صید ماهی
(مسأله 2615) اگر ماهی فلس دار را زنده از آب بگیرند و بیرون آب جان دهد، پاک و خوردن آن حلال است و چنانچه در آب بمیرد پاک است ولی خوردن آن حرام می باشد1 و ماهی بی فلس را اگر چه زنده از آب بگیرند و بیرون آن جان دهد حرام است2.
1- گلپایگانی، صافی: ولی اگر دامی در آب برای صید ماهی نصب کنند و ماهی بعد از به دام افتادن، در آب بمیرد، حلیّت آن بعید نیست اگر چه احوط، ترک خوردن آن است...
خوئی، فاضل، زنجانی، وحید: مگر این که در تور ماهیگیر در آب بمیرد که در این صورت خوردنش حلال است...
تبریزی: ولی اگر در تور ماهیگیری در آب بمیرد خوردنش حلال است...
نوری: ولی اگر دامی در آب برای صید ماهی نصب کنند و ماهی بعد از اینکه بدام افتاد، در آب در داخل دام بمیرد، حلال بودن آن خالی از قوّت نیست هر چند أحوط، ترک خوردن آن است...
2- بهجت: و فلس، همان پولکهایی است که روی پوست ماهی می باشد.
*****
سیستانی: مسأله- اگر ماهی ای که در اصل خلقتش فلس دار باشد –هرچند عارضی فلس از او جدا شده باشد- زنده از آب بگیرند و بیرون آب جان دهد، پاک و خوردن آن حلال است، و چنانچه در آب بمیرد پاک است ولی خوردن آن حرام می باشد، هر چند با وسیله ای مانند زهر بمیرد مگر این که در تور ماهیگیر در آب بمیرد که در این صورت خوردنش حلال است و ماهی بی فلس را اگر چه زنده از آب بگیرند و بیرون آب جان دهد حرام است.
مکارم: مسأله- ماهی حلال آن ماهی است که فلس داشته باشد، خواه فلس آن کم باشد یا زیاد، کوچک باشد یا درشت، حتی ماهیانی که فلس آنها سست است و در دام می ریزد، حلال است ولی فلسهای ذرّه بینی و مانند آن، که مردم به آن فلس نمی گویند، فایده ای ندارد، اگر ماهی را زنده از آب بگیرند و بیرون آب جان دهد، پاک و حلال است، حتی اگر در دامی که در آب باشد بمیرد، آن نیز حلال است.
مظاهری: مسأله- از حیوانات دریایی فقط میگو و ماهی فلسدار حلال است و سایر حیوانات آبی از قبیل نهنگ و خرچنگ و قورباغه و امثال اینها حرام میباشد
[و]ماهی اگر فلس داشته باشد خواه فلس آن کم باشد یا زیاد، حتّی اگر چند فلس بیشتر نداشته باشد، کوچک باشد یا بزرگ، حتّی فلسهای ذرّه بینی و مانند آن که به حسب ظاهر دیده نمیشود، محکم باشد یا سست، حتّی ماهیانی که فلس آنها به اندازهای سست است که در دام و مانند آن میریزد، اگر کسی مسلمان باشد یا غیر مسلمان، آن را از آب بگیرد خوردن آن حلال است، در خارج آب بمیرد یا در داخل آب، بنابراین اگر تور ماهیگیری را در آب بیندازند و بعضی از ماهیها در تور یا هنگام خارج کردن از تور بمیرند حلال است ولی اگر ماهی از آب بیرون بیفتد یا موج آن را بیرون بیندازد یا آب فرو رود و ماهی در خشکی بماند و بمیرد پاک است ولی خوردن آن حرام است.
مسأله اختصاصی
مظاهری: مسأله 2175-کنسرو ماهی که از بلاد کفر میآورند، حلال و خوردن آن مانعی ندارد.
(مسأله 2616) اگر ماهی از آب بیرون بیفتد، یا موج آن را بیرون بیندازد، (یا آب فرو رود1) و ماهی در خشکی بماند2، چنانچه پیش از آن که بمیرد، با دست یا به وسیله دیگر کسی آن را بگیرد، بعد از جان دادن حلال است3.
