ورزش تلویزیون به دلیل خاستگاه اجتماعی و دربرگیرند‌گی منحصر به فردش در میان جامعه همیشه با چالش‌ها و مشکلات بسیار زیادی روبه‌رو بوده؛ چه آنکه نشان دادن حتی یک صحنه عادی فوتبال باعث دلخوری و اعتراض باشگاه به آن برنامه می‌شود و فردای آن روز در میان رسانه‌ها به موضوعی جنجالی تبدیل می‌شود. به نوشته مثلث؛ بازخوردهای رسانه‌ای پخش برنامه‌های تلویزیونی را می‌توان از انعکاس آن در روزنامه‌های مکتوب یا خبرگزاری‌ها دید. به طور مثال فردای پخش برنامه 90 بسیاری از روزنامه‌های ورزشی نقدهای خود را حتی از یک صحنه ساده یا اظهار‌نظر کارشناسی بیان می‌کنند. در این میان پخش زنده مسابقات فوتبال نیز یکی دیگر از چالش‌های صداوسیماست.
گرچه مزیت پخش برنامه‌های زنده فوتبال بینند‌گان بسیاری را پای تلویزیون می‌نشاند اما این نیز خود محلی برای درخواست‌های مخاطبان ورزشی صداوسیما برای پخش زنده برخی مسابقات ورزشی است. حسین ذکایی دبیر شورای سیاست‌گذاری و هماهنگی ورزش صداوسیما می‌گوید که راهبرد تامین و پخش برنامه‌های صداوسیما با برنامه‌ریزی و مخاطب‌سنجی که توسط نهادهای مسئول صورت می‌گیرد، پخش می‌شود. از این رو هر برنامه در واقع پس از نظرسنجی و کارشناسی روی آنتن می‌رود.
او که دبیر بخش خبر ورزشی تلویزیون نیز است در گفت‌وگو با مثلث در مورد اولویت‌های ورزش صداوسیما، چگونگی بخش زنده فوتبال داخلی و خارجی و هماهنگی در پخش برنامه‌های تخصصی ورزشی سخن می‌گوید.
****
اولویت‌های ورزش صداوسیما در چیست؟ آیا فوتبال همچنان در راس آنتن صداوسیما قرار دارد؟
ببینید، فوتبال به دلیل دربرگیرند‌گی اجتماعی و رجوع بسیار زیاد مردم به آن ناخودآگاه در راس درخواست‌های عمومی از تلویزیون قرار دارد. به هر حال در تمام دنیا نیز این مساله یک بروز عینی دارد. یعنی اینکه شما می‌بینید فوتبال به عنوان ورزشی همه‌گیر در میان رسانه‌ها حضور جدی دارد، اما به هرحال سایر رشته‌ها نیز که غالبا حرفه‌ای هستند در برنامه‌های صداوسیما و برنامه‌های پخش زنده حضوری حداکثری دارند. به نسبت شرایط ورزش کشور آنها نیز در صداوسیما سهم زیادی دارند. در بسیاری موارد پوشش لیگ‌های دوچرخه‌سواری، تیروکمان، کاراته و تکواندو یکی از اولویت‌های ورزش صداوسیماست.
اما آنتن صداوسیما در بسیاری موارد و در بهترین ساعت در اختیار فوتبال قرار دارد.
به هرحال همانطور که گفتم فوتبال در میان جامعه هواخواهان بسیاری دارد. اما با هماهنگی و برنامه‌ریزی می‌توان برنامه‌های تخصصی‌تری را برای آنها درنظر گرفت. ضمن اینکه این برنامه‌ها در حال حاضر در صداوسیما وجود دارد.
اتفاقا پخش زنده مسابقات فوتبال لیگ‌های خارجی نیز از این چالش‌ها مصون نمانده است. به‌هرحال مخاطبان فوتبال دنیا درخواست‌هایی برای مثلا پخش لیگ فوتبال آلمان دارند.
باتوجه به اینکه بنده مسئولیت پخش فوتبال خارجی را نیز برعهده دارم بهتر می‌توانم در این مورد صحبت کنم. در چهارسال اخیر باتوجه به نظر کارشناسان و مخاطب‌سنجی یک اولویت‌بندی برای پخش فوتبال‌های خارجی در نظر گرفته‌ایم. لیگ قهرمانان به دلیل جایگاه بالایی که نزد فوتبالدوستان جوان دارد محور اصلی است. ضمن اینکه لیگ انگلستان نیز از کیفیت بسیار مطلوبی برخوردار است. لیگ‌های دیگر مثل لیگ اسپانیا نیز باتوجه به حضور دو بازیکن ایرانی در آن از اولویت‌های پخش شبکه سوم است.
