منطقه قرار میگیرد، احداث پارک مدرسه به بالا رفتن سرانهی ورزشی آن کشورها کمک کرده و زمینهی افزایش فعالیت را در سطح وسیعتر فراهم میکند.
از طرفی کاشف ،عضو هیات علمی دانشگاه شهید رجایی، مسئولیت اصلی فرهنگ سازی را متوجه رسانه دانست و گفت: هدف رسانه در کشورهای پیشرفته فرهنگ سازی است و رسانه میکوشد تا مردم را از اهمیت ورزش در بهبود شیوهی زندگی و همچنین شیوههای انجام درست فعالیت آگاه کند. در ایران همه میدانند ورزش کردن مفید است اما ورزش نمیکنند، رسانهها باید فرهنگسازی کنند و این فرهنگ به گونهای ایجاد شود که مردم علاوه بر آگاهی از اثرات فعالیت بدون اجبار ورزش کنند. در اکثر کشورهای پیشرفته این کار عملیاتی شده است و مردم بدون آن که اجباری در کار باشد به فعالیت بدنی میپردازند، در حالی که در ایران رسانهها فقط این آگاهی را ایجاد کردهاند اما آن را عملیاتی نکردهاند.
خسرو ابراهیم، عضو هیات علمی دانشگاه شهید بهشتی، درحالی که به کوتاهی همه نهاد های مسوول در رابطه با فرهنگ سازی اشاره می کرد، گفت: اما باید دانست که تنها فرهنگ سازی مهم نیست ورزش همگانی در کشور ما هیچ جایگاهی ندارد، همه از ورزش کردن صحبت میکنند ولی ورزش کردن را به خود مردم واگذار کردهاند، ، مثل این است که مدام بگوییم فلان مادهی غذایی خوب است، بخورید ولی آن ماده غذایی یا اصلا وجود ندارد و یا هزینهاش زیاد است. برای ورزش کردن امکانات نداریم، آنچه هم وجود دارد بسیار پرهزینه است و عموم مردم به سمت آن نمیروند.
وی در ادامه گفت: دولت باید زمینه انجام ورزش را فراهم کند و به ورزش به صورت علمی و در ابعاد اجتماعی، فرهنگی و سلامت نگاه کند، نتیجه مثبت ورزش کردن و سالم بودن جامعه به خود دولت برمیگردد و اثرات آن در بلندمدت به کشور میرسد، از نسل قوی و سالم در تمام حوزههای کشور اعم از دولتی، غیر دولتی، نظامی و غیر نظامی استفاده میکنند، دولت در تمام حوزهها نیرو میخواهد، این نیرو به دانش و سلامتی نیازمند است.
ابراهیم تاکید کرد: سهم وسیعی از ورزش همگانی در دست دولت است و بخش خصوصی سهم ناچیزی در این کار دارد و مصرف کنندهی بخش خصوصی بسیار محدود است. از یک طرف باید زمینهی ورزش کردن فراهم شود و از سوی دیگر رسانهها باید با فرهنگسازی مردم را به ورزش ترغیب کنند.
عبدالحمید احمدی، رئیس انجمن ورزشی نویسان نیز در این باره تصریح کرد: اگر یک نگاه واقعبینانه داشته باشیم میبینیم در حال حاضر در ایران بخش عمدهایی از ظرفیتهای فعال ورزش در خدمت ورزش قهرمانی است و علی رغم تاکیدی که قانون اساسی بر برخورداری همه مردم از ورزش داشته اما، متاسفانه شاهد تلاش کمتری در جهت توسعهی ورزش برای عموم مردم صورت گرفته است. به نظر میرسد جاذبههای ورزش قهرمانی کاملا این بخش ورزش را تحت شعاع قرار داده و فرصتهای کمتری را برای توسعهی ورزش همگانی ایجاد کرده است.
وی ادامه داد: در طرح جامع ورزش کشور بخش ورزش همگانی به عنوان یکی از ارکان اصلی توسعه ورزش دیده شده و در آن طرح قرار بر این بود که یک سازمان برای این بخش مهم ورزش تشکیل شود تا در برگیرندهی همهی اقشار جامعه در سطوح و سنین مختلف باشد و نهادهای مرتبط با این بخش در غالب این سازمان کار خود را هماهنگ کنند تا بتوانیم ورزش را در همهی سطوح توسعه دهیم و شرایطی را فراهم کنیم تا اکثریت جامعه بتوانند از آن بهرهمند شوند. اما، متاسفانه این مساله آن چنان که در طرح جامع پیشبینی شده بود به مرحلهی اجرا درنیامد.
ابراهیم هم در این رابطه خاطرنشان کرد: در حال حاضر با همین امکانات کم هم میتوانیم بهتر عمل کنیم، استفاده از امکانات به مدیریت نیاز دارد، باید از نیروهای متخصص استفاده کرد. ما در ورزش شرایط استثنایی داریم، همهی ورزش در سازمان تربیت بدنی خلاصه میشود، سایر ارگانها هم مثل دانشگاهها باید همکاری کنند، دست آموزش و پرورش به عنوان قویترین سازمان بسته شده است.
رسانه یکی از تاثیر گذارترین مسیر های فرهنگ سازی در راستای توسعه ی ورزش همگانی است، اما متاسفانه کارنامهی درخشانی در این باره ندارد. بعضی جذاب نبودن اخبار ورزش همگانی را علت اصلی کوتاهی رسانه در ورزش همگانی می دانند، اما این سوال ایجاد می شود که آیا واقعا این امر دلیل قابل قبولی برای اجحاف در حق ورزش همگانی است؟
رییس پیشین مرکز توسعهی ورزش همگانی با تاکید بر کوتاهی رسانه در بخش ورزش همگانی اظهار کرد: یکی از مشکلات بخش همگانی عدم شناخت رسانهها، مطبوعات و مدیران و مفسرین ورزشی است. از نظر رسانهها ورزش همگانی خالی از هیجان است. به این دلیل آنها کمتر تمایل دارند در این بخش وارد شوند. بنابراین، وظیفهی سازمان ورزش بسیار سنگین میشود.
کردی استاد دانشگاه در این رابطه میگوید: رسانهها میتوانند نقش بسیار مهمی در ترغیب مردم به سمت فعالیت بدنی داشته باشند، مردم خیلی بیشتر از آن که متاثر از آموزش مدرسه و دانشگاه باشند، از طریق رسانه میتوانند در جریان امور قرار بگیرند. ورزش قهرمانی از مسیر ورزش همگانی، مدارس، دانشگاهها و بانوان میگذرد، برای پرورش قهرمانان ارزنده باید به همهی زمینهها توجه کنیم. در حالی که میزان توجه رسانه به ورزش همگانی کمتر از یک درصد است.
کردی ادامه داد: جوانان و نوجوانان بزرگ ترین مخاطبین رسانهها هستند و رسانه میتواند در کنار سیستم آموزشی کشور در تکمیل شخصیت افراد موثر باشد و جامعه را تحت تاثیر قرار دهد. با وجود تعداد زیاد رسانههای نوشتاری، دیداری و خبرگزاریها به نظر می رسد رسانهها در انجام رسالت خود در راستای توسعهی ورزش همگانی موفق نبودهاند. تولید کنندگان خبر و مخاطبین آنها شامل اساتید، مردم، کارشناسان، مربیان و ورزشکاران همگی اتفاق نظر دارند که رسانهها نتوانستهاند به توسعهی ورزش همگانی کمک کنند.
الهی در رابطه با نقش رسانه خاطر نشان کرد: رسانه دو وظیفهی مهم به عهده دارد: یک پوشش خبری ورزش همگانی و دوم: فرهنگسازی برای توسعهی ورزش همگانی؛ در ورزش همگانی به دلیل کم بودن هیجان، تعداد تماشاگران کمتری دارد و طبیعی است که پوشش خبری آن کمتر باشد، اما در کشور ما درصد پرداختن به آن کمتر است، با یک نگاه به آمار اخبار منتشر شده در رسانه میبینیم که تعداد کل اخبار مرتبط با ورزش همگانی در یک سال گذشته با خبر محرومیت "علی کریمی" برابری می کند و یا حتی کمتر از آن است، حالا شما ببینید که اهمیت ورزش همگانی چقدر است و اهمیت این موضوع چقدر!
