قدس؛ سال اصلاحات آغاز شد. قرار بود استقلال با رنسانسی که واعظ آشتیانی ایجاد می کند، در حداقل زمان و با سرعت تمام به سمت حرفه ای شدن پیش برود و از آدمها و تفکرات سنتی و نخ نما شده فاصله بگیرد. این نوشته اشاره ای دارد به همه طرحهای خوشبینانه ای که هرگز به انجام نرسید.
***
مدیرعامل جدید با شعارهای بزرگی آمد. او می خواست و می خواهد تیمی بسازد که از وابستگی به افراد خلاص شود و روی ریل تفکر حرفه ای و بازدهی اقتصادی حرکت کند. پروسه آغاز شد، واعظ آشتیانی هر روز طرح و قانونی جدیدی رو می کرد، همه روی استقلال زوم کرده بودند، قرار بود آنها بزودی به متفاوت ترین تیم ایران تبدیل شوند و سایرین را هم به دنبال الگوی خود بکشانند.
امروز که لیگ برتر به نیمه رسیده، حجم قابل توجهی از آن شعارها رنگ باخته است. مدیرعامل نوگرا در بایدها و هنجارهای نامتعارف فوتبال ایران حل شد و مانیفست او همان شیر بی یال و دم را تداعی می کند.
مدیر یا سرپرست؟
آقای مدیرعامل می گفت: نیازی به سرپرست نداریم. من یک مدیر می گذارم بالای سر تیم که علاوه بر انجام امور مربوط به سرپرستی، رابط بین خودم و مجموعه تیم باشد.
غلامحسین مظلومی امروز دقیقاً وظایف یک سرپرست را انجام می دهد و البته خوشحال است از این عنوان دهان پرکنی مثل «مدیرتیم» مقابل نامش نقش بسته. تنها تفاوت او با سرپرست شاید این باشد که وظیفه دارد هر آنچه در تیم می گذرد را به آقای مدیرعامل گزارش کند.
گفتگوهای تلویزیونی غلامحسین مظلومی از همان ابتدا چهره کارمندی را به تصور کشید که تحت هر شرایطی به تمجید و تأیید مدیریت باشگاه می اندیشد. آیا کسی می تواند به این سؤال پاسخ بدهد که حذف واژه «سرپرست» از استقلال چه کمکی به حرکت رو به جلوی این تیم کرد؟ شاید آقای مدیرعامل فقط به این فکر می کرد که با این اقدام ضربه محکمی به گیجگاه سرپرست قبلی که یارغار قلعه نویی بود، بکوبد.
2 -تکذیبیه، تکذیبیه
«هیچ بازیکنی حق ندارد بدون اجازه باشگاه مصاحبه کند»؛ این قانون ویژه پر سروصدای واعظ آشتیانی بود و کسانی که آن را زیر پا گذاشتند، به جرایم مالی تهدید شدند.
رسانه ها تنها در حضور مدیر روابط عمومی باشگاه و با اجازه مدیریت حق گفتگو با بازیکنان را داشتند، آنچه البته پیش از آنکه مورد اعتراض رسانه ها واقع شود، با موضع گیری بازیکنان مواجه شد. واعظ به بندی که در توصیف ممنوعیت مصاحبه در قراردادها گنجانده شده بود اشاره می کرد، اما پس از چند ماه مصاحبه استقلالی ها در اکثر روزنامه ها قابل رؤیت بود و باشگاه به جای پافشاری روی مواضع قبلی اش هر از گاهی تکذیبیه برخی از این مصاحبه ها را روی خروجی سایت خود می گذارد.
3 -تنهاترین سرمربی
«صمد مرفاوی فقط خدا را داشت»؛ واعظ آشتیانی پس از معرفی دستیار قلعه نویی به عنوان سرمربی جدید استقلال این جمله را بر زبان آورد. شواهد و قراین از حمایت قاطع باشگاه از مرفاوی حکایت می کرد، اما وقتی ناکامیها از نیمه دوم نیم فصل اول خودنمایی کردند، مدیران باشگاه به زغم حمایت ظاهری و رسانه ای از سرمربی خود با تردیدهایی مواجه شدند.
