معاملات مکروه
(مسأله 2054) عمده معاملات مکروه از این قرار است:
اوّل: بنده فروشی1.
دوم: قصابی2.
سوم: کفن فروشی. چهارم: معامله با مردمان پست3.
پنجم: معامله بین اذان صبح و اوّل آفتاب4.
ششم: آن که کار خود را خرید و فروش گندم و جو و مانند اینها قرار دهد.
هفتم: آن که برای خریدن جنسی که دیگری می خواهد بخرد داخل معامله او شود.
1-اراکی: اوّل: برده فروشی...
گلپایگانی، صافی، نوری، سبحانی: اوّل: مِلک فروشی...
خوئی، تبریزی،وحید،:اوّل: ملک فروشی(وحید: مانند زمین و خانه و باغ و آب)، مگر اینکه ملک دیگری با پول آن بخرد...
2- اراکی: دوم: شغل قرار دادن ذبح حیوانات...
3- اراکی: و تنگ نظر...
4- گلپایگانی، صافی: پنجم: معامله بین طلوع صبح و اوّل آفتاب...
وحید: معامله و عرضه متاع برای ان بین اذان صبح و اوّل آفتاب...
*****
زنجانی، مسأله:برخی از معاملات مکروه است و کارهایی چند، در معامله کراهت دارد که عمده آنها عبارتند از:
اوّل: فروش زمین و آب، مگر اینکه با پول آن زمین یا آب دیگری بخرد؛
دوم: ذبح زیاد حیوانات؛ سوم: کفن فروشی؛ چهارم: معامله با مردمان پست.
پنجم: معامله بین اذان صبح و اوّل آفتاب
ششم: آنکه کار خود را خرید و فروش گندم و جو و مانند این ها قرار دهد.
هفتم: فرق گذاشتن بین مشتریهای مسلمان، مگر به جهت علم و تقوی.
هشتم: سخت گیری در معامله در جایی که قیمت عادلانه باشد. ولی چانه زدن و سخت گیری برای اجتناب از زیاد دادن، مستحبّ است.
نهم: داخل معامله شدن برای خریدن یا فروختن جنسی که برادرمومن می خواهد بخرد یا بفروشد مگر آنکه معامله برادر مومن سر نگیرد یا معامله براساس مزایده باشد .
دهم: قسم خوردن اگر راست باشد و گرنه حرام است.
سیستانی: مسأله- چند چیز در هنگام معامله مکروه شمرده شده، که بعضی از آنها از این قرار است:
اوّل: بیان نکردن معایب جنس اگر غش به حساب نیاید؛ وگرنه حرام است.
دوم: قسم خوردن اگر راست باشد؛ وگرنه حرام است.
سوم: آنکه کار خود را کفن فروشی قرار دهد.
چهارم: بیش از مقدار نیاز از مؤمن و کسی که به او وعده نیکی داده است بگیرد. پنجم: معامله بین اذان صبح و اوّل آفتاب.
ششم: آنکه کسی از اهل شهر، وکیل بازرگانان غریب شود در خرید یا فروش، بلکه احتیاط مستحبّ ترک آن است.
هفتم: آن که برای خریدن جنسی که مؤمنی می خواهد بخرد، داخل معامله او شود، بلکه احتیاط مستحبّ ترک آن است.
مکارم: مسأله- بسیاری از فقهاء معاملات زیر را مکروه شمرده اند و بهتر است از آنها اجتناب شود:
1- صرافی و هر کاری که ممکن است انسان را به ربا خواری یا سایر اعمال حرام بکشاند.
2- کفن فروشی، هرگاه به صورت شغل و حرفه درآید.
3- معامله با افراد پست و کسانی که اموالشان مشکوک است هرچند ظاهراً اموالشان حلال باشد.
4- معامله بین اذان صبح و اوّل آفتاب.
5- هرگاه کسی اقدام به خریدن چیزی کرده و هنوز معامله او تمام نشده، دیگری داخل معامله او شود.
بهجت: مسأله- بعضی از معاملات مکروه عبارتند از:
کسب کردن به چیزهایی که غالباً به حرام یا مکروه می انجامد، مثل مواردی که غالباً ابتلا به ربا در آن است.
فروختن غذا به کسی که برای وقت گرانی احتکار می کند،
شغل خود را سربریدن حیوانات قرار دادن،
معامله کردن با کسانی که عادت بر اجتناب از محرّمات ندارند و همچنین با اطفال؛ که اصل معامله با آنها شرعاً صحیح، ولی مورد شبهه است.
مظاهری: مسأله- معاملات مکروه ده قسم است: اول: ملک فروشی مگر آنکه با پول ان ملک دیگری بخرد. دوم : قصابی ، سوم: کفن فروشی اگر شغل و حرفه او باشد، چهارم : معامله با مردمانت پست، پنجم: معامله بین اذان صبح و اول آفتاب، ششم: کار خود را خرید و فروش گندم و جو و مانند این ها قرار دهد. هفتم بای خریدن جنسی که دیگری می خواهد بخرد داخل معامله او شود . هشتم: معامله با کسانی که اموالشان مشکوک است. نهم: معامله در وقت نمازهای یومیّه مخصوصاً نماز جمعه، اگر بیاعتنایی به نماز نباشد و الّا حرام است. دهم: قسم خوردن در معامله اگر راست باشد و الّا حرام است.