اهالی موسیقی بدون جلیل شهناز و داریوش صفوت به پیشواز سال جدید می‌روند.
به گزارش هنرآنلاین، در سال نود ودو چند تن از اساتید و بزرگان موسیقی ایران رخت به جهانی دیگر کشیدند. در آخرین روزهای سال، ونزدیک شدن نوروز با مروری بر زندگی و آثارشان یادشان را گرامی میداریم.
سال گذشته سال تلخی برای موسیقی بود و تعدادی از هنرمندان تاثیرگذار عرصه موسیقی نیز به دیار باقی شتافتند. بسیاری از این هنرمندان تاثیرات ماندگاری بر تاریخ هنر و موسیقی این سرزمین گذاشتند. تاثیری که سالها و دهه‌ها پس از رفتنشان در نت‌هایی که خلق کرده اند باقی خواهد ماند ویادشان را در اذهان دوستداران موسیقی زنده خواهد کرد.
داریوش صفوت
داریوش صفوت ده دقیقه بامداد روز سه‌شنبه 27 فروردین 1392 در خانه اش در تهران درگذشت. پیکر او در آرامستان بهشت سکینه به خاک سپرده شد. داریوش صفوت در سال 1307 در شیراز متولد شد. تعلیم سه‌تار را نزد پدرش (علی‌اصغر صفوت) آغاز کرد و به واسط نشست و برخاست پدرش با اهالی هنر، در 16 سالگی (سال 1323) نزد حبیب سماعی رفت و سنتور را نزد او آموخت. از سال 1326 تا سال 1336 به تکمیل نوازندگی سه‌تار و سنتور نزد ابوالحسن صبا اقدام نمود به نحوی که بعدها صبا در جایی از وی به عنوان یکی از بهترین شاگردان خود یاد کرد که درکی دقیق و ظریف از موسیقی ایرانی دارند. در سال 1332 به اخذ درجه لیسانس حقوق از دانشکده حقوق دانشگاه تهران نائل آمد. در اواخر سال 1339 برای تدریس در مرکز مطالعات موسیقی شرقی در انستیتو موسیقی‌شناسی سوربن به فرانسه رفت. در اولین بازگشتش به ایران در سال 1342، ازدواج نمود و برای تکمیل تحصیلات و تحقیقاتش مجدداً به فرانسه بازگشت. در سال 1344 از دانشکده حقوق دانشگاه پاریس، دکترا در حقوق بین‌الملل گرفت و در همین سال به ایران بازگشت. و از سال 1344 تا 1348 به تحقیق در ردیف موسیقی سنتی ایران و تکمیل سه‌تار در محضر حاج آقا محمد ایرانی مجرد اشتغال ورزید.
جلیل شهناز
شهناز تار ایران پس از یک دوره بیماری صبح روز دوشنبه خرداد در بیمارستان آراد درگذشت. جلیل شهناز یکی از سرشناس‌ترین نوازندگان تار و سه تار سده اخیر در ایران بود. این نوازنده تار در طول زندگی هنری خود با هنرمندان والای کشور از جمله فرامرز پایور، حبیب الله بدیعی، پرویز یاحقی، همایون خرم، علی تجویدی، منصور صارمی، رضا ورزنده، امیر ناصر افتتاح، جهانگیر ملک، اسدالله ملک، حسن کسائی، محمد موسوی، تاج اصفهانی، ادیب خوانساری، محمودی خوانساری، عبدالوهاب شهیدی، اکبر گلپایگانی، حسین خواجه امیری و محمد رضا شجریان -شاهزیدی-طباطبائی -محمد اصفهانی همکاری داشته‌است. جلیل شهناز، علاوه برنواختن تار، که ساز اختصاصی اوست، با نواختن ویولون، سنتور و تمبک و آواز سه تار نیز آشنایی کامل داشت.
قلیچ انوری
قلیچ انوری تیرماه 1392 درگذشت و در آرامگاه مسلمین (واقع در شمال شهر گنبد) به خاک سپرده شد. قلیچ انوری فرزند نور قلیچ، در سال 1324 در گنبد متولد شد. در رشته نوازندگی دوتار و خوانندگی و روایتگری منظومه‌های ترکمنی، مثل زهره و طاهر، شاه صنم و غریب و منظومه امام حسین، یوسف و احمد، بیش از 50 سال سابقه هنری داشت و از پیش‌کسوتان موسیقی سنتی ترکمن بود. او از بدو تاسیس رادیو گرگان (سال 1338)، به همراه بزرگان موسیقی ترکمن آن دوره، از جمله استاد نظرلی محجوبی، اراز مراد آرخی و اراز کلته، در برنامه‌های رادیو شرکت کرد و هم اکنون ترانه هایش در آرشیو رادیو گرگان به یادگار باقی مانده است.