شما دیدید در بازی هفته گذشته بارسلونا و اوساسونا یکی از پربیننده‌ترین مسابقات را در ایران داشتیم. هم جواد نکونام حضور داشت و هم آقای مسعود شجاعی. نیازهای مخاطبان و درخواست‌های آنها را برای پخش مسابقات خارجی در نظر می‌گیرم. در بسیاری از موارد مهم پخش مسابقات با درجه اولویت بالاست. اینکه ما یک مسابقه را با کیفیت مطلوبی پخش کنیم.
هزینه پخش این مسابقات به چه صورت است؟ آیا واقعا صداوسیما چند صد‌میلیون یورویی که گفته می‌شود را پرداخت می‌کند؟
این را باید از بخش بین‌الملل صداوسیما پرسید. بنده فقط مسئول پخش آن هستم. اما مکانیزم پخش این مسابقات به این صورت است باتوجه به مخاطب‌سنجی که ما داریم، تقاضای پخش این بازی‌ها را اعلام می‌کنیم و بخش بین‌الملل نیز با فرمول‌هایی که در اختیار دارد قراردادی را تنظیم می‌کند. ضمن اینکه ما از نظر فنی مجاز نیستیم که این مسابقات را روی ماهواره به نمایش بگذاریم. اصطلاحا مسابقات فوتبال خارجی تنها برای مصرف داخلی است و برای بینند‌گان خارج از کشور کد‌گذاری می‌شود.
در مورد پخش بازی تیم ملی نوجوانان در جام‌جهانی انگار مبلغ بسیار بالایی مطالبه شده بود؛ مبلغی که رئیس شبکه سوم آن را بیش از یک و نیم میلیون یورو عنوان کرده بود؟
بله، این مبلغ بسیار بالا بود. به‌هرحال شرایط این مسابقات به صورتی است که پخش آن نیز رقم بالایی را طلب می‌کند.
بازی اول با مشکلات پخش روبه رو بود. اما با بازی دوم این مسابقات پخش شد. واقعا صداوسیما مبلغ یک‌ونیم میلیون یورو را پرداخت کرد؟
گفتم که بخش بین‌الملل با فرمول‌هایی که دارد با شرکت پشتیبان و فروشنده پخش مسابقات مذاکراتی را انجام می‌‌دهد. در این بازی‌ها نیز مذاکرات خوبی صورت گرفت و شما دیدید که بازی بعدی تیم ملی نوجوانان مستقیم پخش شد.
باتوجه به مسئولیت جدید شما در شورای سیاست‌گذاری و هماهنگی ورزش صداوسیما در واقع نقش این شورا چیست؟ آیا تنها یک نقش ارشادی دارد یا اینکه سیاست‌گذار و برنامه‌ریز نیز هست؟
ببینید شورای سیاست‌گذاری و هماهنگی ورزشی صداوسیما نهادی برنامه‌ریز برای ورزش تلویزیون و رادیو است. به این صورت که در همه بخش‌ها موضوعاتی را به‌عنوان هدف بیان می‌کند و خوشبختانه با تعاملی که میان مسئولان گروه ورزش شبکه‌های مختلف از تلویزیون تا رادیو گرفته یک تعامل بسیار خوبی صورت می‌گیرد که اهداف ورزش صداوسیما به نتیجه برسد. در واقع نقش این شورا ارشادی است. اما مسئولان برنامه‌های ورزشی تلویزیون با عنایت ویژه‌ای که به مصوبات این شورا دارند با یک هماهنگی عمل می‌کنند. ضمن اینکه مصوبات این شورا به تایید رئیس سازمان صداوسیما نیز می‌رسد.
اما در عین هماهنگی که شما می‌گویید به نظر می‌رسد یک افتراق و ناهماهنگی نیز بین برنامه‌های صداوسیما وجود دارد. به این صورت که گاهی یک برنامه تلویزیون در یک شبکه محلی برای نقد یک برنامه تلویزیون در شبکه‌ای دیگر می‌شود یا اینکه در یک هفته همه بررسی حضور تیم ملی کشتی در دانمارک را در دستور کار خود قرار می‌دهند.
