3بازدید
به مناسبت آغاز جشن مهرگان؛
روزی باستانی که قابلیت بازآفرینی دارد
هیچ می‌دانید که چرا ایرانیان خود را مهربان‌ترین مردم دنیا می‌دانند و اصلا چرا اینقدر واژه‌هایی مانند مهر، مهربان، نامهربان، مهربانی کردن و... در گفتارمان شایع و جاری است؟ آیا مثلا به گوشتان خورده که ایرانیان باستان مهر پرست بوده‌اند؟
به گزارش «تابناک»، شانزدهم مهر ماه (مهر روز) در تقویم باستانی کشورمان مصادف است با آغاز مهرگان؛ جشنی شش روزه که با نام «جشن مهر» هم شناخته میشود و پس از نوروز، بزرگ‌ترین جشن ایرانیان باستان بوده و جالب اینکه مانند آن از دو بخش، مهرگان عامه و مهرگان خاصه تشکیل شده و البته هنوز هم در میان زرتشتیان گرامی داشته میشود.
بنا بر این گزارش، تاریخچه این جشن را برخی مورخان، هزاره دوم پیش از میلاد دانسته‌اند و در شرایطی که برخی دلیل برگزاری آن را تشکر از نعمات خداوند دانسته‌اند، برخی دیگر مناسبت برگزاری مهرگان را در به پا خاستن کاوه آهنگر علیه ضحاک (اژی دهاک) و یا غلبه فریدون بر ضحاک دانسته‌اند و افسانه‌های کهن این روز را روزی دانسته‌اند که اهورامزدا در آن زبرجد [بلورهای پریدوت که طیف درخشانی از رنگ سبز را نشان می‌دهند] را آفریده است.
نوشیروان کیهانی‌زاده در این باره می‌گوید: «محاسبات تقویمی تازه بر پایه نوشته‌های یونانیان و رومیان عهد باستان نشان می‌دهد که آگوست سال ۵۰۰ پیش از میلاد ـ دوران پادشاهی داریوش بزرگ ـ و به احتمال زیاد ۲۹ آن ماه، میترا از سوی دربار هخامنشی پس از مشورت با روحانیون آیین زرتشت، به عنوان نماد آفتاب، مهر و دانایی رسمیت یافت.
میترا هزاران سال پیش، از خدایان آرین‌های جنوبی بود که پس از پیدایش آیین زرتشت و رسمیت یافتن آن، از قرن ششم پیش از میلاد مقام خدایی را از دست داد که با این مصوبه نماد مهرورزی، محبت، صمیمیت و دوستی شد و قرار شد این صفات که تا آن زمان اختصاص به ایرانیان داشت، جهانی شوند؛ افزون بر آن، هر سال در روز مهر از ماه مهر (جشن مهرگان) تدابیری به کار گرفته شود (مثل سخنرانی و اندرز گفتن) تا مهر و دوستی و نور و دانایی در دل‌ها تقویت شده و نهال مهرورزی پرورش یابد و پندار بد، دشمنی ورزیدن و ظلمت نهی شود.
هخامنشیان از میترائیسم که آیین زرتشت جای آن را گرفته بود، برداشت دیگری هم کردند و آن، جهانی کردن این برداشت به عنوان یک عامل مبارزه درونی با شیطان، نادانی، بدی‌ها، تاریکی و ستم بود، تا به این وسیله مردم از جنگ و خونریزی بیزار شده و مسائل، راهکار انسانی به دست آورد.
به این ترتیب، به تدریج میترائیسم در آسیای غربی و اروپا گسترش یافت، به گونه‌ای که مکتب رومی‌ها و به ویژه ایلری‌ها (مردم ساکن یوگوسلاوی سابق) قرار گرفت و تا هنگامی که مسیحیت خود را با آن هماهنگ نکرد، موفق نشد در قلمرو روم پذیرفته شده و گسترش بیابد»؛ تندیس‌های متعدد میترا در سراسر اروپا، تأییدی بر این گفته کیهانی‌زاده است.
این در حالی است که حکیم فردوسی در شاهنامه، به روشنی به این جشن کهن و پیدایش آن در دوران پادشاهی فریدون دانسته و بار‌ها این موضوع را مورد اشاره قرار داده است؛
به روز خجسته سرِ مهر ماه به سر بر نهاد آن کـیانی کلاه
زمانه بی‌اندوه گشت از بدی گرفتند هر کس ره بخردی
دل از داوری‌ها بپرداختند به آیین یکی جشن نو ساختند
نشستند فرزانگان شادکام گرفتند هر یک ز یاقوت جام
می‌ِ روشن و چهرهٔ شاه نو جهان نو ز داد از سرِ ماه نو
بفرمود تا آتش افروختند همه عنبر و زعفران سوختند
پرستیدن مهرگان دین اوست تن‌آسانی و خوردن آیین اوست
اگر یادگارست از و ماه و مهر بکوش و به رنج ایچ منمای چهر
همه این نظر‌ها در حالی قابل توجه هستند که بدانیم در مهر ماه هم مشابه زمان جشن نوروز، اعتدال کیهانی به وقوع پیوسته و اندازه شب و روز برابر میشود و شاید از همین روی، این ماه را به نام مهر که ایزد داوری و عدالت و دادگستری است، گذاشته‌اند؛ به عبارتی بهتر، مهرگان به نوعی نوروز دوم ایرانیان بوده که در پاییز واقع شده و چون در پایان فصل برداشت محصول قرار گرفته، هنگامه خوبی برای برگزاری جشن به شمار می‌آمده است.
