به گزارش خبرنگار بین الملل تابناک، انتخابات کنست اسرائیل (پارلمان) در شرایطی در حال برگزاری است که پیامدهای حمله ۷ اکتبر ۲۰۲۳، جنگ غزه و درگیری‌های منطقه‌ای همچنان بر فضای سیاسی این رژیم سایه انداخته است.
این انتخابات نخستین انتخابات سراسری پس از حمله ۷ اکتبر ۲۰۲۳ حماس است و نتیجه آن می‌تواند بر ترکیب دولت آینده، سیاست‌های امنیتی و روابط خارجی اسرائیل تأثیر بگذارد.
بر اساس گزارش بی‌بی‌سی، نظرسنجی‌های منتشرشده پیش از انتخابات از رقابتی نزدیک میان بنیامین نتانیاهو و گادی آیزنکوت حکایت دارد؛ رقابتی که نتیجه آن تنها به میزان آرای احزاب اصلی وابسته نیست و ائتلاف‌های پس از انتخابات نیز در تعیین سرنوشت دولت آینده نقش تعیین‌کننده‌ای خواهند داشت.
اغلب نظرسنجی‌های انجام‌شده از سوی رسانه‌های اسرائیلی نشان می‌دهد که حزب لیکود احتمالاً ۵۰ کرسی و ائتلاف آیزنکوت، ۵۶ کرسی را از آن خود خواهند کرد.
رقابت نتانیاهو و آیزنکوت بر سر آینده دولت اسرائیل
بنیامین نتانیاهو، رهبر حزب لیکود، در این انتخابات به دنبال حفظ جایگاه خود در رأس دولت است. ائتلاف او از احزاب راست‌گرا و مذهبی تشکیل شده و ادامه حضور این جریان در قدرت، به توانایی آن برای کسب حمایت کافی در کنست بستگی دارد.
در سوی دیگر، گادی آیزنکوت، رئیس پیشین ستاد کل ارتش اسرائیل و رهبر حزب یاشار، در جایگاه یکی از چهره‌های اصلی جریان مخالف نتانیاهو قرار گرفته است.
او و متحدان سیاسی‌اش بر موضوعاتی مانند پاسخ‌گویی درباره ناکامی‌های امنیتی ۷ اکتبر، اصلاحات قضایی و مسئله خدمت نظامی یهودیان ارتدوکس تأکید دارند.
با این حال، رقابت انتخاباتی اسرائیل صرفاً به تقابل دو چهره سیاسی محدود نمی‌شود. پراکندگی احزاب و تفاوت دیدگاه‌ها میان جریان‌های سیاسی، تشکیل ائتلافی برخوردار از اکثریت پارلمانی را به یکی از مهم‌ترین چالش‌های پس از انتخابات تبدیل کرده است.
چرا انتخابات کنست اسرائیل اهمیت دارد؟
انتخابات امروز نخستین انتخابات سراسری رژیم صهیونیستی پس از حمله ۷ اکتبر ۲۰۲۳ حماس و جنگ متعاقب آن در غزه است. به همین دلیل، عملکرد دولت در حوزه امنیتی و نحوه مدیریت جنگ، از محورهای مهم ارزیابی رأی‌دهندگان به شمار می‌رود.
در کنار مسائل امنیتی، موضوعاتی مانند نحوه تقسیم مسئولیت خدمت نظامی، استقلال دستگاه قضایی، وضعیت اقتصادی و جایگاه بین‌المللی اسرائیل نیز در فضای انتخاباتی مطرح بوده‌اند.
منتقدان نتانیاهو، دولت او را درباره ناکامی‌های امنیتی و پیامدهای جنگ مورد انتقاد قرار می‌دهند؛ در مقابل، حامیان نخست‌وزیر اسرائیل بر تجربه سیاسی و امنیتی او و عملکرد دولت در مواجهه با تهدیدهای منطقه‌ای تأکید می‌کنند.
در این میان، نتیجه انتخابات می‌تواند بر نحوه مواجهه دولت آینده اسرائیل با تحولات منطقه، روابط این رژیم با متحدان غربی و سیاست‌های آن در قبال فلسطینی‌ها تأثیرگذار باشد.
نقش احزاب کوچک در تعیین سرنوشت انتخابات
یکی از ویژگی‌های نظام انتخاباتی اسرائیل، نقش مهم ائتلاف‌های حزبی در تشکیل دولت است. کنست ۱۲۰ کرسی دارد و برای دستیابی به اکثریت مطلق، حمایت دست‌کم ۶۱ نماینده لازم است.