وی در ادامه تاکید کرد: رسانه به دنبال خبر است، خبر باید باشد تا رسانه آن را پوشش دهد. در ورزش همگانی چون خوب کار نشده، خبری هم وجود ندارد که رسانه روی آن کار کند این در صورتی است که معماری، عضو هیات علمی دانشگاه الزهرا ضمن ابراز رضایت از عملکرد رسانه در فرهنگ سازی ورزش همگانی می گوید: رسانهها و به خصوص تلویزیون در سالهای اخیر بیشتربه سمت ورزش همگانی کشیده شدهاند و تا جایی که میشده کار کردهاند. به عنوان مثال، صبحها در ساعتهای مختلف از تلویزیون ورزش صبحگاهی پخش میشود و اگر کسی خودش مایل به انجام ورزش باشد با دیدن این گونه برنامهها بیشتر به سمت ورزش کشیده میشود.
معماری، عضو هیات علمی دانشگاه الزهرا در این رابطه گفت: با این وجود هنوز به سقف نرسیدهایم و باید فکر کنیم، ببینیم از چه راههای دیگری میتوان مردم را به سمت ورزش هدایت کرد. مسوولین امر، کارشناسان مربوطه و عالمان این رشته باید در جلسات طوفان مغزی دور هم جمع شوند و هر کس هر پیشنهادی دارد ارایه کند تا بتوانیم از دل آن راهحلهای عالی پیدا کنیم. باید آن قدر یک چیز را به مردم بگوییم تا بالاخره مردم آثار ورزش را درک کنند. وظیفه رسانه در این راستا آگاه کردن مردم است. نیروهای متخصص که ورزش را میشناسند بهتر میتوانند در رسانهها قلم بزنند.
از طرفی وی معتقد است در برنامههای تلویزیونی بعضا اشتباه وجود دارد و بعضی از کارشناسان حاضر در سیما هنوز ورزش را به خوبی نمیشناسند و حرکات را اشتباه انجام میدهند. اگر خوشبینانه نگاه کرده و از آسیب رسان بودن این موضوع صرفنظر کنیم، انجام حرکات اشتباه هیچ فایدهی مثبتی ندارد و فقط از لحاظ روانی فکر میکنیم که ورزش کردهایم.
عبدالحمید احمدی هم در ارتباط با نقش رسانه در توسعهی ورزش همگانی گفت: رسانه نیز مانند سایر بخشهای ورزش کشور عملا در خدمت ورزش قهرمانی قرار گرفته است. آنچه که بیشتر رسانههای ما و حتی رسانه ملی به آن میپردازند، ورزش قهرمانی است و متاسفانه فضای رسانهایی محدود و اندکی در خدمت ورزش همگانی قرار داده شده است.
اولویت رسانه بنا به گفتهی کارشناسان امر ورزش قهرمانی است که بعضا در ورزش قهرمانی هم به حاشیه بیشتر می پردازد تا اصل ورزش. بعضی دیگر معتقدند فوتبال بر ورزش ما چنبره زده و راه نفس کشیدن آن را بسته، در این میان رسانه گرفتار حواشی فوتبال شده است. آیا رسانهها بیراهه میروند یا مسئولین امر درست سیاست گذاری نکرده اند؟
الهی در باره عملکرد رسانه اظهارکرد: در کشور ما بعضی از رسانهها بیراهه میروند، به عنوان مثال بازیهای المپیک در حال برگزاری است، دنیا راجع به المپیک صحبت میکند اما ببینید چقدر از اخبار مطبوعات، خبرگزاریها، برنامههای تلویزیون و رادیو ما قبل از المپیک به این مهم اختصاص داشت. این در حالی است که المپیک در هر کشوری بالاترین رویداد ورزشی است. مسوولین رسانه درست سیاستگذاری نکردهاند و افراد خودشان را متعهد نمیدانند راجع به المپیک بنویسند و اینها همه برمیگردد به نگرش مسوولین نسبت به انواع ورزشها. وقتی سازمان بودجهی زیادی را صرف دو باشگاه پیروزی و استقلال میکند و مدام درمورد این دو تیم حرف میزند، دیگر وقتی نمیماند که به ورزش همگانی بپردازد، با این اوضاع، طبیعی است که رسانهها بروند دنبال فوتبال.
الهی تصریح کرد: در حال حاضر احسان حدادی مدالهای خوشرنگ دنیا را درو میکند، اما چقدر روی آن کار شده، چقدر مسوولین راجع به احسان حرف میزنند. رسانهها مقصر نیستند مسوولین بیراهه میروند. رسانه میخواهد فروش داشته باشد. مسوولان باید کاری کنند که تب المپیک بالا برود. فقط به فوتبال چسبیدهایم، ببینید ما چقدر میتوانیم در دوومیدانی مدال داشته باشیم و این امر چقدر میتواند به ما از نظر سیاسی و اقتصادی کمک کند. وجههی ملی ما را بهتر کند اما اصلا به این رشته و امثال آن توجه نمیکنیم.
در حالی که رییس انجمن ورزش نویسان چندان رسانه ها را مقصر نمیداند و می گوید: در حوزه ورزش همگانی توقع و انتظار ما از رسانهها باید متناسب با کارکرد رسانهها باشد، اکثر روزنامههای ورزشی، خصوصیاند. باید حد انتظار ما از روزنامهها متناسب با میزان سرمایهگذاری آنها باشد، با توجه به وضع موجود نمیتوانیم انتظار بالاتری از بخش خصوصی داشته باشیم. لازم است رسانههای دولتی که بخش اعظم هزینه آنها را دولت می پردازد، خبرگزاریها و صدا و سیما بیشتر به امر ورزش همگانی توجه کنند، این بخشها فضای رسانهایی بیشتری در اختیار دارند و به همین لحاظ انتظار میرود جهت گسترش ورزش بین عموم جامعه فعالیت و برنامهی ویژهایی داشته باشند اما، متاسفانه میبینیم که در آنها هم مثل روزنامههای خصوصی رویکرد اصلی متوجه ورزش قهرمانی است.
احمدی یکی دیگر از دلایل کم رنگ بودن پرداختن رسانه به بخش همگانی را متوجه ضعف ساختاری ورزش همگانی کشور دانست و گفت: ساختار و تشکیلات مناسبی در ورزش همگانی نداریم.
روزنامه های بخش خصوصی برای این که فروش داشته باشند باید به اخبار پر جنجال بپردازد، شاید این یکی از دلایل توجه بیشتر رسانه به اخبار پر حاشیه است.
کردی با تایید این مطلب گفت: در درجهی اول رسانه، برای این که بتواند به فعالیت ادامه دهد باید از نظر مالی و اعتباری خود را حفظ کند و برای اینکه درآمد بیشتری کسب کند باید مطابق با ذائقه مخاطب عمل کند.
این استاد دانشگاه تاکید کرد: نشریه میخواهد فروش داشته باشد. اگر این فشار را برداریم آنها بیشتر میتوانند به واقعیتها بپردازند. حضور افراد متخصص و آشنا به مسایل علمی و تخصصی ورزش میتواند در دور کردن رسانه از حاشیه مفید باشد. وقتی به حاشیه بپردازیم اصل مطلب را فراموش میکنیم.
در حالی که احمدی در این باره بیان کرد: طبیعی است که رسانهها و به خصوص رسانههای بخش خصوصی در خدمت ورزش قهرمانی باشند، برای اینکه رسانه از لحاظ اقتصادی بتواند از عهدهی تامین مخارج خود برآید مسلما به مسایلی بیشتر میپردازد که مورد توجه مخاطب است.
بعضی معتقدند رسانه طبق ذائقهی مردم می نویسد، این سوال ایجاد می شود که آیا وافعا ذائقهی مردم همین است یا ذائقهی مردم را رسانه جهت دهی می کند.