احمد ابراهیمی
احمد ابراهیمی استاد آواز ایرانی تیر ماه 1392 در سن 87 سالگی در بیمارستان فرمانیه تهران درگذشت. او هم با تشویق خانواده به سراغ موسیقی و یادگیری این هنر برود. بیش از دوازده سال نداشت که به تهران نقل مکان کرد. در سال 1327 با توجه به صدای خوشی که داشت با استادان بزرگ موسیقی ایران نظیر ابوالحسن صبا، مرتضی محجوبی، حسین تهرانی، غلامحسین بنان، ادیب خوانساری آشنا شد و از محضر همگی این بزرگان موسیقی ایران بهره‌مند شد. پس از پنج سال که تحت تعلیم آنان قرار می‌گیرد اولین برنامه رادیویی خود را با محمود ذوالفنون در رادیو تهران اجرا کرد که با تشویق و استقبال مردم روبرو شد. ابراهیمی پس از یک سال اجرای برنامه‌های مختلف موسیقی در رادیو، به سال 1333 به ارکستر مرتضی‌خان محجوبی، استاد پیانو که با همکاری محمد میرنقیبی اداره می‌شد، راه می‌یابد و شکوفایی هنری وی از همین زمان آغاز می‌شود. همکاری او تا سال 1335 با این ارکستر ادامه داشت. از سال 1342 تا اواخر سال 1354 به سمت رئیس دفتر اداره کل فعالیت‌های هنری و از سال 1354 تا اواخرسال 1358 به سمت مدیر امور اداری سازمان ملی”فولکلور"ایران منصوب و مشغول کار می‌شود و ضمناً به برنامه‌های هنری خودش ادامه می‌دهد. احمد ابراهیمی در فروردین ماه 1359 پس از پشت سرگذاشتن بیست و چهار سال مستمر کار هنری و مدیریت هنری با تقاضای خودش بازنشسته می‌شود. بعد از انقلاب عمده وقت ابراهیمی به آموزش ردیف‌های آوازی به شاگردان و علاقه‌مندان موسیقی آوازی صرف شد.
محمود ذوالفنون
محمود ذوالفنون هفدهم اکتبر 2013 مصادف با 27 مهردر شهر سن خوزه در سن 93 سالگی چشم از جهان فرو بست. محمود ذوالفنون در سال 1299 شمسی در آباده متولد شد، تحت تاثیر نوای تار پدر (حبیب ذوالفنون) ذوق موسیقی از کودکی در او قوت گرفت و از سالگی با نواختن تار آشنایی پیدا کرد. بعد از چندی به ویولن علاقه‌مند شد ولی به علت کمبود استاد ویولن در آن زمان، نوازندگی ویولن را با ویولنی که خودش ساخته بود بدون استاد پیش خود شروع کرد. در سن 20 سالگی از زادگاه خود راهی شیراز شد و در آنجا با یکی از مهندسین یک کارخانه قند که اهل لهستان بود و ویلن می‌نواخت آشنا شد و اصول نواختن ویولن را نزد او آموخت. او در سال 1320 به تهران آمد و در اولین فرصت به کلاس مرحوم صبا رفت. وی همچنین تکنیک ویولن را نزد روبیک گریگوریان فرا گرفت. او بعدها جانشین استاد صبا در کلاسهای وی شد. پدر او، حبیب ذوالفنون سازنده و نوازنده تار بود و برادرش جلال از نوازندگان بنام سه تار و از شاگردانش بود. او در سال 1323 راهی تهران شد و در هنرستان موسیقی و رادیو ایران در دوره‌های آموزش تکنوازی ویولن، سلفوژ و تئوری موسیقی شرکت کرد. سپس به عضویت ارکستر انجمن موسیقی ملی (به رهبری روح الله خالقی) در آمد و به نوشته خودش، گاهی برای فراگیری گوشه‌های موسیقی از کلاس ابوالحسن صبا هم استفاده می‌کرد.