برخلاف نظام‌هایی که در آنها پیروزی یک حزب به‌تنهایی می‌تواند تشکیل دولت را تضمین کند، در اسرائیل حتی کسب بیشترین تعداد کرسی نیز لزوماً به معنای توانایی تشکیل دولت نیست. احزاب باید پس از مشخص شدن نتایج، برای جلب حمایت سایر جریان‌ها و ایجاد ائتلاف مذاکره کنند.
از همین رو، احزاب کوچک‌تر و جریان‌های نماینده شهروندان عرب اسرائیل نیز می‌توانند در شرایطی که هیچ‌یک از دو اردوگاه اصلی به اکثریت نرسند، نقش مهمی در معادلات پارلمانی ایفا کنند.
بر اساس گزارش‌های منتشرشده پیش از انتخابات، هیچ‌یک از دو جریان اصلی از تضمین کسب اکثریت ۶۱ کرسی برخوردار نبودند؛ مسئله‌ای که احتمال مذاکرات طولانی برای تشکیل دولت را مطرح می‌کند.
در این راستا، بنیامین نتانیاهو پس از آنکه رای خود را به صندوق انداخت، بار دیگر با حمله لفظی به احزاب عرب اسرائیل گفت که آنها «تلاش می‌کنند انتخابات را بدزدند.»
نظرسنجی‌ها نشان می‌دهد که احزاب عرب ممکن است در موقعیتی قرار گیرند که نقشی تعیین‌کننده در موازنه قدرت ایفا کنند.
عرب‌های اسرائیل حدود یک‌پنجم جمعیت این رژیم را تشکیل می‌دهند و عمدتا خود را شهروندان فلسطینی اسرائیل می‌خوانند.
بیشتر نظرسنجی‌ها نشان می‌دهند که نه بنیامین نتانیاهو و متحدانش و نه «ائتلاف تغییر» به رهبری گادی آیزنکوت، رئیس پیشین ستاد ارتش اسرائیل، مسیر روشنی برای دستیابی به اکثریت پارلمانی دارند.
مشارکت رأی‌دهندگان و چشم‌انداز پس از انتخابات
میزان مشارکت رأی‌دهندگان و عملکرد احزاب نزدیک به حد نصاب انتخاباتی از دیگر عوامل اثرگذار بر ترکیب کنست آینده است. در نظام انتخاباتی اسرائیل، فهرست‌های حزبی برای ورود به پارلمان باید دست‌کم ۳.۲۵ درصد آرای معتبر را کسب کنند؛ بنابراین عبور یا ناکامی احزاب کوچک در دستیابی به این حد نصاب می‌تواند بر توزیع کرسی‌ها اثر بگذارد.
نتیجه نهایی انتخابات، علاوه بر مشخص کردن وزن پارلمانی احزاب، مسیر مذاکرات برای تشکیل دولت را نیز تعیین خواهد کرد. اگر هیچ‌یک از اردوگاه‌های اصلی نتواند حمایت لازم را جلب کند، احتمال دارد مذاکرات ائتلافی هفته‌ها ادامه یابد و حتی زمینه برای تداوم بن‌بست سیاسی فراهم شود.
در نظام سیاسی اسرائیل، اگر هیچ‌یک از احزاب یا ائتلاف‌ها نتواند حمایت دست‌کم ۶۱ نماینده از مجموع ۱۲۰ کرسی کنست را برای تشکیل دولت جلب کند، روندی زمان‌بندی‌شده برای تشکیل کابینه آغاز می‌شود.
بر اساس این سازوکار، نامزد مأمور تشکیل دولت معمولاً ۲۸ روز فرصت دارد تا ائتلافی با اکثریت پارلمانی تشکیل دهد؛ این مهلت ممکن است با موافقت رئیس این رژیم تا ۱۴ روز دیگر تمدید شود.
اگر تلاش‌ها برای تشکیل دولت ناکام بماند، امکان واگذاری مأموریت به نامزد دیگر یا حرکت به سمت انحلال کنست و برگزاری انتخابات زودهنگام وجود دارد؛ بنابراین، ناتوانی احزاب در دستیابی به توافق می‌تواند اسرائیل را بار دیگر به پای صندوق‌های رأی بکشاند.