1- بهجت: اگر ماهی بیرون از آب بیفتد، یا آب فرو رود...
[قسمت داخل پرانتز در رساله آیت الله سبحانی نیست.]
2- مکارم: یا بر اثر جذر و مدّ دریا در خشکی بماند و بمیرد، حرام است، ولی...
3- سیستانی: و اگر قبل از گرفتن بمیرد، حرام است.
مظاهری: رجوع کنید به ذیل مسأله 2615.
(مسأله 2617)کسی که ماهی را صید می کند، لازم نیست مسلمان باشد و در موقع گرفتن، نام خدا را ببرد1ولی مسلمان باید بداند که آن را زنده گرفته و در خارج آب مرده.
1- گلپایگانی، صافی: [پایان مساله]
خوئی، تبریزی: ولی مسلمان باید گرفتن آن را دیده باشد یا از راه دیگری یقین داشته باشد که زنده از آب گرفته شده است.
وحید: ولی مسلمان باید گرفتن آن را دیده باشد ، یا از راه دیگر یقین پیدا کند یا حجّت شرعیه داشته باشد که زنده از آب گرفته شده یا در تور در آب مرده باشد.
بهجت: ولی مسلمان باید بداند یا اطمینان داشته باشد که آن را زنده گرفته اند و در خارج آب مرده است.
نوری: ولی مسلمان باید بداند شرایطی که برای حلال بودن در مسأله [2615] گفته شد درباره آن مراعات شده است تا بتواند از آن استفاده کند.
مکارم: ولی باید معلوم باشد آن را زنده از آب گرفته، یا بعد از افتادن در دام جان داده است.
سیستانی، زنجانی: ولی (سیستانی: مسلمان-زنجانی: انسان) باید ببیند یا از راه دیگری اطمینان داشته باشد که او را زنده از آب گرفته یا آن که در تور ماهیگیردر آب مرده است.
مظاهری: رجوع کنید به ذیل مسأله 2615.
(مسأله 2618) ماهی مرده ای که معلوم نیست آن را زنده از آب گرفته اند یا مرده1، چنانچه در دست مسلمان باشد2، حلال است3 و اگر در دست کافر باشد، اگر چه بگوید آن را زنده گرفته ام، حرام می باشد4.
1- زنجانی: چنانچه از ممالک غیر اسلامی آورده باشند حرام است و اگر از بازار مسلمان یا سرزمین اسلامی تهیّه شده یا از این جاها به ممالک غیر اسلامی منتقل شده باشد اشکال ندارد چنانچه در مسأله [95] و [مسأله اختصاصی 96 بعد از مسأله 95 ] گذشت، ولی اگر انسان بداند که ماهی از ممالک غیر اسلامی بدون تحقیق وارد بازار مسلمانان یا سرزمین اسلامی شده، حرام می باشد.
2- صافی: و با آن معامله ماهی حلال بنماید...
سیستانی: و در آن تصرّفی می کند که دلیل بر حلال بودن آن است مانند فروختن یا خوردن...
3- وحید: اگر در دست کافری باشد که از دست مسلمان نگرفته باشد ، اگرچه بگوید آن را زنده گرفته ام حرام می باشد ، مگر آن که بینه یا شخص ثقه ای که ظنّ به خلاف قولش نباشد خبر دهد که آن را زنده گرفته است.
4- گلپایگانی، صافی، نوری: مگر آنکه یقین حاصل شود یا دو شاهد عادل شهادت دهند که راست می گوید.
سیستانی: مگر آن که انسان اطمینان کند که او را زنده از آب گرفته یا آن که درتور او در آب مرده است.
بهجت: مگر آن که از حرف او یا از راه دیگر علم یا اطمینان حاصل شود.
سبحانی:اگر در دست کافر باشد; ومعلوم نباشد که زنده از آب گرفته یا زنده در دام افتاده حرام می باشد.
مظاهری: رجوع کنید به مسأله اختصاصی 2162 قبل از مسأله 2609 کتن اصلی.
