اگر در یک جامعه‌ای یک فرد به قدرت برسد، ولی فرزند یا برادرش از حضور او در قدرت بهره‌مند نشوند و همچنان براساس شایستگی‌های خودشان فعالیت کنند، بنابراین روزی هم که آن فرد قدرتمند، به زیر کشیده یا محکوم می‌شود، آن افراد خانواده دچار اصابت ترکش‌های مجازات وی نخواهند شد.
مصطفی عابدی در سرمقاله شهروند نوشت:

نامه آقای محمدرضا رحیمی در رد و نقد بیانیه احمدی‌نژاد واجد نکات گوناگونی بود، ولی یکی از فرازهای آن ذکر مصایب وارده بر خانواده ازجمله مادر، همسر و دختران آقای رحیمی است. پیش از این نیز در جریان قضایای آقای کردان نیز این موضوع مطرح شد که فرزندان او متحمل عوارض روحی و روانی شدیدی شده‌اند و هنگامی که در میان مردم هستند و مردم متوجه انتساب آنان به آقای کردان می‌شوند، نیشخندها و کنایه‌های زیادی را متحمل می‌شوند. پرسش اساسی این است آیا خانواده گناهی کرده است که مجازات مضاعفی بر شخص محکوم را متحمل شود؟ آیا این پرسش حقوقی است یا اجتماعی؟

ابتدا نکات مطرح شده از طرف آقای رحیمی را با هم مرور کنیم: «رسانه‌ها عرض و آبرو و حیثیت ۳۵ساله خدمت و امنیت و آسایش همسر بیمار و دختران رنجورم را به باد داده‌اند و بی‌آن‌که اصل ماجرا را بدانند و تبیین کنند حدیث مدعی را با کینه بر سر بازار جار می‌زنند و بر سر تقسیم غنائم این آبروریزی و هتک حیثیت، مسابقه و مناظره راه انداخته‌اند... ما از دوستی که از پنج‌سال پیش در جریان رنج‌هایی که بر خود و خانواده‌ام رفته است، و از نزدیک اشک دختران، رنجوری همسر، سکته منجر به مرگ مادر، سکته خواهری که افتخار دارد شهیدی را نثار انقلاب اسلامی کرده است و اشک چشم برادری که هنوز از ترکش خصم التیام نیافته است را دیده».

واقعیت این است که طبق قاعده حقوقی مشهور، اصل شخصی بودن جرم و مجازات پذیرفته شده است منظور این است که عدل و انصاف اقتضاء می‌کند که منحصراً شخص مجرم مشمول مجازات شده و به نزدیکان و اقربای او تسرّی نیابد. به عبارت دیگر اگر جرم شخصی است، مجازات نیز شخصی است، و هیچ کس دیگری را نمی‌توان به صفت محکومیت دیگری مجازات کرد. البته این قاعده شامل حال مجازات‌های رسمی و قانونی می‌شود ولی پس از این مرحله، تبعات مجازات قرار دارد که ممکن است شامل حال محکوم یا نزدیکان یا حتی همفکران او هم بشود. مهم‌ترین نوع تبعات ناشی از اعمال مجازات، طرد اجتماعی است، در برخی از موارد فشار و سنگینی طرد اجتماعی بسیار بیشتر از اصل مجازات است.

البته آن دسته از زندانیان عادی که می‌خواهند دچار این نوع مجازات نشوند، می‌کوشند که محکومیت و زندان خود را از چشم دیگران پنهان دارند و با توجیهات متعدد این کار را انجام می‌دهند. ولی افراد شناخته شده و مشهور که پرونده آنان در جرایم غیرسیاسی به مطبوعات و رسانه‌ها کشیده می‌شود قادر به پنهان‌کاری نیستند. بنابراین تبعات طرد اجتماعی گریبان خودشان و دیگران را می‌گیرد. ولی این دیگران چه کسانی هستند؟ تمامی کسانی که از موقعیت‌های شغلی و سیاسی این افراد بهره‌مند بوده‌اند به همان نسبت نیز دچار عواقب ناشی از تبعات مجازات و طرد اجتماعی می‌شوند.

مطابق یک قاعده دیگر هر کس که غنیمت می‌برد، غرامت هم می‌پردازد. هر کس به فرد محکوم نزدیک‌تر بوده، و از مواهب در قدرت بودن آن سود جسته، در هنگام مجازات نیز هزینه اجتماعی بیشتری می‌پردازد. این موضوع در نظام‌های قبیله‌ای حتی شدیدتر هم هست و نمونه‌اش دیه عاقله است که افرادی باید دیه بپردازند که هیچ ارتباط مستقیمی با جرم نداشته‌اند.

