احکام نگاه کردن
(مسأله 2433) نگاه کردن مرد به بدن زن نامحرم1 چه با قصد لذّت و چه بدون آن حرام است. و نگاه کردن به صورت و دستها اگر به قصد لذّت باشد حرام است،( ولی اگر بدون قصد لذت باشد مانعی ندارد2) و نیز نگاه کردن زن به بدن مرد نامحرم 3 حرام می باشد4 و نگاه کردن به صورت و بدن و موی دختر نابالغ اگر به قصد لذّت نباشد5 و بواسطه نگاه کردن هم انسان نترسد که به حرام بیفتد اشکال ندارد ، ولی بنابراحتیاط باید جاهایی را که مثل ران و شکم معمولاً می پوشاند نگاه نکند.
این مسأله در رساله آیت الله مظاهری نیست.
1- اراکی: و موی او...
خوئی، تبریزی، نوری: و همچنین نگاه کردن به موی آنان...
2- فاضل: اگر چه أحوط، اجتناب است...
خوئی: احتیاط واجب (تبریزی: احتیاط) آن است که بدون قصد لذت هم به آنها نگاه نکند...
[قسمت داخل پرانتز در رساله آیت الله سبحانی نیست]
3- اراکی: چه باقصد لذّت چه بدون آن...
نوری: به جز صورت و دستها....
تبریزی: با قصد لذت حرام می باشد. [پایان مسأله]
4- خوئی: بنابراحتیاط در غیر صورت و دستها و سر و گردن و پا؛ و امّا نظر زن به این مواضع از مرد، ظاهر آن است که جایز است بدون قصد لذت، اگر چه احوط نیز ترک است.
فاضل: نگاه کردن زن به بدن مرد نامحرم با قصد لذّت و به غیر صورت و دستها بدون آن حرام می باشد...
سبحانی: مگر آن مقدار که معمولا نمی پوشانند...
5- اراکی، فاضل: و موجب تحریک شهوت نگردد و بواسطه نگاه کردن هم انسان نترسد که به حرام بیفتد مانعی ندارد.
*****
گلپایگانی: مسأله- نگاه کردن مرد به بدن زن نامحرم و دختری که نه سالش تمام نشده ولی خوب و بد را می فهمد و نگاه کردن به او عادتاً امکان تهییج و تحریک شهوت دارد و همچنین نگاه کردن به موی آنان چه با قصد لذت و چه بدون آن حرام است و نگاه کردن به صورت و دست آنان اگر به قصد لذت باشد حرام است، بلکه حرام بودن نگاه به آنها بدون قصد لذت هم خالی از قوّت نیست. و نیز نگاه کردن زن به بدن مرد نامحرم حرام می باشد.
. صافی: اگر به قصد لذت باشد حرام است و بدون قصد لذت هم بنابراحتیاط، ترک آن لازم است...
وحید: مسأله- نگاه کردن مرد به بدن و موی زن نامحرم ـ چه با قصد لذّت و چه بدون آن ، و چه با ترس وقوع در حرام و چه بدون آن ـ حرام است ، و نگاه کردن بصورت و دستهای او اگر به قصد لذّت باشد یا ترس وقوع در حرام داشته باشد ، حرام است ، و احتیاط مستحبّ آن است که بصورت و دستها تا مچ ـ هر چند بدون قصد لذّت و ترس وقوع در حرام ـ نگاه نکند ، و نیز نگاه کردن زن به بدن مرد نامحرم حرام است مگر به جاهایی که سیره متشرّعه و متدینین بر پوشانیدن آن نیست ، مانند سر و صورت و گردن و دستها و ساق پاها ، که نگاه کردن زن به این مواضع بدون قصد لذّت و ترس وقوع در حرام جایز است.