با این تفاسیر درمی‌یابیم که مهرگان رسمی بسیار کهن و نیک بوده که به رغم اینکه امروزه توسط زرتشتیان گرامی داشته میشود، ظاهرا ریشه در گذشته‌های بسیار دور‌تر داشته و بر همان مبنایی استوار باشد که نوروز را به دقت هر چه تمام‌تر، به عنوان آغاز سال بنا نهاده است؛ اینجاست که شاید بد نباشد، فارغ از اینکه آداب و سنن آن چه بوده، لختی به این نکته بیندیشیم که چرا با گذشت قرن‌ها، هنوز مهربانی را یک ویژگی شاخص ایرانی می‌دانیم و به آن می‌بالیم؟
و بیندیشیم که آیا کلید حل بسیاری از مشکلات امروزیمان، مهر و دوستی نمی‌تواند باشد؟ چه بدی دارد که مهرگان را روزی برای پالایش نا‌مهربانی‌ها از وجودمان دانسته و با بازآفرینی و یادآوری آن، دست کم به مقابله با ویژگی‌های زشتمان برخیزیم؟
تابناک را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
افزودن تابناک به منابع ترجیحی گوگل
نظرات بینندگان
این روز حتا در تقویم رسمی ثبت نشده است! افسوس
این آقایان هنوز نمی دانند جشن مهرگان کی می باشد بعد تبریک هم می گویند.
در تاریخ زرتشتی هر روز یک نام داشت و برابری نام ماه با روز آن ، آن روز را جشن می گرفتن.
10 مهر از ماه مهر برابر است با جشن مهرگان.
یعنی 7 روز پیش.
((ميترا هزاران سال پيش، از خدايان آرين هاي جنوبي بود كه پس از پيدايش آيين زرتشت و رسميت يافتن آن، از قرن ششم پيش از ميلاد مقام خدايي را از دست داد كه با این مصوبه نماد مهرورزي، محبت، صميميت و دوستي شد...))
بزرگداشت آیین های باستانی خوب است بخصوص اگر نمایانگر شکرگذاری از نعمات پروردگار یکتا باشد ولی نه با این بهانه که از میتراییسم نشات گرفته که میتراییسم خود انحرافی بود در آیین یکتاپرستی زرتشتی و این آیین را به شرک آلوده کرد همانطور که بعدها در یهودیت و مسیحیت انحرافاتی ایجاد شد
جالب اینجاست که در امارات به فستیوال که ما به آن جشنواره میگوییم ، می گویند مهرجان ..که همان مهرگان خود ماست.. با این تفاوت که آنها نام یکی از جشنهای ایرانی را گرفته از آن اسم عام ساخته و در معنای جشنواره به کار می برند و تازه مدعی عربی بودن آن هم میشوند... آن وقت ما هنوز اندر خم آنیم که آیا این جشنها را زنده کنیم یا نه ؟ یا مثلا برادر دیگری کامنت گذاشته که زنده کردن این جشنها ..کمرنگ کردن اعیاد اسلامی است ... چه ارتباطی بین این دو می یابند نمی دانم اما همینقدر می دانم که ایران کشوری تنیده در باورهای ملی و آموزه های مذهبی است و هیچ یک به تنهایی هویت ایران را نمی سازند...همین ...خواهشا" منتشر بفرمایید
جشن مهرگان به همه ايرانيان فرخنده باد
نویسنده ی مقاله دقت داشته باشند جشن مهرگان معتبر ترین جشن باستانی و بعد از آن نورز بود . سال ایرانی با مهرگان عوض می شد .
بسيار بسيار موافقم . امروز مشكل ما ايرانيان سنگدلي و بي توجهي به هم نوع و نوعي افسردگي و نا اميدي است . هر چه بتوانيم بر مهرورزي و عشق تمركز كنيم و روحيه نشاط و شادي را تقويت كنيم كمك به بازيابي توان ملي و اجتماعي كرده ايم
بسيار سپاسگزار كه از آئين هاي ايراني هم يادي كرديد.