کردی در پاسخ به این سوال که آیا ذائقه مخاطب همین است و یا میتواند تغییر کند، گفت: یک ارتباط متقابل بین رسانه و مردم وجود دارد و رسانه میتواند ذائقه مخاطب را تغییر دهد و طوری عمل کند که ذائقه مخاطب به سمت مطالب مربوط به ورزش برای سلامتی تغییر یابد ولی متاسفانه اکثر رسانهها سطحی نگراند.
حمید قاسمی نیز معتقد است میتوان مردم را به سمت ورزش همگانی کشاند، سلیقه را میل، نیاز و مصلحت تعیین میکند. باید بتوان نقاط مشترک این سه حوزه را پیدا کرد که این امر به شناخت و پژوهش نیاز دارد؛ تغییر سلایق کار مشکلی است و هنوز در این حوزه به صورت متمرکز کار نکردهایم، مراکز دانشگاهی با مطالعات هدفمند میتوانند ذائقه مردم را در جهت ورزش همگانی و تربیتی هدایت کنند.
این در حالی است که احمدی معتقد است که به علت جذاب بودن ورزش قهرمانی طبیعی است که رسانه بیشتر به آن بپردازد، ورزش همگانی هم باید از خود جاذبه بروز دهد تا رسانهها یک بخش از فضای خود را به آن اختصاص دهند. متاسفانه ما فاقد جامعیت لازم در ساختار و برنامههای همگانی هستیم. یک سلسله فعالیتهای متفرقه و ناهماهنگ توسط برخی نهادهای فعال در ورزش مثل فدراسیون همگانی و شهرداری و... توسط سایر ارگانها دنبال میشود اما، هیچ یک از این برنامهها هماهنگی لازم را ندارند. هر گاه حرکت گستردهایی مثل برنامههای پیاده روی خانوادگی در برخی شهرستانها وجود داشته، رسانهها خوب کار کرده اند، ولی فعالیتهای همگانی وسعت کافی ندارد.
همه از توجه بیشتر رسانه ها به فوتبال گله مندند، اما علاوه بر رسانه مسئولین نیز عدالت را رعایت نمی کنند و در حالی که ایران در بسیاری از رشتهها درخشاننتر از فوتبال نتیجه گرفته است. اول باید دید مسئولین را عوض کرد در آن صورت رسانه هم با توجه به گرایش مسئولان عمل می کنند.
الهی در این باره با انتقاد از فوتبال زدگی رسانه به بهانه ی این که مردم دوست دارند گفت: مردم فقط فوتبال را دوست ندارند، اگرمدام اخبار المپیک را منتشر کنیم المپیک هم طالب پیدا میکند.
کاشف تاکید کرد: به نظر میرسد بعضی نشریات یک نوع ارتباط خاص در جریان فوتبال کشور دارند که میتواند به آنها در تامین مسایل مادی کمک کند، این توجه افراطی به یک رشته ورزشی یا یک تیم سوال بران و گفت: این در حالی است که رسانهها به هیچ وجه در این زمینه فعال نیستند، همهی توجه رسانهها صرفا به علت جذب مخاطب به فوتبال است، مردم به دنبال سلامتاند، اگر ارباب رسانه به این امر هم بپردازند، مخاطب خود را از دست نمیدهند. گیز است، در حالی که مسایل مهمترین در ورزش کشور وجود دارد.
ابراهیم نیز به اجحاف ارباب رسانه در ورزش همگانی اشاره کرد و گفت: بیشتر رسانهها اسیر مسایل فوتبال است، رسانهها عمدتا از اخبار ورزش حرفهایی مینویسند چرا که به فکر جذب مخاطب و فروشاند
در حالی که احمدی می گوید: وضعیت روبه بهبود است در گذشته رسانهها بیشتر فوتبال زده بودند حالا سایر رشتهها شرایطی را ایجاد کردهاند که رسانهها بیشتر به آنها توجه کنند. آن بخش از رسانه که با محدودیت فضا مواجه نیست باید بیشتر عدالت را در پرداختن به ورزشهای مختلف رعایت کند.
***همه ما عادت کرده ایم که تا کسی از بیرون ناظر اعمال ما نباشد خودمان به اصلاح امور نپردازیم. رسانه نیز از این قاعده مثتثنی نیست. آیا باید بر عملکرد رسانه نظارت کرد؟ چی کسی مسئول ارزیابی عملکرد رسانه است؟
کردی در باره نظارت بر رسانه اظهار داشت: از آنجا که در حال حاضر نشریات باید از وزارت ارشاد مجوز بگیرند، وزارت ارشاد موظف است که بررسی دقیق، مستمر و همه جانبه بر نشریات داشته باشد، دولت باید از نشریاتی که به توسعهی ورزش همگانی کمک میکنند حمایت کرده و به آنها پاداش دهد. باید از خبرنگارانی که در زمینهی ورزش همگانی فعالیت دارند و به عنوان چشم بیدار مردم کار میکنند حمایت شود. اینها به عهده وزارت ارشاد، سازمان تربیت بدنی، کمیته ملی المپیک و مسوولین فدراسیون است که با ایجاد شورای سیاستگذاری رسانههای ورزشی را سامان بخشند.
معماری نیز در این باره گفت: متولی رسانه، وزارت ارشاد، سازمانهای مرتبط با ورزش مثل سازمان تربیت بدنی و کمیته ملی المپیک و... باید بر رسانهها نظارت کنند، بعضی وقتها گرفتار دور باطل میشویم. چون ارزیابی نداریم، فقط برنامه مینویسیم و اجرا میکنیم ولی نظارت صورت نمیگیرد.
الهی نیز بر لزوم نظارت بر عملکرد نشریهها تاکید و تصریح کرد: باید یک سیاست کلی تبیین کنیم ونظارت را در غالب این سیاست انجام دهیم، لازم است وزارت ارشاد برای توسعه ورزش همگانی سیاستگذاری کند.
بسیاری از کارشناسان معتقدند برای گسترش ورزش همگانی به رسانه های مروج سوبسید داده شود، آیا واقعا پرداخت سوبسید به رسانه های مروج مفید است؟
کردی در این باره گفت: باید از خبرنگاران سالم و دلسوز و متعهد که با قلم درست و انتقاد منطقی در جهت اصلاح امور گام برمیدارند حمایت کرد، نه اینکه فدراسیونها فقط خبرنگارانی را به سفر ببرند که از عملکرد آنها تعریف میکنند، این کارها به ورزش کشور لطمه میزند.
قاسمی هم با پرداخت سوبسید موافق بوده و تاکید کرد: برای توسعه ورزش باید بحث همگانی را عینی کنیم و با ارزشگذاریهای خاص و تحلیل محتوای نشریات توسط مرکز مطالعات، به نشریاتی که در این حوزه فعالیت داشتهاند، سوبسید پرداخت شود، یکی از کارهای موثر حمایت مالی و معنوی از اینگونه نشریات است.
اما احمدی با پرداخت یارانه به روزنامههای ورزشی موافق نیست، وی گفت: من با طرح موافق نیستم، فضای رسانه گسترده است و آنها میتوانند از همین ظرفیتهای موجود استفادهی بهینه کنند.
کاشف بیان کرد: وقتی کشور ژاپن تصمیم میگیرد فوتبال را به سطح قهرمانی برساند علاوه بر سرمایهگذاری در زمینه استعدادیابی و قهرمانی در کنار آن به تقویت بخش رسانه هم میپردازد، در ایران به رسانهها توجه نمیشود، برای توسعهی ورزش باید رسانهها در بطن توجه برنامه ریزان قرار گیرند. در حال حاضر ضعیفترین بخش یک فدراسیون، روابط عمومی آن است.
معماری در پایان تاکید کرد: ارباب رسانه قوی هستند و باید خود را قویتر کرده و قدر ابزاری که در دست دارند، بدانند و بدون غرض و صادقانه عمل کنند.
نداشتن افراد متخصص در بخش همگانی یکی از مشکلاتی است که دامن دیگر رسانه است. تربیت افراد متخصص و آشنا با مسائل ورزش می تواند تا حدودی مشکلات این بخش را حل کند.