واعظ قبل از عزیمت به سفر حج، جلسه ای خصوصی با مرفاوی برگزار کرد و تذکرات هشدار گونه اش را به گوش او رساند. گوش هایی که در جزیره کیش به استقلالی ها نزدیک بودند، شنیدند که پس از جدایی میلان ماچالا از بحرین، مشورتهایی برای نشاندن او روی نیمکت آبی صورت گرفته است. مرفاوی هنوز هم فقط خدا را دارد و به نظر می رسد نمی تواند با اطمینان به مدیران استقلال تکیه کند.
4 -جولان یاغی ها
بازیکنان توجیه شدند که اینجا استقلال است، شما پیراهن تیم بزرگی را به تن دارید، اینجا مدیریت و کادر فنی حرف اول و آخر را می زند، حواستان باشد که مبادا دست از پا خطا کنید.
تا چند هفته اوضاع آرام بود، اما وقتی رقابت حساس شد، صدای بازیکنان معترض رساتر از همیشه به گوش می رسید. سیاوش اکبرپور در بازی با استیل آذین از فرمان مرفاوی برای ورود به زمین سرپیچی کرد و پس از آن با چند مصاحبه جنجالی از خجالت آقای سرمربی درآمد. گفتگوهای تلویزیونی او دست باشگاه را برای تکذیب بسته بود و در نهایت با یک عذرخواهی معمولی همه چیز ختم به خیر شد.
وحید طالب لو در بازی با استقلال اهواز به نشانه اعتراض به نیمکت نشینی قبل از سوت پایان، نیمکت را ترک کرد و پژمان منتظری در جریان یکی از تمرینات با خونسردی کامل در جواب مرفاوی که گفته بود « اگر خسته ای برو خانه»، گفت: «بله، خسته ام».
5 -مدیر ایرانی
بیانیه های واعظ و قلعه نویی علیه یکدیگر موشک باران بدون خونریزی ای بود که تمام فوتبال ایران را تحت تأثیر قرار داد. دست آنها برای نثار ناسزاهای کوچه و بازاری به یکدیگر بسته بود و گرنه قطعاً از این حیث هم کم نمی گذاشتند.
در روزهایی که استقلال روی دور ناکامی افتاده بود و سپاهان در صدر جدول قدرت نمایی می کرد، آشتیانی تصمیم گرفت قبل از سفر حج با قلعه نویی تماس بگیرد و حلالیت بطلبد. این نمای کاملی بود از یک مدیر سنتی و آشنا با پیچ و خمهای سیاست که البته با شعار نوگرایی به ورزش آمده است.
6 -دست در جیب سازمان
هیجان انگیزترین ادعای مدیرعامل جدید به برطرف شدن موانع و مشکلات مالی مربوط می شد. او خطاب به بازیکنان گفت: «نگران پولتان نباشید، ما سر موقع تسویه می کنیم. شما کارخودتان را بکنید و ما هم کار خودمان را.» سالها بود چنین جسارتی پشت میز مدیریت استقلال دیده نمی شد. پیش قسط اول پرداخت شد و حقوق و پاداشها سر موقع می رسید، اما اوضاع خیلی زود به روال سابق بازگشت. خبر رسید که با وجود اعلامهای قبلی، بدهیهای میلیاردی سابق باشگاه به قوت خود باقی است. از بازیکنان خواسته شد که کمی تحمل کنند. یکی از آقایان مشاور گفت: «ما حداقل بدهیهای بازیکنان سابق را صاف کردیم» و یک روز بعد خبر رسید چک سعید لطفی، بازیکن 3 سال قبل استقلال هم برگشت خورده است. حالا قرار است سازمان تربیت بدنی پول قابل توجهی را به حساب استقلال تزریق کند، درست مثل همیشه.