محمدعلی ابرآویز
محمدعلی ابرآویز پس از دوره‌ای بیماری در روز پنج‌شنبه 23 آبان 1392 در سن 75 سالگی و در روز عاشورا درگذشت. محمدعلی ابرآویز ترانه سرای ماهری بود و برخی از ترانه‌هایش شهرت بسیاری دارند. از ویژگی آثار او این بود که از شعارهای مردم در موسیقی خود الهام می‌گرفت. سرودهای او ارکستر نداشت و شعارهای مردمی تنها با سنج و طبل بیان می‌شد، به شکلی که با ضرب صدای سنج، صدای مرگ بر شاه به گوش می‌رسید. او ترانه‌ها و سرودهای مشهوری در نخستین روزهای انقلاب ساخت.
حسین یوسف زمانی
چند ماه پس از درگذشت محمد علی ابرآویز خبر درگذشت حسین یوسف زمانی همه را داغدار کرد، این هنرمند در روز سه شنبه 10 دی ماه 1392 پس از یک دوره بیماری سرطان مغز استخوان در بیمارستان پارسیان تهران از قفس تن رها شد. از برترین آثار حسین یوسف زمانی می‌توان به سوییت سمفونیک سوگ سهراب (قطعه موسیقایی الهام گرفته شده از شاهنامه) که به مناسبت هزاره سرایش شاهنامه و بزرگداشت حکیم ابولقاسم فردوسی به سفارش سازمان یونسکو در جهان پخش شده اشاره کرد. از آثار دگر ایشان مجموعه مهتاب برای ارکستر سمفونیک با صدای صدیق تعریف، مجموعه بوی باران به همراهی ارکستر سمفونیک و صدای محمدرضا شجریان، مجموعه‌های باغ ارغوان، گنبدهای سبز و آبی، پریزاد با صدای علیرضا افتخاری، مجموعه بارون بارونه (دونوازی ویلن و پیانو) با همنوازی هومن خلعتبری، قطعه پویم سمفونیک غمی سنگین به مناسبت زلزله رودبار در سال 1369 و آثار دیگر اشاره کرد. او شاگرد خودسیف (خودسیف نیز شاگرد لئوپلد آوئر) روس بود. یهودی منوهین، یاشا هایفتز و تمامی دیگر بزرگان قرن بیستمی از شاگردان لئوپلد آوئر بودند و جالب این که سبک تدریس آوئر در یوسف زمانی تجلی داشت. او طی پنجاه سال فعالیت هنری شاگردان بسیاری را تربیت و راهی دنیای موسیقی علمی کرد و تا واپسین روزهای زندگانیش به این امر استمرار ورزید.
به گزارش هنرآنلاین، در سال نود ودو چند تن از اساتید و بزرگان موسیقی ایران رخت به جهانی دیگر کشیدند. در آخرین روزهای سال، ونزدیک شدن نوروز با مروری بر زندگی و آثارشان یادشان را گرامی میداریم.
سال گذشته سال تلخی برای موسیقی بود و تعدادی از هنرمندان تاثیرگذار عرصه موسیقی نیز به دیار باقی شتافتند. بسیاری از این هنرمندان تاثیرات ماندگاری بر تاریخ هنر و موسیقی این سرزمین گذاشتند. تاثیری که سالها و دهه‌ها پس از رفتنشان در نت‌هایی که خلق کرده اند باقی خواهد ماند ویادشان را در اذهان دوستداران موسیقی زنده خواهد کرد.
داریوش صفوت
داریوش صفوت ده دقیقه بامداد روز سه‌شنبه 27 فروردین 1392 در خانه اش در تهران درگذشت. پیکر او در آرامستان بهشت سکینه به خاک سپرده شد. داریوش صفوت در سال 1307 در شیراز متولد شد. تعلیم سه‌تار را نزد پدرش (علی‌اصغر صفوت) آغاز کرد و به واسط نشست و برخاست پدرش با اهالی هنر، در 16 سالگی (سال 1323) نزد حبیب سماعی رفت و سنتور را نزد او آموخت. از سال 1326 تا سال 1336 به تکمیل نوازندگی سه‌تار و سنتور نزد ابوالحسن صبا اقدام نمود به نحوی که بعدها صبا در جایی از وی به عنوان یکی از بهترین شاگردان خود یاد کرد که درکی دقیق و ظریف از موسیقی ایرانی دارند. در سال 1332 به اخذ درجه لیسانس حقوق از دانشکده حقوق دانشگاه تهران نائل آمد. در اواخر سال 1339 برای تدریس در مرکز مطالعات موسیقی شرقی در انستیتو موسیقی‌شناسی سوربن به فرانسه رفت. در اولین بازگشتش به ایران در سال 1342، ازدواج نمود و برای تکمیل تحصیلات و تحقیقاتش مجدداً به فرانسه بازگشت. در سال 1344 از دانشکده حقوق دانشگاه پاریس، دکترا در حقوق بین‌الملل گرفت و در همین سال به ایران بازگشت. و از سال 1344 تا 1348 به تحقیق در ردیف موسیقی سنتی ایران و تکمیل سه‌تار در محضر حاج آقا محمد ایرانی مجرد اشتغال ورزید.