قاسمی در ارتباط با علت عدم توجه به ورزش همگانی گفت: رسانهها هنوز اهمیت ورزش همگانی را درک نکردهاند. نیروی انسانی مناسبی تربیت نکردهایم. بیشتر خبرنگاران روی ورزش قهرمانی و حرفهایی تاکید دارند، هنوز خبرنگار مجرب و دارای شناخت کافی در ورزش همگانی نداریم، چون حوزه همگانی، شرایط کار آن و بازتابهایش مثل ورزش قهرمانی نیست و علیرغم اهمیت بالای آن هنوز روی ورزش همگانی کار نکردهایم.
کاشف نیز علت کوتاهی ارباب رسانه در پرداختن به ورزش همگانی عدم آگاهی رسانه دانست و گفت: رسانهها نیز به آموزش نیاز دارند، رسانههای گروهی به مخاطب می خواهند و در توسعه ورزش همگانی براساس یک برنامهی مدون عمل نمیکنند. سازمان تربیت بدنی و انجمن ورزشی نویسان باید در این زمینه سیاستگذاری کنند.
کاشف ادامه داد: رسانهها باید افراد متخصص در این زمینه را به کار بگیرند تا به مردم آموزش دهند که چگونه میتوان در فضا و امکانات محدود هم ورزش کرد، در حال حاضر تنها به صورت جسته و گریخته، تلویزیون به عنوان مهمترین رسانهی جمعی به این امر پرداخته است، روزنامهها هم باید نحوه انجام فعالیتهایی را که به امکانات نیاز ندارد در صفحات خود جا دهند.
احمدی بر این امر تاکید داشت که رسانه هم به کارشناسی نیاز دارد تا بتوانند ورزش همگانی را جدیتر تعقیب کرده و انتظارات جامعه را به نحو مطلوبتری مطرح کند، رسانهها میتوانند با کارشناسان و صاحب نظران تربیت بدنی مصاحبه کنند، عواقب خطرناک نپرداختن به ورزش را بیان کرده و نقش مهمی را که ورزش میتواند در جلوگیری از بیماریها و مسایل روانی و جسمانی داشته باشند، روشن کنند
ورزش قهرمانی همه ی توجه رسانه ها را به خود اختصاص داده است، اما آیا با وجود این حجم اخبار رسانه رسالت خود را در بخش قهرمان به درستی ایفا کرده است؟
احمدی ازجمله افرادی است که از عملکرد رسانه در بخش قهرمانی راضی بوده و می گوید: مطلبی نیست که در ورزش قهرمانی اتفاق بیفتد و رسانه به آن نپردازد اما، طبیعتا درست نیست که بخش عمده فضای رسانهای را فوتبالی کنیم، ما باید ورزشهای دیگر را هم مورد توجه قرار داده و در حد خودشان به آنها سهم دهیم و مسایلشان را منعکس کنیم.
اما کردی معتقد است: ارباب رسانه در بحث ورزش قهرمانی هم درست عمل نکرده و فقط به بعضی رشتهها مثل فوتبال پرداخته است به طوری که وقتی یک کشتیگیر قهرمان قهرمانان ایران میشود در نشریات فقط بخش کوتاهی به او اختصاص مییابد. ولی در صفحات متعدد به فلان مربی فوتبال و جنجالهای او میپردازند.
کردی در ادامه گفت: در حالی که دو، سه ماه بیشتر به المپیک به عنوان مهمترین حادثه ورزش نمانده است، بخش اعظم اخبار رسانه را خبرهای مربوط به تیم استقلال تشکیل میدهد و این یک تضاد است. وقتی پای صحبت رسانهها مینشینیم میگویند ما مجبوریم درآمدزایی کنیم، این اخبار باعث فروش روزنامه میشود.
قاسمی با نظر کردی موافق بوده و گفت: هرچند رسانه در بخش قهرمانی زیاد کار کرده است ولی تلاشهای صورت گرفته هدفمند نیست، اول باید اهداف را مشخص کنیم، مشکل عدم هدفمندی به مشکل برنامهریزی کلان کشور و سازمانهای مرتبط برمیگردد، امید میرفت طرح جامع بتواند این هدفمندی را ایجاد کند و به طبع آن این امکان فراهم شود که محورهای نقد قوی رسانه در راستای اهداف تبیین شده باشد ولی متاسفانه اجرا نشد.
قاسمی در رابطه با توجه رسانه به حاشیه گفت: حاشیه جذابیت دارد، این ویژگی خاص حاشیه است، اینکه چقدر حاشیه در راستای توجه به سمت رسیدن به متن باشد، مهم است. هر جا که حاشیه ما را به اصل برساند، خوب است.
به گزارش ایسنا، بخش های مختلف در این اجحاف مقصرند، این گزارش به نقش رسانه در توسعه و فرهنگ سازی ورزش همگانی می پردازد.
علیرضا الهی، دکتری رشته تربیت بدنی و علوم ورزشی در گفتوگو با ایسنا، دربارهی علت کم رنگ بودن جایگاه ورزش همگانی و پیرامون جایگاه آن در ایران اظهار کرد: مشخصا معلوم نیست رویکرد سازمان راجع به ورزش همگانی چیست، هنوز نمیدانیم ورزش را برای سلامتی میخواهیم یا اوقات فراغت و یا قهرمان پروری. تا زمانی هم که رویکرد مشخص نشود نمیتوانیم مشخص کنیم که چقدر بودجه باید تخصیص دهیم. اگر به اساسنامهی سازمان نگاه سطحی بیندازیم به راحتی میفهمیم که نخستین هدف عنوان شده در اساسنامه، توسعهی ورزش برای عموم است، یعنی باید از یک کودک شش، هفت ساله تا پیرمرد 70-80 ساله را تحت پوشش قرار دهد، حال این سوال ایجاد میشود که تا چه حد سازمان تربیت بدنی روی ورزش همگانی سرمایهگذاری کرده است؟ در حالی که به سادگی و با توسعه ورزش همگانی در میان عامهی مرد میتوانیم در بحث بهداشت و درمان صرفهجویی کنیم و با پیشگیری از بیماریهای گوناگون مثل عوارض قلبی و عروقی از طریق ورزش به نفع اقتصاد کشور کار کنیم.
الهی تصریح کرد: در ایران متولی ورزش همگانی، فدراسیون ورزشهای همگانی است در حالی که در هیچ کجای دنیا ما فدراسیون ورزش همگانی نمیبینیم. بعد ورزش همگانی زیاد است و تمام فعالیتهای غیر رقابتی و برای عموم را تشکیل میدهد. با تشکیل این فدراسیون بار سنگین توسعهی ورزش همگانی را از دوش سازمان تربیت بدنی برداشتهایم و همهی مسوولیتها را متوجه فدراسیون کردهایم. سازمان خودش باید وارد عمل شود، یک فدراسیون با تشکیلات محدود از عهده بار سنگین ورزش همگانی برنمیآید.
وی بیان کرد: در طرح جامع ورزش پیشنهاد تشکیل سازمان ورزش همگانی داده شده بود، ولی از آنجا که درصد عمده طرح جامع روی هوا ماند این پیشنهاد هم عملی نشد.
محمد هادی حسام، معاون پیشین ورزش همگانی سازمان تربیت بدنی، نیز در این رابطه معتقد است: باید شناخت سازمان یافتهای از ورزش همگانی داشته باشیم تا بتوانیم این بخش از ورزش را تعریف و جایگاه آن را مشخص کنیم.
قاسمی، عضو هیات علمی دانشگاه آزاد، با تاکید به لزوم توسعهی ورزش همگانی گفت: گام اول، شناخت ورزش و فواید آن به مردم است و بعد از آن باید شرایط را طوری فراهم کرد که مردم بتوانند بدون امکانات ورزش کنند.