در ایران به علت شدت روابط خانوادگی و رفاقتی این نوع هزینه‌ها برای اعضای خانواده به نسبت زیاد است، به همان نسبتی که منافع این نسبت‌ها، هنگامی که آن شخص در قدرت بوده برای خانواده و دوستانش خیلی زیاد است، هنگام مصایب هم چاره‌ای جز تحمل تبعات و عوارض آن ندارد. ولی در جوامعی که پیوندهای خانوادگی از نوع دیگری است، این مشکل کمتر است و اعضای خانواده در هنگام قدرت فرد، چون غنیمتی به دست نیاورده‌اند در موقع گرفتاری وی هم غرامتی نمی‌پردازند. بنابراین هنگام صدور حکم محکومیت و مجازات چنین تبعاتی هم برای خانواده حداقل به شدت ایران وجود ندارد.

اگر در یک جامعه‌ای یک فرد به قدرت برسد، ولی فرزند یا برادرش از حضور او در قدرت بهره‌مند نشوند و همچنان براساس شایستگی‌های خودشان فعالیت کنند، بنابراین روزی هم که آن فرد قدرتمند، به زیر کشیده یا محکوم می‌شود، آن افراد خانواده دچار اصابت ترکش‌های مجازات وی نخواهند شد. اکنون بهتر می‌توان فهمید که چرا دفاع‌های خانوادگی از اتهامات به یکی از اعضای خانواده در ایران و در نزد برخی از سیاسیون تا این حد گسترده و عمیق است. به عبارت دیگر بیش از آن‌که شاهد حضور فرد به‌عنوان یک عنصر مستقل در عرصه سیاست باشیم، شاهد حضور افراد در سیاست به‌عنوان عضوی از یک خانواده هستیم و با کوچکترین ناملایماتی که برای آن عضو رخ دهد، همه اعضای خانواده پریشان و غصه‌دار می‌شوند و چشم بسته از او دفاع می‌کنند. این دفاع از تک تک اعضای خانواده از خودشان به‌عنوان عضوی از یک کل است و باید هزینه آن را بدهند همان‌طور که وقتی دنیا به یک عضو خانواده رو کند، سایر اعضا نیز از آن منتفع و بهره‌مند می‌شوند. بنابراین هیچ متهم یا محکومی نمی‌تواند با استناد به ناملایماتی که خانواده او متحمل می‌شوند، از خود دفاع کند. هرگونه دفاعی باید مستند به رد دلایل اتهامی باشد.

با این حال و به لحاظ اخلاقی می‌توان به جامعه آموزش داد که رعایت حال نزدیکان محکوم را بنمایند و اجازه ندهند که تبعات مجازات بیش از حد مرسوم و معقول گسترش یابد و برخی افراد در این میان مظلوم واقع شوند.

البته نزدیکان متهم هم باید متوجه نتایج و آخر و عاقبت کار باشند و توجه کنند دنیا دو روز است روزی له تو و روزی علیه تو. آن روز که از سفر خارج می‌آیند و با ماشین‌های آخرین مدل از فرودگاه به خانه برده می‌شوند و در خارج هم بهترین پذیرایی‌های مفتی از آنها می‌شود باید به فکر ملاقات در اوین هم بود.

ما را دنبال کنید

به اشتراک گذاری این مطلب!
مطالب مرتبط
نظرات
کاربر مهمان -> 1393/11/11
پاسخ

احسنت! مقاله خوبی بود مخصوصا این چند جمله که گفتی ولی کیه که عمل کنه.: "تمامی کسانی که از موقعیت‌های شغلی و سیاسی این افراد بهره‌مند بوده‌اند به همان نسبت نیز دچار عواقب ناشی از تبعات مجازات و طرد اجتماعی می‌شوند. مطابق یک قاعده دیگر هر کس که غنیمت می‌برد، غرامت هم می‌پردازد. آن روز که از سفر خارج می‌آیند و با ماشین‌های آخرین مدل از فرودگاه به خانه برده می‌شوند و در خارج هم بهترین پذیرایی‌های مفتی از آنها می‌شود باید به فکر ملاقات در اوین هم بود."

کاربر مهمان -> 1393/11/11
پاسخ

اگر این مسائل در مورد مردم عادی اتفاق بیفتد، باز هم از خانواده‌اشان دفاع می کنید. خانواده‌هایی که به خاطر یک عضوشان که مرتکب جرمی شده از حقوق اجتماعی شده‌اند، آیا کسی بود که از حقوقشان دفاع کند؟

ناشناس -> 1393/11/11
پاسخ

اون موقع که اختلاس کردی باید به خانواده رنجورت! فکر میکردی . این وظیفه مردم نیست !

