کسانی که برای اولین بار به لبنان سفر می کنند، در کنار دیدنی های بسیار لبنان، موضوع دیگری را نیز به محض ورود مشاهده می کنند که احتمالا از آن شگفت زده می شوند و آن چیزی نیست جز استعمال غیرعادی سیگار و قلیان در همه نقاط این کشور !
به گزارش ایرنا از بیروت، در لبنان دیدن یک مرد لبنانی که در کنار تابلوی «سیگار کشیدن ممنوع» سیگار خود را روشن می کند، چندان عجیب نیست.
برخلاف ایران که در محیط های بسته و تاکسی ها کسی سیگار نمی کشد، در چنین محیط هایی در لبنان با روشن شدن آتش اولین سیگار، فورا همه به هم تعارف می کنند و دقایقی بعد کل فضا را دود فرا می گیرد.
قهوه و قلیان هم جزو لاینفک نشست های (گعده های) شبانه لبنانی‌ها در کافه ها و رستوران های این کشور است به نحوی که برخی اوقات از شدت دود، چشم ، چشم را نمی بیند.
صاحبان رستوران ها و رانندگان تاکسی ها یا صاحبا هر خدمت دیگری، اگر خود هم سیگاری نباشند، چاره ای جز تحمل سیگاری ها یا حتی فراهم کردن مقدمات سیگارکشیدن را ندارند چراکه در غیر این صورت به سرعت، مشتریان خود را از دست می دهند.
در شب های بلند لبنان در کنار سواحل مدیترانه، دسته دسته شهروندان لبنانی را می توان دید که دور قلیانی جمع شده اند و به گپ و گعده مشغول هستند. در این گعده ها تفاوتی میان زن و مرد، پیر و جوان و فقیر و غنی نیست و همه یا سیگاری در دست دارند و یا به استعمال قلیان مشغولند. همچنین در کشور لبنان در جشن‌ها، کنسرت‌ها، مجالس عزاداری و ختم‌ها سیگار به صورت رایگان بر روی میزها قرار می گیرد و در هر مکانی که جوانان حضور دارند، شرکت‌های دخانیت نیز حضور دارند و بوی سیگار حس میشود.
دکتر غازی زعتر رییس بخش بیماری‌ها در دانشگاه آمریکایی بیروت می‌گوید: «انسان در لبنان از شدت وجود سیگاری‌ها احساس نفس تنگی می‌کند و استعمال دخانیات در لبنان یک فاجعه بهداشتی است».
*** آمار تکان دهنده
بر اساس آمارهای رسمی منتشره سازمان های بین المللی ، لبنان در حال حاضر در میان 3 کشور برتر آلوده به دود تنباکو قرار دارد و به همین دلیل اخیرا طی کنفرانسی در دانشگاه آمریکایی بیروت، از مسؤولان لبنانی خواسته شد تا جان 500000 لبنانی را از خطر مرگ اعتیاد نجات دهند.
تحقیقات صورت گرفته توسط سازمان جهانی بهداشت در میان کشورهای منطقه نشان می دهد که لبنان بالاترین میانگین استعمال دخانیات را در خاورمیانه و شمال آفریقا دارد.
این ارقام در سال های اخیر در میان نوجوانان 12 تا 15 ساله رو به فزونی است بطوری که هم اکنون 65 درصد پسران و 55 درصد از دختران در این رده سنی به دخانیات اعتیاد دارند.
دکتر جرج سعاده، مدیر برنامه مبارزه با دخانیات در این باره می گوید: جامعه لبنان رابطه خوبی با مصرف دخانیات دارد.ادامه مصرف دخانیات به میزان کنونی، موجب می شود تا سالانه سه هزار تن از مردم لبنان جان خود را از دست بدهند.
به دلیل انتشار اطلاعات نادرست مبنی بر اینکه قلیان کم زیان تر از سیگار است، مصرف آن در بین جوانان با سرعت چشمگیری در حال رواج است و این در حالی است که تحقیقات خلاف این امر را ثابت کرده است و مصرف آن را موجب ابتلا به سرطان دهان، گلو، و معده می داند.
در حال حاضر در لبنان 150 هزار نوجوان کم سن و سال و 350 هزار نفر از بزرگسالان به سیگار و قلیان معتاد هستند یا در معرض این مواد اعتیاد آور قرار دارند که از بیماری ریه رنج می برند و این در حالی است که جمعیت لبنان به 5 میلیون نفر هم نمی رسد.