برای ترویج هر آنچه می خواهیم جامعه به سمت آن پیش برود باید فرهنگ سازی کنیم. در حالی که بسیاری از ما مدعی سکان داری فرهنگ سازی هستیم، اما در بیشتر موارد هیچ حرکتی در رابطه با گسترش فرهنگ ورزش کردن صورت نمی گیرد، به راستی چه کسی متولی فرهنگ سازی است؟ وزارت ارشاد، صدا و سیما، سازمان تربیت بدنی و یا آموزش و پرورش؟
الهی از جمله افرادی است که بر ضرورت فرهنگ سازی تاکید دارد. وی راه ممکن برای توسعهی ورزش همگانی را فرهنگ سازی عنوان و تصریح کرد: تا زمانی که فرهنگ ورزش کردن ایجاد نشود فرد ورزش نمیکند که بخش عمده فرهنگ سازی را رسانه تشکیل میدهد. ورزش همگانی باید در بطن جامعه باشد. مردم باید بدانند که ورزش همگانی چه مزایایی دارد، در آلمان یک متخصص ورزش بیشتر از یک پزشک اهمیت دارد چرا که او پیشگیری میکند اما در ایران ورزش کردن هیچ جایگاهی ندارد. این در حالی است که ورزش در توانبخشی، سلامت قلب و عروق، جلوگیری از پوکی استخوان و آلزایمر نقش اساسی دارد.
الهی دربارهی اینکه چه کسی متولی فرهنگسازی است، گفت: وزارت ارشاد، صدا و سیما، ارباب رسانه و غیره همگی باید با هم در این راستا فعالیت کنند و در کنار آن سازمانهای متولی ورزش کار اجرایی انجام دهند، این در حالی است که وزارت ارشاد هیچ کاری برای فرهنگسازی نمیکند.
الهی در ادامه تصریح کرد: وزارت آموزش و پرورش و وزارت علوم نیز از جمله ارگانهایی هستند که باید به توسعهی ورزش همگانی کمک کنند. شخصیت کودک در مدرسه شکل میگیرد، او باید از همان جا به مزایای ورزش کردن واقف گردد، آن هنگام است که کودک خود یک مبلغ برای ورزش کردن میشود. دانشجویان هم در دورهی تحصیل خود فقط واحد یک و دو تربیت بدنی را میگذرانند که اثر بخشی آن خیلی پایین است، گاهی اوقات هم آن قدر اساتید این درس دانشجو را سر مسالهی نمره دادن اذیت میکنند که دانشجو به طور کلی ار ورزش زده میشود. این فرد بعدها وارد اجتماع میشود، اگر تعلیم دیده باشد، میتواند ورزش را در خانوادهی خود و یا محیط کارش توسعه دهد. حالا ببینید اگر این دو واحد را حذف کنیم برنامههای ورزش را شبها در خوابگاه اجرا کنیم چقدر اثربخش خواهد بود.
حسام که خود یکی از مدیران ارشد سازمان بود، دربارهی نقش سازمان تربیت بدنی در فرهنگ سازی جهت توسعهی ورزش همگانی اظهار کرد: سازمان باید در وهلهی اول فرهنگسازی و لزوم آن را در بین اصحاب رسانه و مدیران ورزشی توسعه دهد. سازمان از دو سال پیش فعالیت خود را برای ارتقای جایگاه ورزش همگانی آغاز کرده است. به گونهای که در بعد نرم افزاری بودجهی این بخش یازده برابر شده است و دستور صریح رییس سازمان تربیت بدنی، توجه جدی به ورزش همگانی است.
قاسمی نیز ضمن تاکید بر لزوم فرهنگ سازی به راه های مختلف فرهنگ سازی برای توسعه ی ورزش همگانی اشاره تاکید کرد: با ایجاد پارک و فضای سبز میتوان بستر را برای انجام فعالیت در غالب گیم فراهم کرد. در کشورهای پیشرفته واحدهایی تحت عنوان پارک - مدرسه وجود دارد، سازمان مدیریت شهری با همکاری آموزش و پرورش مناطقی را ایجاد میکند که برای انجام فعالیت در ساعات مدرسه در اختیار دانش آموزان و در بقیهی ساعات در اختیار ساکنین آن منطقه قرار میگیرد، احداث پارک مدرسه به بالا رفتن سرانهی ورزشی آن کشورها کمک کرده و زمینهی افزایش فعالیت را در سطح وسیعتر فراهم میکند.
از طرفی کاشف ،عضو هیات علمی دانشگاه شهید رجایی، مسئولیت اصلی فرهنگ سازی را متوجه رسانه دانست و گفت: هدف رسانه در کشورهای پیشرفته فرهنگ سازی است و رسانه میکوشد تا مردم را از اهمیت ورزش در بهبود شیوهی زندگی و همچنین شیوههای انجام درست فعالیت آگاه کند. در ایران همه میدانند ورزش کردن مفید است اما ورزش نمیکنند، رسانهها باید فرهنگسازی کنند و این فرهنگ به گونهای ایجاد شود که مردم علاوه بر آگاهی از اثرات فعالیت بدون اجبار ورزش کنند. در اکثر کشورهای پیشرفته این کار عملیاتی شده است و مردم بدون آن که اجباری در کار باشد به فعالیت بدنی میپردازند، در حالی که در ایران رسانهها فقط این آگاهی را ایجاد کردهاند اما آن را عملیاتی نکردهاند.
خسرو ابراهیم، عضو هیات علمی دانشگاه شهید بهشتی، درحالی که به کوتاهی همه نهاد های مسوول در رابطه با فرهنگ سازی اشاره می کرد، گفت: اما باید دانست که تنها فرهنگ سازی مهم نیست ورزش همگانی در کشور ما هیچ جایگاهی ندارد، همه از ورزش کردن صحبت میکنند ولی ورزش کردن را به خود مردم واگذار کردهاند، ، مثل این است که مدام بگوییم فلان مادهی غذایی خوب است، بخورید ولی آن ماده غذایی یا اصلا وجود ندارد و یا هزینهاش زیاد است. برای ورزش کردن امکانات نداریم، آنچه هم وجود دارد بسیار پرهزینه است و عموم مردم به سمت آن نمیروند.
وی در ادامه گفت: دولت باید زمینه انجام ورزش را فراهم کند و به ورزش به صورت علمی و در ابعاد اجتماعی، فرهنگی و سلامت نگاه کند، نتیجه مثبت ورزش کردن و سالم بودن جامعه به خود دولت برمیگردد و اثرات آن در بلندمدت به کشور میرسد، از نسل قوی و سالم در تمام حوزههای کشور اعم از دولتی، غیر دولتی، نظامی و غیر نظامی استفاده میکنند، دولت در تمام حوزهها نیرو میخواهد، این نیرو به دانش و سلامتی نیازمند است.
ابراهیم تاکید کرد: سهم وسیعی از ورزش همگانی در دست دولت است و بخش خصوصی سهم ناچیزی در این کار دارد و مصرف کنندهی بخش خصوصی بسیار محدود است. از یک طرف باید زمینهی ورزش کردن فراهم شود و از سوی دیگر رسانهها باید با فرهنگسازی مردم را به ورزش ترغیب کنند.
عبدالحمید احمدی، رئیس انجمن ورزشی نویسان نیز در این باره تصریح کرد: اگر یک نگاه واقعبینانه داشته باشیم میبینیم در حال حاضر در ایران بخش عمدهایی از ظرفیتهای فعال ورزش در خدمت ورزش قهرمانی است و علی رغم تاکیدی که قانون اساسی بر برخورداری همه مردم از ورزش داشته اما، متاسفانه شاهد تلاش کمتری در جهت توسعهی ورزش برای عموم مردم صورت گرفته است. به نظر میرسد جاذبههای ورزش قهرمانی کاملا این بخش ورزش را تحت شعاع قرار داده و فرصتهای کمتری را برای توسعهی ورزش همگانی ایجاد کرده است.
وی ادامه داد: در طرح جامع ورزش کشور بخش ورزش همگانی به عنوان یکی از ارکان اصلی توسعه ورزش دیده شده و در آن طرح قرار بر این بود که یک سازمان برای این بخش مهم ورزش تشکیل شود تا در برگیرندهی همهی اقشار جامعه در سطوح و سنین مختلف باشد و نهادهای مرتبط با این بخش در غالب این سازمان کار خود را هماهنگ کنند تا بتوانیم ورزش را در همهی سطوح توسعه دهیم و شرایطی را فراهم کنیم تا اکثریت جامعه بتوانند از آن بهرهمند شوند. اما، متاسفانه این مساله آن چنان که در طرح جامع پیشبینی شده بود به مرحلهی اجرا درنیامد.