سیستانی: مسأله- نگاه کردن مرد به بدن زنان نامحرم و همچنین نگاه کردن به موی آنان، چه با شهوت باشد چه بدون آن چه با ترس از وقوع در حرام چه بدون آن، حرام است و نگاه کردن به صورت آنان و دستهایشان تا مچ، اگر با شهوت یا با ترس از وقوع در حرام باشد حرام است. بلکه احتیاط مستحبّ آن است که بدون شهوت و ترس از وقوع در حرام هم به آنها نگاه نکند و نیز در نگاه کردن زن به بدن مرد نامحرم با شهوت و ترس از وقوع در حرام، حرام می باشد، بلکه به احتیاط واجب بدون آن نیز نباید نگاه کند مگر به جاهایی از بدن که معمولاً مردها نمی پوشانند مثل سر و دستها و ساق پاها که نگاه کردن زن به این جاها اگر بدون شهوت و خوف وقوع در حرام باشد اشکال ندارد.
بهجت: مسأله- نگاه کردن مرد به بدن زنان نامحرم و همچنین نگاه کردن به موی آنان چه با قصد لذت و چه بدون آن، حرام است و نگاه کردن به صورت و دستهای آنها اگر به قصد لذت باشد حرام است و امّا بدون قصد لذت نگاه به آنها بنابر أظهر، جایز است. بنابر احتیاط واجب نگاه کردن مرد به بدن و موی دختری که نه سالش تمام نشده ولی خوب و بد را می فهمد جایز نیست، اگر چه بدون قصد لذت هم باشد. نگاه کردن زن به بدن مرد نامحرم بنابراحتیاط واجب حرام است و همچنین نگاه کردن زن به بدن پسری که بالغ نشده ولی خوب و بد را می فهمد جایز نیست و امّا جواز نگاه کردن زن به قسمتی از بدن مرد نامحرم که غالباً باز است، مثل سر، خالی از وجه نیست، مگر اینکه این نگاه کردن کمک به معصیت باشد.
زنجانی: مسأله- نگاه کردن مرد به بدن زن نامحرم که نه سال تمام شده و به موی آن چه با قصد لذت و چه بدون آن حرام است و نگاه کردن به صورت و دستها تا مچ اگر با لذّت باشد حرام است، و احتیاط مستحبّ آن است که بدون این دو هم به آنها نگاه نکند و نگاه کردن زن بدون قصد لذّت به مواضعی از بدن مرد که معمولاً پوشیده است بنابراحتیاط واجب حرام است و نگاه کردن به قصد لذّت به تمام مواضع مرد حرام است.
لازم به توضیح است که مراد از لذّت درمسائل این فصل، لذت شهوانی و جنسی است، که مرتبه شدید آن معمولاً در مقدّمات نزدیکی برای انسان پدید می آید، نه لذّتی که مثل پدر و مادر از نگاه کردن به فرزند می برند یا لذّتی است که با نگاه کردن به بناهای زیبا یا سبزه زار و گلستان و مانند آن برای انسان حاصل می شود.
مکارم: مسأله- نگاه کردن مرد به بدن زن نامحرم، خواه با قصد لذّت باشد یا بدون آن، حرام است و همچنین نگاه کردن زن به بدن مرد نامحرم، ولی نگاه کردن به صورت و دستهای زن نامحرم تا مچ اگر به قصد لذت نباشد و مایه فساد و گناه نگردد اشکال ندارد، همچنین نگاه کردن به بدن مرد نامحرم به آن مقدار که معمولاً آن را نمی پوشانند مانند سر و صورت و گردن و مقداری از پا و دست، نگاه کردن به دختر نابالغ اگر به قصد لذت نباشد و به واسطه نگاه کردن ترس از افتادن در حرام نداشته باشد جایز است، ولی بنابر احتیاط واجب باید به جاهایی مثل ران و شکم که معمولاً می پوشانند نگاه نکند.
مسأله اختصاصی
بهجت: مسأله 1934- دست زدن مرد به بدن زن نامحرم و یا دست زدن به بدن مرد نامحرم مثل نگاه کردن حرام است و دست زدن مرد به صورت و دستهای زن نامحرم و بالعکس نیز بنابر أظهر، جایز نیست.