کاربر مهمان -> 1393/11/11
پاسخ

به نظر من باید این واقعیت را قبول کرد که معروف شدن یک شمشیر دولبه هست. مگر دختران آقای رحیمی زمانی که پدر در راس بود و وزیر و وکیل بود ، پدر مایه مباهات و افتخارشان نبود؟ خب این هم طبیعی است هر چه معروفتر باشی ، در صورت کوچکترین لغزش اسیب بیشتری خواهی دید.

منصور -> 1393/11/11
پاسخ

اولا خود این أقا با ارتکاب جرم باعث مجازات خانواده خود شده است، ثانیا جواب مجازات های روحی،جسمی ،اجتماعی و اقتصادی خانواده هایی که در جامعه بخاطر اعمال این أقا وامثالهم در فقر وبیچارگی زندگی میکنند وبه اعتمادشان خیانت شده را چه کسی باید بدهد؟ کمی انصاف داشته باشیم.

کاربر مهمان -> 1393/11/11
پاسخ

وقتی خانواده از رانت ها و ثروتهای باداورده بهره مند میشود و به نوعی حالشو میبره باید عوارضش هم پرداخت کنند

کاربر مهمان -> 1393/11/11
پاسخ

این همه سال همیشه خانواده شهداو جانبازان و... در مضان اتهام ناکامی های افراد دیگر بودند و هر جا که توان رقابت در کنکور ، استخدام و... باز می ماندند سهمیه خانواده شهدا و... را دلیل ناکامی خود می دانستند کسی از این جماعت بدبخت رنج کشیده دفاع نکرد که هم عزیزانشان را از دست دادند و هم همه گونه اتهام را تحمل کردند.( البته غیر از یکی دو درصدی از این جماعت که هر گونه سوء استفاده ای که می توانستند بکنند کردند تا همه را بد نام کنند) حالا چه شده که آقای وزیر اسبق این همه گله و شکایت می کند؟؟؟ نه اینکه حرفش درست نباشد، خیر کاملا درست و منطقی و انسانی است اما ای کاش برای همگان این دلسوزی و این رحم وجود داشته باشد.

ناشناس -> 1393/11/11
پاسخ

احسنت,ازاین مقاله خیلی خوشم آمد.

کاربر مهمان -> 1393/11/11
پاسخ

بله اصلا فرمایشاتی که در این مقاله شده منطقی. ولی مگه همین یه نفره که پول مملکت و بیت المال به دستش حیف و میل شده؟ عدالت وقتیه که برخوردها سلیقه ای نباشه و فقط از بدشانسی یه عده معدود دامنگیرشون نشه بلکه اولا جلوی سوءاستفاده و فساد گرفته بشه و ثانیا با همه متخلفین در همون شروع و گامهای اولیه، برخورد شدید صورت بگیره

مهاجر -> 1393/11/11
پاسخ

با سلام جناب رحیمی آیا جانباز ان وشیهدان زمانی که جنابعالی دست به تخلف زدید ناظر وحاضر نبودند؟آیا زمانیکه در مسند قدرت بودید به اینها فکر نکردید؟البته ما فرزندان شهدا ادامه دهنده راه شهدا بودیم وهستیم ولی چگونه به خود اجازه میدهید با احساسات مردم اینگونه بازی کنید بهر جهت جای تاسف است بجای عذر خواهی طلب کار هستید من چشمه ای از حمایت شمارادر بندر عباس از فردی خاص به چشم وگوش خودم دیدم وشنیدم آنجا من هم افسوس خوردم سخن کوتاه هرکه خربزه میخوره..... امیدوارم این برخورد قوه قضاییه با شما غرض ومرض نباشد وبه عدالت رفتار شود وبا تمامی متخلفین نیز عدالت سرلوحه امور شود

کاربر مهمان -> 1393/11/11
پاسخ

خانواده اون قتی که داشت از "مزایا"ی ایشون بهره مند می شد باید فکر اینجاشو می کرد. چرا موقع خوشی خانواده هستند و همه با هم کیف می کنن ولی وقتی کار به اینجا بکشه دیگه افراد مستقل به حساب میان؟!!!

ناشناس -> 1393/11/11
پاسخ

آیا تمامی کسانی که که با فرد در قدرت نسبت دارند از نعمتهای حاصله استفاده می کنند؟ آیا نباید یک درصد هم احتمال داد که فرزندان این افراد هرگز از مواهب بهره نبرده و تنها در زمان محکومیت افراد به مشکل بر می خورند و هر روز شاهد تهمت های ناروا و غیرواقع به عزیران خود هستند؟

اسلامی -> 1393/11/11
پاسخ

زنده باد بر شما با این مطلبی که نوشتید،مخصوصا مطالب سطرهای آخر.