ابراهیم هم در این رابطه خاطرنشان کرد: در حال حاضر با همین امکانات کم هم میتوانیم بهتر عمل کنیم، استفاده از امکانات به مدیریت نیاز دارد، باید از نیروهای متخصص استفاده کرد. ما در ورزش شرایط استثنایی داریم، همهی ورزش در سازمان تربیت بدنی خلاصه میشود، سایر ارگانها هم مثل دانشگاهها باید همکاری کنند، دست آموزش و پرورش به عنوان قویترین سازمان بسته شده است.
رسانه یکی از تاثیر گذارترین مسیر های فرهنگ سازی در راستای توسعه ی ورزش همگانی است، اما متاسفانه کارنامهی درخشانی در این باره ندارد. بعضی جذاب نبودن اخبار ورزش همگانی را علت اصلی کوتاهی رسانه در ورزش همگانی می دانند، اما این سوال ایجاد می شود که آیا واقعا این امر دلیل قابل قبولی برای اجحاف در حق ورزش همگانی است؟
رییس پیشین مرکز توسعهی ورزش همگانی با تاکید بر کوتاهی رسانه در بخش ورزش همگانی اظهار کرد: یکی از مشکلات بخش همگانی عدم شناخت رسانهها، مطبوعات و مدیران و مفسرین ورزشی است. از نظر رسانهها ورزش همگانی خالی از هیجان است. به این دلیل آنها کمتر تمایل دارند در این بخش وارد شوند. بنابراین، وظیفهی سازمان ورزش بسیار سنگین میشود.
کردی استاد دانشگاه در این رابطه میگوید: رسانهها میتوانند نقش بسیار مهمی در ترغیب مردم به سمت فعالیت بدنی داشته باشند، مردم خیلی بیشتر از آن که متاثر از آموزش مدرسه و دانشگاه باشند، از طریق رسانه میتوانند در جریان امور قرار بگیرند. ورزش قهرمانی از مسیر ورزش همگانی، مدارس، دانشگاهها و بانوان میگذرد، برای پرورش قهرمانان ارزنده باید به همهی زمینهها توجه کنیم. در حالی که میزان توجه رسانه به ورزش همگانی کمتر از یک درصد است.
کردی ادامه داد: جوانان و نوجوانان بزرگ ترین مخاطبین رسانهها هستند و رسانه میتواند در کنار سیستم آموزشی کشور در تکمیل شخصیت افراد موثر باشد و جامعه را تحت تاثیر قرار دهد. با وجود تعداد زیاد رسانههای نوشتاری، دیداری و خبرگزاریها به نظر می رسد رسانهها در انجام رسالت خود در راستای توسعهی ورزش همگانی موفق نبودهاند. تولید کنندگان خبر و مخاطبین آنها شامل اساتید، مردم، کارشناسان، مربیان و ورزشکاران همگی اتفاق نظر دارند که رسانهها نتوانستهاند به توسعهی ورزش همگانی کمک کنند.
الهی در رابطه با نقش رسانه خاطر نشان کرد: رسانه دو وظیفهی مهم به عهده دارد: یک پوشش خبری ورزش همگانی و دوم: فرهنگسازی برای توسعهی ورزش همگانی؛ در ورزش همگانی به دلیل کم بودن هیجان، تعداد تماشاگران کمتری دارد و طبیعی است که پوشش خبری آن کمتر باشد، اما در کشور ما درصد پرداختن به آن کمتر است، با یک نگاه به آمار اخبار منتشر شده در رسانه میبینیم که تعداد کل اخبار مرتبط با ورزش همگانی در یک سال گذشته با خبر محرومیت "علی کریمی" برابری می کند و یا حتی کمتر از آن است، حالا شما ببینید که اهمیت ورزش همگانی چقدر است و اهمیت این موضوع چقدر!
وی در ادامه تاکید کرد: رسانه به دنبال خبر است، خبر باید باشد تا رسانه آن را پوشش دهد. در ورزش همگانی چون خوب کار نشده، خبری هم وجود ندارد که رسانه روی آن کار کند این در صورتی است که معماری، عضو هیات علمی دانشگاه الزهرا ضمن ابراز رضایت از عملکرد رسانه در فرهنگ سازی ورزش همگانی می گوید: رسانهها و به خصوص تلویزیون در سالهای اخیر بیشتربه سمت ورزش همگانی کشیده شدهاند و تا جایی که میشده کار کردهاند. به عنوان مثال، صبحها در ساعتهای مختلف از تلویزیون ورزش صبحگاهی پخش میشود و اگر کسی خودش مایل به انجام ورزش باشد با دیدن این گونه برنامهها بیشتر به سمت ورزش کشیده میشود.
معماری، عضو هیات علمی دانشگاه الزهرا در این رابطه گفت: با این وجود هنوز به سقف نرسیدهایم و باید فکر کنیم، ببینیم از چه راههای دیگری میتوان مردم را به سمت ورزش هدایت کرد. مسوولین امر، کارشناسان مربوطه و عالمان این رشته باید در جلسات طوفان مغزی دور هم جمع شوند و هر کس هر پیشنهادی دارد ارایه کند تا بتوانیم از دل آن راهحلهای عالی پیدا کنیم. باید آن قدر یک چیز را به مردم بگوییم تا بالاخره مردم آثار ورزش را درک کنند. وظیفه رسانه در این راستا آگاه کردن مردم است. نیروهای متخصص که ورزش را میشناسند بهتر میتوانند در رسانهها قلم بزنند.
از طرفی وی معتقد است در برنامههای تلویزیونی بعضا اشتباه وجود دارد و بعضی از کارشناسان حاضر در سیما هنوز ورزش را به خوبی نمیشناسند و حرکات را اشتباه انجام میدهند. اگر خوشبینانه نگاه کرده و از آسیب رسان بودن این موضوع صرفنظر کنیم، انجام حرکات اشتباه هیچ فایدهی مثبتی ندارد و فقط از لحاظ روانی فکر میکنیم که ورزش کردهایم.
عبدالحمید احمدی هم در ارتباط با نقش رسانه در توسعهی ورزش همگانی گفت: رسانه نیز مانند سایر بخشهای ورزش کشور عملا در خدمت ورزش قهرمانی قرار گرفته است. آنچه که بیشتر رسانههای ما و حتی رسانه ملی به آن میپردازند، ورزش قهرمانی است و متاسفانه فضای رسانهایی محدود و اندکی در خدمت ورزش همگانی قرار داده شده است.
اولویت رسانه بنا به گفتهی کارشناسان امر ورزش قهرمانی است که بعضا در ورزش قهرمانی هم به حاشیه بیشتر می پردازد تا اصل ورزش. بعضی دیگر معتقدند فوتبال بر ورزش ما چنبره زده و راه نفس کشیدن آن را بسته، در این میان رسانه گرفتار حواشی فوتبال شده است. آیا رسانهها بیراهه میروند یا مسئولین امر درست سیاست گذاری نکرده اند؟
الهی در باره عملکرد رسانه اظهارکرد: در کشور ما بعضی از رسانهها بیراهه میروند، به عنوان مثال بازیهای المپیک در حال برگزاری است، دنیا راجع به المپیک صحبت میکند اما ببینید چقدر از اخبار مطبوعات، خبرگزاریها، برنامههای تلویزیون و رادیو ما قبل از المپیک به این مهم اختصاص داشت. این در حالی است که المپیک در هر کشوری بالاترین رویداد ورزشی است. مسوولین رسانه درست سیاستگذاری نکردهاند و افراد خودشان را متعهد نمیدانند راجع به المپیک بنویسند و اینها همه برمیگردد به نگرش مسوولین نسبت به انواع ورزشها. وقتی سازمان بودجهی زیادی را صرف دو باشگاه پیروزی و استقلال میکند و مدام درمورد این دو تیم حرف میزند، دیگر وقتی نمیماند که به ورزش همگانی بپردازد، با این اوضاع، طبیعی است که رسانهها بروند دنبال فوتبال.