7 -روته مولر کو؟
گفتند برای ما حاشیه درست نکنید، اریش روته مولر همیشه کنار استقلال خواهد بود و مربی پروازی نیست. در طول نیم فصل اول، پیرمرد آلمانی بازیهای زیادی را به دلیل تدریس در کلاسهای مختلف فیفا از دست داد. او پس از بازی با راه آهن در هفته شانزدهم به پیونگ یانگ کره شمالی رفت و کاملاً ناپدید شد. می گفتند در کره شمالی خبری از تلفن و اینترنت نیست و نمی دانیم چه بلایی سر روته آمده. باشگاه استقلال همچنان معتقد است روته مربی پروازی نیست. احتمالاً او با قطار یا کشتی مسافرت می کند.
8 -وعده رسانه ای
واعظ آشتیانی در بدو کار به روزنامه استقلال جوان که مدیرعامل سابق باشگاه، مدیریت آن را برعهده دارد، تاخت و مدعی شد این رسانه، رسانه ارگان باشگاه استقلال نیست.
وعده او برای چاپ روزنامه باشگاه هرگز عملی نشد و این ادعا که هواداران استقلال می توانند با مراجعه به سایت اختصاصی باشگاه استقلال از تمام اخبار باشگاه مطلع شوند نیز بی اساس بود.
روی سایت باشگاه استقلال اغلب جز اخبار مربوط به تمرین و بیانیه ها چیزی یافت نمی شود و این رسانه اساساً تهی از جاذبه های خبری و ژورنالیستی است. واعظ آشتیانی بعدها با همین علی فتح ا... زاده هم آشتی کرد.
9 - لیدرها !
تعدادی از لیدرها اخراج شدند و استقلال با شعار سازماندهی لیدرها لیگ نهم را آغاز کرد. با این حال طولی نکشید که پس از ناکامیهایی تماشاگران به دو دسته کاملاً مجزا تقسیم شدند.
لیدرها و اطرافیان سنگ مرفاوی را به سینه می زدند و گروه مخالف، امیر قلعه نویی را تشویق می کردند. در واقع تنها تغییر لیدرها نسبت به فصل گذشته به پیراهنهای زردرنگی که به آنها پوشانده شده محدود می شود، وگرنه سیاست تشویقها همان سیاست همیشگی است.
***
و حالا منتظریم تا لیگ قهرمانان آسیا آغاز شود. واعظ آشتیانی هدف گذاری ابتدای فصل را بر مبنای نتیجه گیری در این مسابقات تعریف کرد. آیا این سیاستگذاری هم مثل آن سیاستگذاری هاست؟
***
مدیرعامل جدید با شعارهای بزرگی آمد. او می خواست و می خواهد تیمی بسازد که از وابستگی به افراد خلاص شود و روی ریل تفکر حرفه ای و بازدهی اقتصادی حرکت کند. پروسه آغاز شد، واعظ آشتیانی هر روز طرح و قانونی جدیدی رو می کرد، همه روی استقلال زوم کرده بودند، قرار بود آنها بزودی به متفاوت ترین تیم ایران تبدیل شوند و سایرین را هم به دنبال الگوی خود بکشانند.
امروز که لیگ برتر به نیمه رسیده، حجم قابل توجهی از آن شعارها رنگ باخته است. مدیرعامل نوگرا در بایدها و هنجارهای نامتعارف فوتبال ایران حل شد و مانیفست او همان شیر بی یال و دم را تداعی می کند.
مدیر یا سرپرست؟
آقای مدیرعامل می گفت: نیازی به سرپرست نداریم. من یک مدیر می گذارم بالای سر تیم که علاوه بر انجام امور مربوط به سرپرستی، رابط بین خودم و مجموعه تیم باشد.
غلامحسین مظلومی امروز دقیقاً وظایف یک سرپرست را انجام می دهد و البته خوشحال است از این عنوان دهان پرکنی مثل «مدیرتیم» مقابل نامش نقش بسته. تنها تفاوت او با سرپرست شاید این باشد که وظیفه دارد هر آنچه در تیم می گذرد را به آقای مدیرعامل گزارش کند.
گفتگوهای تلویزیونی غلامحسین مظلومی از همان ابتدا چهره کارمندی را به تصور کشید که تحت هر شرایطی به تمجید و تأیید مدیریت باشگاه می اندیشد. آیا کسی می تواند به این سؤال پاسخ بدهد که حذف واژه «سرپرست» از استقلال چه کمکی به حرکت رو به جلوی این تیم کرد؟ شاید آقای مدیرعامل فقط به این فکر می کرد که با این اقدام ضربه محکمی به گیجگاه سرپرست قبلی که یارغار قلعه نویی بود، بکوبد.