*****
مکارم: مسأله- اگر ماهی از بازار مسلمانان یا از دست مسلمانی گرفته شود، حلال است، هرچند معلوم نباشد آن را زنده از آب گرفته اند یا نه و جستجو نیز لازم نیست، ولی اگر از کافری گرفته شود و معلوم نباشد ماهی زنده از آب گرفته شده یا زنده به دام افتاده یا نه، حرام است.
فاضل: مسأله- در صید ماهی، لازم نیست صیّاد مسلمان باشد و اگر ماهی درتور یا وسیله دیگر صیادی در داخل آب هم بمیرد حلال است. با توجه به نحوه صیّادی فعلی که اطمینان حاصل می شود که ماهی در تور و وسایل صیادی مرده است، ماهی فلس دار موجود در بازارهای مسلمانان و حتی کشورهای غیر مسلمان حلال است.
(مسأله 2619)خوردن ماهی زنده اشکال ندارد1.
1- مظاهری: همانگونه که اگر پیش از جان دادن او را بکشند یا بریان کنند مانعی ندارد.
*****
گلپایگانی، صافی: مسأله- بنابر احتیاط باید از خوردن ماهی زنده خودداری کرد، هر چند حلیّت آن بعد از گرفتن بعید نیست.
خوئی، تبریزی، سیستانی: مسأله- خوردن ماهی زنده جایز است (خوئی، تبریزی: و أولی خودداری کردن است).
زنجانی: مسأله- خوردن ماهی زنده جایز است ولی بهتر است از خوردن آن خودداری کنند.
وحید: مسأله- خوردن ماهی زنده جایز است هر چند احوط خودداری کردن است.
بهجت: مسأله- خوردن ماهی زنده، بنابرأحوط جایز نیست.
مکارم: مسأله- خوردن ماهیهای کوچک زنده اشکال دارد، مگر برای درمان در مقام ضرورت.
سبحانی: مسأله- خوردن ماهی کوچک زنده اشکال ندارد.
(مسأله 2620)اگر ماهی زنده را بریان کنند، یا در بیرون آب پیش از جان دادن بکشند، خوردن آن اشکال ندارد1.
این مساله در رساله آیات عظام: بهجت و سبحانی نیست.
1- گلپایگانی، صافی: احتیاط آن است که از خوردن آن خودداری نمایند اگر چه حلیّت آن بعید نیست.
خوئی، سیستانی، تبریزی: خوردنش جایز است (خوئی، تبریزی: ولی أولی آن است که از خوردن آن خودداری نمایند).
زنجانی: خوردنش جایز است ولی بهتر است آن را نخورند.
وحید: خوردنش جایز است ولی احتیاط مستحب ان است که از خوردن آن خودداری نمایند.
مظاهری: رجوع کنید به ذیل مسأله 2619.
(مسأله 2621)اگر ماهی را بیرون آب دو قسمت کنند و یک قسمت آن در حالی که زنده است در آب بیفتد1، خوردن قسمتی را که بیرون آن مانده اشکال ندارد2.
این مساله در رساله آیات عظام: بهجت و مظاهری نیست.
1- مکارم: و بمیرد...
2- خوئی، سیستانی، تبریزی: خوردن قسمتی را که بیرون آب مانده جایز است (خوئی، تبریزی: و احتیاط مستحبّ آن است که از خوردن آن خودداری کنند).
گلپایگانی، صافی: بنابراحتیاط واجب قسمتی را که بیرون آب مانده نباید خورد.
وحید: بنابراحتیاط خوردن قسمتی که بیرون آب مانده جایز نیست.
زنجانی: بنابراحتیاط قسمتی را که بیرون آب مانده، نباید خورد.
مکارم: اشکال دارد.
مسأله اختصاصی
مکارم: مسأله 2255- میگو که آن را روبیان نیز می گویند، از حیوانات آبی حلال است، ولی ماهی سمنقور که از حشرات خشکی است و نام ماهی بر آن نهاده اند، حرام است، مگر برای درمان در مقام ضرورت.