در رویدادی مثل کشتی یا جام‌جهانی یا مسابقات المپیک به هرحال این ذات یک برنامه تلویزیونی یا رادیویی است که توجه‌ای ویژه به مسابقات پیش رو داشته باشد. اما باید به سمت تخصصی شدن پیش رفت. با این منظور که بسیاری از برنامه‌های تلویزیون به‌طور تخصصی در حال بررسی رویدادهای ورزشی هستند. مثل برنامه دایره طلایی که موضوعات کشتی را محور اصلی خود قرار داده است. اما شورای هماهنگی ورزش صداوسیما به امید خدا برنامه ویژه‌ای را برای همگرایی برنامه‌های ورزشی صدا وسیما خواهد داشت.
آیا شما مسئول تبیین خط قرمز‌های تلویزیون نیز هستید؟
خط قرمز‌های صداوسیما همان خط قرمز‌های فرهنگ اسلامی و ملی کشور است که همیشه وجود داشته، اما به آن معنایی که کسی را محدود کنیم خط قرمز نداریم.
آقای ذکایی یکی از طرح‌های صداوسیما ایجاد شبکه ورزش است. در حال حاضر این طرح به کجا انجامیده است؟
ما یکسری مشکلات فنی داریم. جدا از موضوعات نرم‌افزاری شبکه‌ای که در بسیاری از نقاط جغرافیایی کشور پخش نشود راه‌اندازی‌اش بسیار مفید نیست. به هرحال باتوجه به گستردگی مخاطبان ورزش باید از لحاظ فنی به جایی برسیم که همه مردم ایران مخاطب شبکه ورزش باشند. شاید به همین دلیل یک مقدار کارها کند پیش می‌رود، اما امیدواریم در آینده نزدیک با زیرساخت‌هایی که ایجاد می‌شود و بودجه‌ای که دولت مصوب خواهد کرد، این شبکه به زودی افتتاح شود.
آقای سعیدلو گفته‌اند صد میلیارد تومان به این شبکه کمک می‌کنند. آیا این می‌تواند راه‌اندازی شبکه ورزش را جلو بیندازد؟
کلا باید برای رفع مشکلات مالی دولت محترم بودجه‌ای را در اختیار صداوسیما قرار دهد.
جایگاه نقد در برنامه‌های ورزش را چگونه می‌بینید. به‌نظر می‌رسد باتوجه به اتفاقاتی که حول برنامه 90 رخ داد یک مقدار فضای نقادی در برنامه‌های صداوسیما کم شده است؟
نقد ورزش کشور تنها در برنامه 90 نیست. گاهی شما می‌بینید در یک بخش خبری گزارشی کوتاه اثرگذاری زیادی بین مردم و مسئولان دارد. حتی باعث پیگیری آنها نسبت به رخداد پخش شده می‌شود. اما برنامه‌های تخصصی که لزوما نقد را در دستور کار خود قرار داده‌اند نیز در برنامه‌های صداوسیما وجود دارد؛ برنامه رخصت که نقد مدیریت ورزش کشور است و دایره طلایی که او نیز با شرایط خاص خود ورزش کشتی را به عنوان محور در دستور کار خود قرار داده است.
شما در بخش خبر ورزشی صداوسیما نیز حضور دارید. به نظر می‌رسد در چند سال اخیر یک رشد قابل توجهی در بخش خبر ورزشی داشته‌ایم. اما هنوز بسیاری از مخاطبان معتقد هستند که بخش خبر ورزشی تلویزیون از بسیاری از خبرها به راحتی عبور می‌کند.
همانطور که گفتید خبر ورزشی تلویزیون در چند سال اخیر با حضور چهره‌هایی جدید رشد قابل توجهی داشته. اما به هرحال وقت کمی که در اختیار گویندگان خبر است یک مقدار وظیفه تحلیل وقایع ورزشی را از آنها می‌گیرد. شاید دراین بخش باید یک برنامه‌ریزی جدیدی صورت گیرد که ما در این بخش حرکتی به سمت رشد و توسعه بخش خبر ورزشی تلویزیون آغاز کرده‌ایم.