جلیل شهنازشهناز تار ایران پس از یک دوره بیماری صبح روز دوشنبه خرداد در بیمارستان آراد درگذشت. جلیل شهناز یکی از سرشناس‌ترین نوازندگان تار و سه تار سده اخیر در ایران بود. این نوازنده تار در طول زندگی هنری خود با هنرمندان والای کشور از جمله فرامرز پایور، حبیب الله بدیعی، پرویز یاحقی، همایون خرم، علی تجویدی، منصور صارمی، رضا ورزنده، امیر ناصر افتتاح، جهانگیر ملک، اسدالله ملک، حسن کسائی، محمد موسوی، تاج اصفهانی، ادیب خوانساری، محمودی خوانساری، عبدالوهاب شهیدی، اکبر گلپایگانی، حسین خواجه امیری و محمد رضا شجریان -شاهزیدی-طباطبائی -محمد اصفهانی همکاری داشته‌است. جلیل شهناز، علاوه برنواختن تار، که ساز اختصاصی اوست، با نواختن ویولون، سنتور و تمبک و آواز سه تار نیز آشنایی کامل داشت.
قلیچ انوری
قلیچ انوری تیرماه 1392 درگذشت و در آرامگاه مسلمین (واقع در شمال شهر گنبد) به خاک سپرده شد. قلیچ انوری فرزند نور قلیچ، در سال 1324 در گنبد متولد شد. در رشته نوازندگی دوتار و خوانندگی و روایتگری منظومه‌های ترکمنی، مثل زهره و طاهر، شاه صنم و غریب و منظومه امام حسین، یوسف و احمد، بیش از 50 سال سابقه هنری داشت و از پیش‌کسوتان موسیقی سنتی ترکمن بود. او از بدو تاسیس رادیو گرگان (سال 1338)، به همراه بزرگان موسیقی ترکمن آن دوره، از جمله استاد نظرلی محجوبی، اراز مراد آرخی و اراز کلته، در برنامه‌های رادیو شرکت کرد و هم اکنون ترانه هایش در آرشیو رادیو گرگان به یادگار باقی مانده است.
احمد ابراهیمی
احمد ابراهیمی استاد آواز ایرانی تیر ماه 1392 در سن 87 سالگی در بیمارستان فرمانیه تهران درگذشت. او هم با تشویق خانواده به سراغ موسیقی و یادگیری این هنر برود. بیش از دوازده سال نداشت که به تهران نقل مکان کرد. در سال 1327 با توجه به صدای خوشی که داشت با استادان بزرگ موسیقی ایران نظیر ابوالحسن صبا، مرتضی محجوبی، حسین تهرانی، غلامحسین بنان، ادیب خوانساری آشنا شد و از محضر همگی این بزرگان موسیقی ایران بهره‌مند شد. پس از پنج سال که تحت تعلیم آنان قرار می‌گیرد اولین برنامه رادیویی خود را با محمود ذوالفنون در رادیو تهران اجرا کرد که با تشویق و استقبال مردم روبرو شد. ابراهیمی پس از یک سال اجرای برنامه‌های مختلف موسیقی در رادیو، به سال 1333 به ارکستر مرتضی‌خان محجوبی، استاد پیانو که با همکاری محمد میرنقیبی اداره می‌شد، راه می‌یابد و شکوفایی هنری وی از همین زمان آغاز می‌شود. همکاری او تا سال 1335 با این ارکستر ادامه داشت. از سال 1342 تا اواخر سال 1354 به سمت رئیس دفتر اداره کل فعالیت‌های هنری و از سال 1354 تا اواخرسال 1358 به سمت مدیر امور اداری سازمان ملی”فولکلور"ایران منصوب و مشغول کار می‌شود و ضمناً به برنامه‌های هنری خودش ادامه می‌دهد. احمد ابراهیمی در فروردین ماه 1359 پس از پشت سرگذاشتن بیست و چهار سال مستمر کار هنری و مدیریت هنری با تقاضای خودش بازنشسته می‌شود. بعد از انقلاب عمده وقت ابراهیمی به آموزش ردیف‌های آوازی به شاگردان و علاقه‌مندان موسیقی آوازی صرف شد.