اصل مطلب بسیار نیکو و پسندیده است و جای خوشحالی دارد که به این آیین کهن پرداخته اید. اما اشتباهی در زمان آن صورت گرفته و آن اینکه شانزهمین روز ماه مهر در تقویم باستانی، مصادف است با دهم مهر در تقویم امروزی. جشن مهرگان دهم مهر ماه هر سال برگزار میشود.
مشکا رفتار افراطی در زمان قبل از انقلاب است که حتی حالا هم صحبت در این موارد که واقعا مشکلی ندارد بعضی ها را به عکس العمل وامیدارد تا شروع به ( حرام کردن حلالها شوند) !!!!
ماباید سنت ها وجشنهای زیبای فرهنگ ایرانی را پاس بداریم وبه امید خدا این روزها به زودی در تقویم کشورمان قرار گیرد
یعنی ما توی اسلام انقدر روزهای عید داریم کافی نیست برای دوستی و مهر ورزی!!!!
تابناک جان فکر نمیکنی این بزرگ کردن عید های باستانی ایران در جهت کمرنگ کردن عید های اسلامی باش...
تو رو خدا کاری نکنین که بعدا براتون پشیمونی به بار بیاره!!!
از آنجايي كه در تقويم كهن ايران تمام ماه هاي سال سي روزه مي باشد و 6 روز در پايان سال به نام الهه هاي ايران باستان به آن اضافه مي گردد. هم ميهنان زرتشيمان همه ساله دهم مهر ماه را بر اساس تقويم رسمي كشور به مناسبت مهرگان جشن مي گيرند.
تابناک جان،
به عنوان یک ایرانی، از درج مطلب بالا سپاسگزارم. اگر با این گذشتة افتخار آمیز خود را به جهان معرفی می کردیم، و اگر جهانیان می دانستند که تمدن بشری تا چه حد مدیون ایرانیان است، هیچ قدرتی نمی توانست جلوی پیشرفتهای علمی ما را بگیرد.
من كه به شخصه حسرت مي خورم وقتي ميشنوم همچين آئيني را نياكان ما به پا داشته اند و امروز ما به فراموشي سپرده ايم.ايراني ها مهرگان مبارك
متن بسیار زیبایی بود. در ضمن جشن مهرگان بر همه ایرانیان خجسته باد.
نظر بسیار عالی بود صفات نیک بهتره که گسترش یابد تا از این همه نیرنگ و دورویی در جامعه کاسته شود
چه خوب است ما این جشنها را برای نزدیکی مردم و شادی زنده کنیم.
برای صداوسیما متاسفم که هیچ اهمیتی به مراسمهای ملی وباستانی نمیده.اونوقت انتظار دارن مردم گرایشهای غربی پیدا نکنند.
زنده باد فرهنگ زیبای پارسی.
درود بر ایرانی و ایرانی دوستان و هرکه برای حفظ فرهنگ ایران تلاش می کند. متاسفانه از این دست مقاله ها و یادداشت ها در روزنامه ها و سایت ها و بسیار کم دیده میشه
با درود
گذشته از آن ،جشن مهرگان همزمان است با هنگام برداشت گندم به دست كشاورزان عزيز كشورمان و جالب اينجاست كه ماچه اين مناسبت راجشن بگيريم و چه نگيريم خواه ناخواه در اين برش زماني از سال كشاورزان ما به از درگاه ايزد يكتاسپاسگذاري خواهند كرد و از آنجا كه اين جشن با سپهر وطبيعت گره خورده است لذا در ميان ما ايرانيان زنده وجاريست پس چه بهتر آنكه رسمأ اين يادگار زيبا را جشن بگيريم
جشن های و رسوم زیبایی داشته ایم اما حیف که هویتمان کاملا عوض شده و آن همه خوبی و نیکی از بین رفته است.
البته به یاد داشته باشیم که این جشن به زمان دروی محصولات کشاورزی نیز مربوط بوده است
به نظر من تا این جشن رو هم مثل سایر چیزا کشورای دیگه به اسم خودشون مصادره نکردند خودمون دست به کار بشیم .
متن بسیار زیبا،منطقی وپسندیده بود
متاسفانه تمام این جشنها از سطح جامعه جمع شده درصورتیکه جامعه نیاز به جشن وشادی دارد.
دلت خیلی خوشه تابناک
احسنت به تابناك .اين ميشه استفاده از آيين كهن در راستاي بهينه كردن جامعه فعلي .نميدونم چرا ما با تاريخ خودمون مشكل داريم كجاي اسلام اومده كه وقتي مسلمون شدي همه چيزتو فراموش كن .مرسي از گزارش خوبتون .
ای کاش همه مسیولین ما مثل شما با دید باز به مسایل نگاه کنند
نظر شما
سایت تابناک از انتشار نظرات حاوی توهین و افترا و نوشته شده با حروف لاتین (فینگیلیش) معذور است.