***راهکارهای قانونی
در حال حاضر این موسسات 3 راه حل اساسی برای مبارزه با اعتیاد در لبنان مطرح کرده اند:
راه حل اول: ممنوع کردن تمامی اماکن عمومی سرپوشیده از سیگار بدون استثنا
راه حل دوم: ممنوع کردن هرگونه تبلیغات تنباکو مثل انواع سیگار
راه حل سوم: نصب هشدار بهداشتی به صورت برجسته بر روی تمامی جعبه های سیگار.
که به نظر می رسد هیچ یک از این سه راه حل ، مشکلات حاد لبنان در این زمینه را حل نخواهد کرد.
پارلمان لبنان هم اخیرا با طرح پیشنهادی، با ممنوعیت تبلیغ محصولات دخانیات موافقت کرده است.
کمیته قضایی و اجرایی پارلمان همچنین به طرح ممنوعیت سیگار کشیدن در اماکن عمومی و انتشار برچسب های بزرگی که نسبت به مضرات سیگار کشیدن به مصرف کنندگان هشدار می دهد، رای موافق داده است.
تا پیش از این هیچ گونه قوانین محدودکننده ای برای فروش ،تبلیغات و استعمال دخانیات در لبنان پیش بینی نشده بود و قانونگذاران این کشور امیدوارند، محدودیت های در نظر گرفته شده به کاهش نرخ نگران کننده مصرف دخانیات در این کشور کمک کند.
*** گروه های مبارزه با دخانیات و مشکلات آنها
از سوی دیگر گروه هایی که تمایل دارند در برنامه نبرد با دخانیات مشارکت کنند، پوستر هایی را بر سردر رستوران ها، کارخانه ها، و وسایل ترابری همگانی نصب نموده اند که بر روی آنها نوشته شده است: «مصرف دخانیات در این مکان ممنوع است.»
آن دسته از رستوران ها، کارخانه ها، و وسایل ترابری همگانی نیز که بعد از پایان این برنامه، به ممنوعیت مصرف دخانیات در این اماکن ادامه دهند، از سوی انجمن های شرکت کننده، گواهینامه ای رسمی مبنی بر عاری بودن این اماکن از مصرف دخانیات دریافت می کنند. افزون بر آن، نام های این اماکن از طریق رسانه های سراسری اعلام می گردد.
گروه‌های مبارزه با دخانیات در لبنان با مشکلات فراوانی روبه رو هستند؛ زیرا دولت به سخنان آنان اهمیت نمی‌دهد.
جورج سعاده متخصص بیماری‌های قلبی و مدیر مبارزه با دخانیات در وزارت بهداشت لبنان می‌گوید: «دولت لبنان برای مبارزه با دخانیات کاری انجام نمی‌دهد و اوضاع سیاسی متشنج مسئول بخش کوچکی از این کوتاهی دولت است».
سعاده افزود: «بودجه مبارزه با مواد مخدر و دخانیات در وزارت بهداشت لبنان از 20 هزار دلار در سال تجاوز نمی‌کند و این قطره‌ای در برابر دریای سرمایه‌گذاری در بخش دخانیات است.
** قربانیان دخانیات
جورج سعاده در توضیحی می‌افزاید: « در 5 سال گذشته شاهد افزایش 17 درصدی بیماری‌های قلبی در لبنان بودیم و این در حالی است که این میزان 17 درصد در ایالات متحده کاهش نشان داده است».
به عقیده سعاده یکی از عمده ترین دلایل شیوع مصرف دخانیات در لبنان ارزان بودن و سهل الوصول بودن آن است بطوری که هم اکنون قیمت هر بسته سیگار کمتر از نیم دلار است، اما این رقم در جنوب آفریقا 5 دلار و غرب آن 6 دلار است.
بر اساس آمار منتشره از سوی دانشکده بهداشت دانشگاه آمریکایی بیروت امسال3500 نفر در لبنان بر اثر مصرف تنباکو جان خود را از دست خواهند دادند و سرطان ریه شایع ترین بیماری در لبنان است که با مصرف تنباکو ارتباط مستقیم دارد.
رانیا بارود رئیس سازمان حامی زندگی بدون سیگار در این زمینه می گوید : 80 درصد از کودکان 13 تا 15 ساله درخانه و 75 درصد از این کودکان در اماکن عمومی چون رستوران ها و قهوه خانه ها در معرض اثرات منفی تنباکو قرار دارند.