محمود ذوالفنون
محمود ذوالفنون هفدهم اکتبر 2013 مصادف با 27 مهردر شهر سن خوزه در سن 93 سالگی چشم از جهان فرو بست. محمود ذوالفنون در سال 1299 شمسی در آباده متولد شد، تحت تاثیر نوای تار پدر (حبیب ذوالفنون) ذوق موسیقی از کودکی در او قوت گرفت و از سالگی با نواختن تار آشنایی پیدا کرد. بعد از چندی به ویولن علاقه‌مند شد ولی به علت کمبود استاد ویولن در آن زمان، نوازندگی ویولن را با ویولنی که خودش ساخته بود بدون استاد پیش خود شروع کرد. در سن 20 سالگی از زادگاه خود راهی شیراز شد و در آنجا با یکی از مهندسین یک کارخانه قند که اهل لهستان بود و ویلن می‌نواخت آشنا شد و اصول نواختن ویولن را نزد او آموخت. او در سال 1320 به تهران آمد و در اولین فرصت به کلاس مرحوم صبا رفت. وی همچنین تکنیک ویولن را نزد روبیک گریگوریان فرا گرفت. او بعدها جانشین استاد صبا در کلاسهای وی شد. پدر او، حبیب ذوالفنون سازنده و نوازنده تار بود و برادرش جلال از نوازندگان بنام سه تار و از شاگردانش بود. او در سال 1323 راهی تهران شد و در هنرستان موسیقی و رادیو ایران در دوره‌های آموزش تکنوازی ویولن، سلفوژ و تئوری موسیقی شرکت کرد. سپس به عضویت ارکستر انجمن موسیقی ملی (به رهبری روح الله خالقی) در آمد و به نوشته خودش، گاهی برای فراگیری گوشه‌های موسیقی از کلاس ابوالحسن صبا هم استفاده می‌کرد.
محمدعلی ابرآویز
محمدعلی ابرآویز پس از دوره‌ای بیماری در روز پنج‌شنبه 23 آبان 1392 در سن 75 سالگی و در روز عاشورا درگذشت. محمدعلی ابرآویز ترانه سرای ماهری بود و برخی از ترانه‌هایش شهرت بسیاری دارند. از ویژگی آثار او این بود که از شعارهای مردم در موسیقی خود الهام می‌گرفت. سرودهای او ارکستر نداشت و شعارهای مردمی تنها با سنج و طبل بیان می‌شد، به شکلی که با ضرب صدای سنج، صدای مرگ بر شاه به گوش می‌رسید. او ترانه‌ها و سرودهای مشهوری در نخستین روزهای انقلاب ساخت.
حسین یوسف زمانی
چند ماه پس از درگذشت محمد علی ابرآویز خبر درگذشت حسین یوسف زمانی همه را داغدار کرد، این هنرمند در روز سه شنبه 10 دی ماه 1392 پس از یک دوره بیماری سرطان مغز استخوان در بیمارستان پارسیان تهران از قفس تن رها شد. از برترین آثار حسین یوسف زمانی می‌توان به سوییت سمفونیک سوگ سهراب (قطعه موسیقایی الهام گرفته شده از شاهنامه) که به مناسبت هزاره سرایش شاهنامه و بزرگداشت حکیم ابولقاسم فردوسی به سفارش سازمان یونسکو در جهان پخش شده اشاره کرد. از آثار دگر ایشان مجموعه مهتاب برای ارکستر سمفونیک با صدای صدیق تعریف، مجموعه بوی باران به همراهی ارکستر سمفونیک و صدای محمدرضا شجریان، مجموعه‌های باغ ارغوان، گنبدهای سبز و آبی، پریزاد با صدای علیرضا افتخاری، مجموعه بارون بارونه (دونوازی ویلن و پیانو) با همنوازی هومن خلعتبری، قطعه پویم سمفونیک غمی سنگین به مناسبت زلزله رودبار در سال 1369 و آثار دیگر اشاره کرد. او شاگرد خودسیف (خودسیف نیز شاگرد لئوپلد آوئر) روس بود. یهودی منوهین، یاشا هایفتز و تمامی دیگر بزرگان قرن بیستمی از شاگردان لئوپلد آوئر بودند و جالب این که سبک تدریس آوئر در یوسف زمانی تجلی داشت. او طی پنجاه سال فعالیت هنری شاگردان بسیاری را تربیت و راهی دنیای موسیقی علمی کرد و تا واپسین روزهای زندگانیش به این امر استمرار ورزید.