2 -تکذیبیه، تکذیبیه
«هیچ بازیکنی حق ندارد بدون اجازه باشگاه مصاحبه کند»؛ این قانون ویژه پر سروصدای واعظ آشتیانی بود و کسانی که آن را زیر پا گذاشتند، به جرایم مالی تهدید شدند.
رسانه ها تنها در حضور مدیر روابط عمومی باشگاه و با اجازه مدیریت حق گفتگو با بازیکنان را داشتند، آنچه البته پیش از آنکه مورد اعتراض رسانه ها واقع شود، با موضع گیری بازیکنان مواجه شد. واعظ به بندی که در توصیف ممنوعیت مصاحبه در قراردادها گنجانده شده بود اشاره می کرد، اما پس از چند ماه مصاحبه استقلالی ها در اکثر روزنامه ها قابل رؤیت بود و باشگاه به جای پافشاری روی مواضع قبلی اش هر از گاهی تکذیبیه برخی از این مصاحبه ها را روی خروجی سایت خود می گذارد.
3 -تنهاترین سرمربی
«صمد مرفاوی فقط خدا را داشت»؛ واعظ آشتیانی پس از معرفی دستیار قلعه نویی به عنوان سرمربی جدید استقلال این جمله را بر زبان آورد. شواهد و قراین از حمایت قاطع باشگاه از مرفاوی حکایت می کرد، اما وقتی ناکامیها از نیمه دوم نیم فصل اول خودنمایی کردند، مدیران باشگاه به زغم حمایت ظاهری و رسانه ای از سرمربی خود با تردیدهایی مواجه شدند.
واعظ قبل از عزیمت به سفر حج، جلسه ای خصوصی با مرفاوی برگزار کرد و تذکرات هشدار گونه اش را به گوش او رساند. گوش هایی که در جزیره کیش به استقلالی ها نزدیک بودند، شنیدند که پس از جدایی میلان ماچالا از بحرین، مشورتهایی برای نشاندن او روی نیمکت آبی صورت گرفته است. مرفاوی هنوز هم فقط خدا را دارد و به نظر می رسد نمی تواند با اطمینان به مدیران استقلال تکیه کند.
4 -جولان یاغی ها
بازیکنان توجیه شدند که اینجا استقلال است، شما پیراهن تیم بزرگی را به تن دارید، اینجا مدیریت و کادر فنی حرف اول و آخر را می زند، حواستان باشد که مبادا دست از پا خطا کنید.
تا چند هفته اوضاع آرام بود، اما وقتی رقابت حساس شد، صدای بازیکنان معترض رساتر از همیشه به گوش می رسید. سیاوش اکبرپور در بازی با استیل آذین از فرمان مرفاوی برای ورود به زمین سرپیچی کرد و پس از آن با چند مصاحبه جنجالی از خجالت آقای سرمربی درآمد. گفتگوهای تلویزیونی او دست باشگاه را برای تکذیب بسته بود و در نهایت با یک عذرخواهی معمولی همه چیز ختم به خیر شد.
وحید طالب لو در بازی با استقلال اهواز به نشانه اعتراض به نیمکت نشینی قبل از سوت پایان، نیمکت را ترک کرد و پژمان منتظری در جریان یکی از تمرینات با خونسردی کامل در جواب مرفاوی که گفته بود « اگر خسته ای برو خانه»، گفت: «بله، خسته ام».
5 -مدیر ایرانی
بیانیه های واعظ و قلعه نویی علیه یکدیگر موشک باران بدون خونریزی ای بود که تمام فوتبال ایران را تحت تأثیر قرار داد. دست آنها برای نثار ناسزاهای کوچه و بازاری به یکدیگر بسته بود و گرنه قطعاً از این حیث هم کم نمی گذاشتند.