الهی تصریح کرد: در حال حاضر احسان حدادی مدالهای خوشرنگ دنیا را درو میکند، اما چقدر روی آن کار شده، چقدر مسوولین راجع به احسان حرف میزنند. رسانهها مقصر نیستند مسوولین بیراهه میروند. رسانه میخواهد فروش داشته باشد. مسوولان باید کاری کنند که تب المپیک بالا برود. فقط به فوتبال چسبیدهایم، ببینید ما چقدر میتوانیم در دوومیدانی مدال داشته باشیم و این امر چقدر میتواند به ما از نظر سیاسی و اقتصادی کمک کند. وجههی ملی ما را بهتر کند اما اصلا به این رشته و امثال آن توجه نمیکنیم.
در حالی که رییس انجمن ورزش نویسان چندان رسانه ها را مقصر نمیداند و می گوید: در حوزه ورزش همگانی توقع و انتظار ما از رسانهها باید متناسب با کارکرد رسانهها باشد، اکثر روزنامههای ورزشی، خصوصیاند. باید حد انتظار ما از روزنامهها متناسب با میزان سرمایهگذاری آنها باشد، با توجه به وضع موجود نمیتوانیم انتظار بالاتری از بخش خصوصی داشته باشیم. لازم است رسانههای دولتی که بخش اعظم هزینه آنها را دولت می پردازد، خبرگزاریها و صدا و سیما بیشتر به امر ورزش همگانی توجه کنند، این بخشها فضای رسانهایی بیشتری در اختیار دارند و به همین لحاظ انتظار میرود جهت گسترش ورزش بین عموم جامعه فعالیت و برنامهی ویژهایی داشته باشند اما، متاسفانه میبینیم که در آنها هم مثل روزنامههای خصوصی رویکرد اصلی متوجه ورزش قهرمانی است.
احمدی یکی دیگر از دلایل کم رنگ بودن پرداختن رسانه به بخش همگانی را متوجه ضعف ساختاری ورزش همگانی کشور دانست و گفت: ساختار و تشکیلات مناسبی در ورزش همگانی نداریم.
روزنامه های بخش خصوصی برای این که فروش داشته باشند باید به اخبار پر جنجال بپردازد، شاید این یکی از دلایل توجه بیشتر رسانه به اخبار پر حاشیه است.
کردی با تایید این مطلب گفت: در درجهی اول رسانه، برای این که بتواند به فعالیت ادامه دهد باید از نظر مالی و اعتباری خود را حفظ کند و برای اینکه درآمد بیشتری کسب کند باید مطابق با ذائقه مخاطب عمل کند.
این استاد دانشگاه تاکید کرد: نشریه میخواهد فروش داشته باشد. اگر این فشار را برداریم آنها بیشتر میتوانند به واقعیتها بپردازند. حضور افراد متخصص و آشنا به مسایل علمی و تخصصی ورزش میتواند در دور کردن رسانه از حاشیه مفید باشد. وقتی به حاشیه بپردازیم اصل مطلب را فراموش میکنیم.
در حالی که احمدی در این باره بیان کرد: طبیعی است که رسانهها و به خصوص رسانههای بخش خصوصی در خدمت ورزش قهرمانی باشند، برای اینکه رسانه از لحاظ اقتصادی بتواند از عهدهی تامین مخارج خود برآید مسلما به مسایلی بیشتر میپردازد که مورد توجه مخاطب است.
بعضی معتقدند رسانه طبق ذائقهی مردم می نویسد، این سوال ایجاد می شود که آیا وافعا ذائقهی مردم همین است یا ذائقهی مردم را رسانه جهت دهی می کند.
کردی در پاسخ به این سوال که آیا ذائقه مخاطب همین است و یا میتواند تغییر کند، گفت: یک ارتباط متقابل بین رسانه و مردم وجود دارد و رسانه میتواند ذائقه مخاطب را تغییر دهد و طوری عمل کند که ذائقه مخاطب به سمت مطالب مربوط به ورزش برای سلامتی تغییر یابد ولی متاسفانه اکثر رسانهها سطحی نگراند.
حمید قاسمی نیز معتقد است میتوان مردم را به سمت ورزش همگانی کشاند، سلیقه را میل، نیاز و مصلحت تعیین میکند. باید بتوان نقاط مشترک این سه حوزه را پیدا کرد که این امر به شناخت و پژوهش نیاز دارد؛ تغییر سلایق کار مشکلی است و هنوز در این حوزه به صورت متمرکز کار نکردهایم، مراکز دانشگاهی با مطالعات هدفمند میتوانند ذائقه مردم را در جهت ورزش همگانی و تربیتی هدایت کنند.
این در حالی است که احمدی معتقد است که به علت جذاب بودن ورزش قهرمانی طبیعی است که رسانه بیشتر به آن بپردازد، ورزش همگانی هم باید از خود جاذبه بروز دهد تا رسانهها یک بخش از فضای خود را به آن اختصاص دهند. متاسفانه ما فاقد جامعیت لازم در ساختار و برنامههای همگانی هستیم. یک سلسله فعالیتهای متفرقه و ناهماهنگ توسط برخی نهادهای فعال در ورزش مثل فدراسیون همگانی و شهرداری و... توسط سایر ارگانها دنبال میشود اما، هیچ یک از این برنامهها هماهنگی لازم را ندارند. هر گاه حرکت گستردهایی مثل برنامههای پیاده روی خانوادگی در برخی شهرستانها وجود داشته، رسانهها خوب کار کرده اند، ولی فعالیتهای همگانی وسعت کافی ندارد.
همه از توجه بیشتر رسانه ها به فوتبال گله مندند، اما علاوه بر رسانه مسئولین نیز عدالت را رعایت نمی کنند و در حالی که ایران در بسیاری از رشتهها درخشاننتر از فوتبال نتیجه گرفته است. اول باید دید مسئولین را عوض کرد در آن صورت رسانه هم با توجه به گرایش مسئولان عمل می کنند.
الهی در این باره با انتقاد از فوتبال زدگی رسانه به بهانه ی این که مردم دوست دارند گفت: مردم فقط فوتبال را دوست ندارند، اگرمدام اخبار المپیک را منتشر کنیم المپیک هم طالب پیدا میکند.
کاشف تاکید کرد: به نظر میرسد بعضی نشریات یک نوع ارتباط خاص در جریان فوتبال کشور دارند که میتواند به آنها در تامین مسایل مادی کمک کند، این توجه افراطی به یک رشته ورزشی یا یک تیم سوال بران و گفت: این در حالی است که رسانهها به هیچ وجه در این زمینه فعال نیستند، همهی توجه رسانهها صرفا به علت جذب مخاطب به فوتبال است، مردم به دنبال سلامتاند، اگر ارباب رسانه به این امر هم بپردازند، مخاطب خود را از دست نمیدهند. گیز است، در حالی که مسایل مهمترین در ورزش کشور وجود دارد.
ابراهیم نیز به اجحاف ارباب رسانه در ورزش همگانی اشاره کرد و گفت: بیشتر رسانهها اسیر مسایل فوتبال است، رسانهها عمدتا از اخبار ورزش حرفهایی مینویسند چرا که به فکر جذب مخاطب و فروشاند
در حالی که احمدی می گوید: وضعیت روبه بهبود است در گذشته رسانهها بیشتر فوتبال زده بودند حالا سایر رشتهها شرایطی را ایجاد کردهاند که رسانهها بیشتر به آنها توجه کنند. آن بخش از رسانه که با محدودیت فضا مواجه نیست باید بیشتر عدالت را در پرداختن به ورزشهای مختلف رعایت کند.
***همه ما عادت کرده ایم که تا کسی از بیرون ناظر اعمال ما نباشد خودمان به اصلاح امور نپردازیم. رسانه نیز از این قاعده مثتثنی نیست. آیا باید بر عملکرد رسانه نظارت کرد؟ چی کسی مسئول ارزیابی عملکرد رسانه است؟
کردی در باره نظارت بر رسانه اظهار داشت: از آنجا که در حال حاضر نشریات باید از وزارت ارشاد مجوز بگیرند، وزارت ارشاد موظف است که بررسی دقیق، مستمر و همه جانبه بر نشریات داشته باشد، دولت باید از نشریاتی که به توسعهی ورزش همگانی کمک میکنند حمایت کرده و به آنها پاداش دهد. باید از خبرنگارانی که در زمینهی ورزش همگانی فعالیت دارند و به عنوان چشم بیدار مردم کار میکنند حمایت شود. اینها به عهده وزارت ارشاد، سازمان تربیت بدنی، کمیته ملی المپیک و مسوولین فدراسیون است که با ایجاد شورای سیاستگذاری رسانههای ورزشی را سامان بخشند.