کاربر مهمان -> 1393/11/11
پاسخ

خانواده های گرامشان آن زمان که از مزایای پدر وکیل و معاون و مدیر کل و استاد فیض می بردند مردم بدون داشتن پدر مدیر و غیره چه گناهی کرده بودند . آن زمان که این عزیزان تخلف می کردند باید فکر خانواده هاشون بودند نه الان که گیر افتادن

کاربر مهمان -> 1393/11/11
پاسخ

( آن روز که از سفر خارج می‌آیند و با ماشین‌های آخرین مدل از فرودگاه به خانه برده می‌شوند و در خارج هم بهترین پذیرایی‌های مفتی از آنها می‌شود باید به فکر ملاقات در اوین هم بود.)عالی بود

کاربر مهمان -> 1393/11/11
پاسخ

آن موقع که خانواده این حضرات در خانه های شیک با اماشینهای مدل بالا و رفاهیات فراوان خوش میگذرانند مردم خبر ندارند ولی از رنجهای آنان باید مردم خبردار شوند و اشک بریزند.

کاربر مهمان -> 1393/11/11
پاسخ

قطعا خانواده ها وبستگان چنین آدمهایی بیشترین منافع را برده اند ود مقابل آنچنان ضربات روحی هم که نویسنده میگوید به آنان وارد نشده است

کاربر مهمان -> 1393/11/11
پاسخ

چطور منافع جرمی که کرده رو خانواده می بره ؟؟؟؟؟ حالا به اینجا که میرسه خانواده گناهی نداره ؟؟؟ آقای خاوری هم در کانادا با اختلاسی که کرده بود برای دخترش ویلا خرید

علی -> 1393/11/11
پاسخ

سلام پاراگراف آخرشو خوب اومدی!!!! وقتی در قدرت بودند و کسی رو تحویل نمی گرفتند و به همه فخر میفروختند باید امروز تاوان اون روزها رو پس بدهند

کاربر مهمان -> 1393/11/11
پاسخ

آیا تنها اختلاس آقای رحیمی این 200 میلیون تومان بوده؟ مگر در جرایمی که توسط دیگر افراد صورت میگیرد خانواده متحمل درد و رنچ و گرفتاری نمیشود که دلتان بحال ایشان سوخته؟

مصطفی نبی لو -> 1393/11/11
پاسخ

کاش همه مجرمین قتصادی مجازات میشدند تا مردم بتواند به خود بقبولانند مجازاتها سیاسی نیست و عدالت وجود دارد. در ضمن وقتی خانواده ای از پول باد آورده ای ارتزاق کرد و شیرینی آنرا چشید باید تبعات رسوایی و تلخی آنرا بپذیرد.

مهدی -> 1393/11/11
پاسخ

به نظرم زمانی که انسانها ر مسند قدرت بودند و خیانت در امانت می کردند باید به این روزها فکر می کردند. به هر حال درگیری ذهنی خانواده در این شرایط طبیعی است. ای کاش اعمال و رفتار آقای رحیمی، قبل از آنکه مجرم شنا خته شوند ، مایه شرمساری خانواده ایشان بود. که اگر این چنین بود شاید ایشان امروز به این نقطه نمی رسیدند. به نظرم منطقی است که همانطور که خانواده در روزهای خوشی از لذت پول های بادآورده بهره مند می شدند هم اکنون نیز کمی در غم و غصه رسوایی ایشان شریک باشند

کاربر مهمان -> 1393/11/11
پاسخ

موقعی که داشتن از پول حرام می خوردن خانواده های زیادی حس و حال اونا رو و این مملکت داشتن چرا وضعیت اون خونواده ها نمی گین؟ این تنبهیه برای افرادی که می خوان در آینده دست به همچین فسادهایی بزنن باید اینطور باشه که کسی جرات انجام چنین کاری رو نداشته باشه

امیر -> 1393/11/11
پاسخ

مگه وقتی باباهاشون تو منصب قذرت بود گردن راس نمیکردن که بابا ما فلان .ارس حالام باید دردشو بکشن.این حرفا نیس تابناک/هم خرما میخان هم خدا.خیلی جالبه

علی -> 1393/11/11
پاسخ

حق خانواده آقای رحیمی اینهمه سخره گرفتن نیست خداوند همه را به راه راست هدایت کند زمانی که بزرگی از زین می افتد همان افتادن بزرگترین ضربه است

نظر شما

نظرهای حاوی توهین، افترا یا نوشته‌شده با حروف لاتین (فینگلیش) منتشر نمی‌شوند.

آخرین اخبار
پربازدیدترین عناوین