در روزهایی که استقلال روی دور ناکامی افتاده بود و سپاهان در صدر جدول قدرت نمایی می کرد، آشتیانی تصمیم گرفت قبل از سفر حج با قلعه نویی تماس بگیرد و حلالیت بطلبد. این نمای کاملی بود از یک مدیر سنتی و آشنا با پیچ و خمهای سیاست که البته با شعار نوگرایی به ورزش آمده است.
6 -دست در جیب سازمان
هیجان انگیزترین ادعای مدیرعامل جدید به برطرف شدن موانع و مشکلات مالی مربوط می شد. او خطاب به بازیکنان گفت: «نگران پولتان نباشید، ما سر موقع تسویه می کنیم. شما کارخودتان را بکنید و ما هم کار خودمان را.» سالها بود چنین جسارتی پشت میز مدیریت استقلال دیده نمی شد. پیش قسط اول پرداخت شد و حقوق و پاداشها سر موقع می رسید، اما اوضاع خیلی زود به روال سابق بازگشت. خبر رسید که با وجود اعلامهای قبلی، بدهیهای میلیاردی سابق باشگاه به قوت خود باقی است. از بازیکنان خواسته شد که کمی تحمل کنند. یکی از آقایان مشاور گفت: «ما حداقل بدهیهای بازیکنان سابق را صاف کردیم» و یک روز بعد خبر رسید چک سعید لطفی، بازیکن 3 سال قبل استقلال هم برگشت خورده است. حالا قرار است سازمان تربیت بدنی پول قابل توجهی را به حساب استقلال تزریق کند، درست مثل همیشه.
7 -روته مولر کو؟
گفتند برای ما حاشیه درست نکنید، اریش روته مولر همیشه کنار استقلال خواهد بود و مربی پروازی نیست. در طول نیم فصل اول، پیرمرد آلمانی بازیهای زیادی را به دلیل تدریس در کلاسهای مختلف فیفا از دست داد. او پس از بازی با راه آهن در هفته شانزدهم به پیونگ یانگ کره شمالی رفت و کاملاً ناپدید شد. می گفتند در کره شمالی خبری از تلفن و اینترنت نیست و نمی دانیم چه بلایی سر روته آمده. باشگاه استقلال همچنان معتقد است روته مربی پروازی نیست. احتمالاً او با قطار یا کشتی مسافرت می کند.
8 -وعده رسانه ای
واعظ آشتیانی در بدو کار به روزنامه استقلال جوان که مدیرعامل سابق باشگاه، مدیریت آن را برعهده دارد، تاخت و مدعی شد این رسانه، رسانه ارگان باشگاه استقلال نیست.
وعده او برای چاپ روزنامه باشگاه هرگز عملی نشد و این ادعا که هواداران استقلال می توانند با مراجعه به سایت اختصاصی باشگاه استقلال از تمام اخبار باشگاه مطلع شوند نیز بی اساس بود.
روی سایت باشگاه استقلال اغلب جز اخبار مربوط به تمرین و بیانیه ها چیزی یافت نمی شود و این رسانه اساساً تهی از جاذبه های خبری و ژورنالیستی است. واعظ آشتیانی بعدها با همین علی فتح ا... زاده هم آشتی کرد.
9 - لیدرها !
تعدادی از لیدرها اخراج شدند و استقلال با شعار سازماندهی لیدرها لیگ نهم را آغاز کرد. با این حال طولی نکشید که پس از ناکامیهایی تماشاگران به دو دسته کاملاً مجزا تقسیم شدند.
لیدرها و اطرافیان سنگ مرفاوی را به سینه می زدند و گروه مخالف، امیر قلعه نویی را تشویق می کردند. در واقع تنها تغییر لیدرها نسبت به فصل گذشته به پیراهنهای زردرنگی که به آنها پوشانده شده محدود می شود، وگرنه سیاست تشویقها همان سیاست همیشگی است.
***
و حالا منتظریم تا لیگ قهرمانان آسیا آغاز شود. واعظ آشتیانی هدف گذاری ابتدای فصل را بر مبنای نتیجه گیری در این مسابقات تعریف کرد. آیا این سیاستگذاری هم مثل آن سیاستگذاری هاست؟