معماری نیز در این باره گفت: متولی رسانه، وزارت ارشاد، سازمانهای مرتبط با ورزش مثل سازمان تربیت بدنی و کمیته ملی المپیک و... باید بر رسانهها نظارت کنند، بعضی وقتها گرفتار دور باطل میشویم. چون ارزیابی نداریم، فقط برنامه مینویسیم و اجرا میکنیم ولی نظارت صورت نمیگیرد.
الهی نیز بر لزوم نظارت بر عملکرد نشریهها تاکید و تصریح کرد: باید یک سیاست کلی تبیین کنیم ونظارت را در غالب این سیاست انجام دهیم، لازم است وزارت ارشاد برای توسعه ورزش همگانی سیاستگذاری کند.
بسیاری از کارشناسان معتقدند برای گسترش ورزش همگانی به رسانه های مروج سوبسید داده شود، آیا واقعا پرداخت سوبسید به رسانه های مروج مفید است؟
کردی در این باره گفت: باید از خبرنگاران سالم و دلسوز و متعهد که با قلم درست و انتقاد منطقی در جهت اصلاح امور گام برمیدارند حمایت کرد، نه اینکه فدراسیونها فقط خبرنگارانی را به سفر ببرند که از عملکرد آنها تعریف میکنند، این کارها به ورزش کشور لطمه میزند.
قاسمی هم با پرداخت سوبسید موافق بوده و تاکید کرد: برای توسعه ورزش باید بحث همگانی را عینی کنیم و با ارزشگذاریهای خاص و تحلیل محتوای نشریات توسط مرکز مطالعات، به نشریاتی که در این حوزه فعالیت داشتهاند، سوبسید پرداخت شود، یکی از کارهای موثر حمایت مالی و معنوی از اینگونه نشریات است.
اما احمدی با پرداخت یارانه به روزنامههای ورزشی موافق نیست، وی گفت: من با طرح موافق نیستم، فضای رسانه گسترده است و آنها میتوانند از همین ظرفیتهای موجود استفادهی بهینه کنند.
کاشف بیان کرد: وقتی کشور ژاپن تصمیم میگیرد فوتبال را به سطح قهرمانی برساند علاوه بر سرمایهگذاری در زمینه استعدادیابی و قهرمانی در کنار آن به تقویت بخش رسانه هم میپردازد، در ایران به رسانهها توجه نمیشود، برای توسعهی ورزش باید رسانهها در بطن توجه برنامه ریزان قرار گیرند. در حال حاضر ضعیفترین بخش یک فدراسیون، روابط عمومی آن است.
معماری در پایان تاکید کرد: ارباب رسانه قوی هستند و باید خود را قویتر کرده و قدر ابزاری که در دست دارند، بدانند و بدون غرض و صادقانه عمل کنند.
نداشتن افراد متخصص در بخش همگانی یکی از مشکلاتی است که دامن دیگر رسانه است. تربیت افراد متخصص و آشنا با مسائل ورزش می تواند تا حدودی مشکلات این بخش را حل کند.
قاسمی در ارتباط با علت عدم توجه به ورزش همگانی گفت: رسانهها هنوز اهمیت ورزش همگانی را درک نکردهاند. نیروی انسانی مناسبی تربیت نکردهایم. بیشتر خبرنگاران روی ورزش قهرمانی و حرفهایی تاکید دارند، هنوز خبرنگار مجرب و دارای شناخت کافی در ورزش همگانی نداریم، چون حوزه همگانی، شرایط کار آن و بازتابهایش مثل ورزش قهرمانی نیست و علیرغم اهمیت بالای آن هنوز روی ورزش همگانی کار نکردهایم.
کاشف نیز علت کوتاهی ارباب رسانه در پرداختن به ورزش همگانی عدم آگاهی رسانه دانست و گفت: رسانهها نیز به آموزش نیاز دارند، رسانههای گروهی به مخاطب می خواهند و در توسعه ورزش همگانی براساس یک برنامهی مدون عمل نمیکنند. سازمان تربیت بدنی و انجمن ورزشی نویسان باید در این زمینه سیاستگذاری کنند.
کاشف ادامه داد: رسانهها باید افراد متخصص در این زمینه را به کار بگیرند تا به مردم آموزش دهند که چگونه میتوان در فضا و امکانات محدود هم ورزش کرد، در حال حاضر تنها به صورت جسته و گریخته، تلویزیون به عنوان مهمترین رسانهی جمعی به این امر پرداخته است، روزنامهها هم باید نحوه انجام فعالیتهایی را که به امکانات نیاز ندارد در صفحات خود جا دهند.
احمدی بر این امر تاکید داشت که رسانه هم به کارشناسی نیاز دارد تا بتوانند ورزش همگانی را جدیتر تعقیب کرده و انتظارات جامعه را به نحو مطلوبتری مطرح کند، رسانهها میتوانند با کارشناسان و صاحب نظران تربیت بدنی مصاحبه کنند، عواقب خطرناک نپرداختن به ورزش را بیان کرده و نقش مهمی را که ورزش میتواند در جلوگیری از بیماریها و مسایل روانی و جسمانی داشته باشند، روشن کنند
ورزش قهرمانی همه ی توجه رسانه ها را به خود اختصاص داده است، اما آیا با وجود این حجم اخبار رسانه رسالت خود را در بخش قهرمان به درستی ایفا کرده است؟
احمدی ازجمله افرادی است که از عملکرد رسانه در بخش قهرمانی راضی بوده و می گوید: مطلبی نیست که در ورزش قهرمانی اتفاق بیفتد و رسانه به آن نپردازد اما، طبیعتا درست نیست که بخش عمده فضای رسانهای را فوتبالی کنیم، ما باید ورزشهای دیگر را هم مورد توجه قرار داده و در حد خودشان به آنها سهم دهیم و مسایلشان را منعکس کنیم.
اما کردی معتقد است: ارباب رسانه در بحث ورزش قهرمانی هم درست عمل نکرده و فقط به بعضی رشتهها مثل فوتبال پرداخته است به طوری که وقتی یک کشتیگیر قهرمان قهرمانان ایران میشود در نشریات فقط بخش کوتاهی به او اختصاص مییابد. ولی در صفحات متعدد به فلان مربی فوتبال و جنجالهای او میپردازند.
کردی در ادامه گفت: در حالی که دو، سه ماه بیشتر به المپیک به عنوان مهمترین حادثه ورزش نمانده است، بخش اعظم اخبار رسانه را خبرهای مربوط به تیم استقلال تشکیل میدهد و این یک تضاد است. وقتی پای صحبت رسانهها مینشینیم میگویند ما مجبوریم درآمدزایی کنیم، این اخبار باعث فروش روزنامه میشود.
قاسمی با نظر کردی موافق بوده و گفت: هرچند رسانه در بخش قهرمانی زیاد کار کرده است ولی تلاشهای صورت گرفته هدفمند نیست، اول باید اهداف را مشخص کنیم، مشکل عدم هدفمندی به مشکل برنامهریزی کلان کشور و سازمانهای مرتبط برمیگردد، امید میرفت طرح جامع بتواند این هدفمندی را ایجاد کند و به طبع آن این امکان فراهم شود که محورهای نقد قوی رسانه در راستای اهداف تبیین شده باشد ولی متاسفانه اجرا نشد.
قاسمی در رابطه با توجه رسانه به حاشیه گفت: حاشیه جذابیت دارد، این ویژگی خاص حاشیه است، اینکه چقدر حاشیه در راستای توجه به سمت رسیدن به متن باشد، مهم است. هر جا که حاشیه ما را به اصل برساند، خوب است.