(مسأله 2434) اگر انسان بدون قصد لذّت به صورت1 و دستهای زنهای اهل کتاب مثل زنهای یهود و نصارا2 نگاه کند3 در صورتی که نترسد که به حرام بیفتد4 اشکال ندارد5.
این مسأله در رساله آیات عظام: مکارم و مظاهری نیست.
1- اراکی: به مو و سر و صورت...
2- اراکی: و کفّار...
3- نوری: اگر انسان بدون قصد لذّت به آن قسمت از بدن زنهای کافر که معمولاً نمی پوشانند نگاه کند...
4- گلپایگانی: و سیر نگاه نکند...
5- گلپایگانی: و احتیاط واجب آن است که به غیر صورت و دست او نگاه نکند.
اراکی: و احتیاط واجب آن است که به غیر آنچه که ذکر شد نگاه نکند.
*****
خوئی، تبریزی: مسأله- اگر انسان بدون قصد لذت به صورت و دستهای زنهای کفّار و جاهایی از بدن که عادت آنها به پوشاندن نیست نگاه کند، (خوئی: در صورتی که نترسد که به حرام بیفتد) اشکال ندارد.
صافی: مسأله- اگر انسان بدون قصد لذت به صورت و دست زنان کفار و جاهایی از بدنشان در صورتی که نترسد که به حرام بیفتد [نگاه کند] اشکال ندارد.
وحید: مسأله- زنهایی که اگر آنهارا از نپوشیدن بدن خود از نامحرم نهی کنند تأثیر در آنها ندارد ـ چه کافر و چه مسلمان ـ نگاه کردن به جاهایی از بدن آنها که بحسب متعارف عادت بپوشانیدن آن ندارند در صورتی که قصد لذّت و ترس وقوع در حرام نباشد ، جایز است.
زنجانی: مسأله- اگر انسان بدون لذّت به صورت و دستها و موی زنان اهل کتاب مثل یهود و نصاری بلکه هر زن کافری نگاه کند، در صورتی که نترسد به حرام بیفتد اشکال ندارد و احتیاط واجب آن است که به دیگر اعضای آنان نگاه نکند.
فاضل: مسأله- اگر انسان بدون قصد لذّت به آن قسمت از بدن زنهای کافر که معمولاً نمی پوشانند نگاه کند در صورتی که نترسد به حرام بیفتد اشکال ندارد.
سیستانی: مسأله- نگاه کردن به بدن زنهای بی باک که اگر کسی آنها را امر به حجاب نماید اعتنا نمی کنند اشکال ندارد مشروط به آن که بدون شهوت و ترس و وقوع در حرام باشد، و دراین حکم فرقی میان زنهای کفار و دیگر زنها نیست و همچنین فرقی نیست میان دست و صورت و دیگر جاهای بدن که معمولاً آنها را نمی پوشانند.
بهجت: مسأله- نگاه کردن به زنان اهل ذمّه بلکه به زنان کافری که از هنگام تولّد محکوم به کفر هستند به جاهایی از بدن آنها که عادتاً پوشانیده نمی شود، بدون قصد لذت و در صورتی که خوف واقع شدن در حرام نباشد، جایز است، و بنابرأظهر نگاه کردن به زنان بادیه نشین و غیر آنها که عادت به پوشاندن ندارند، بدون قصد لذّت، جایز است مگر در صورت خوف وقوع در حرام، پس معاشرت با آنها در داد و ستد و سایر نیازها جایز است.
مسأله اختصاصی
بهجت: مسأله 1936- شنیدن صدای زن نامحرم بدون قصد لذّت، جایز است.
(مسأله 2435) زن باید بدن و موی خود را از مرد نامحرم بپوشاند1 بلکه احتیاط واجب 2آن است که بدن و موی خود را از پسری هم که بالغ نشده، ولی خوب و بد را می فهمد3 (و به حدّی رسیده که مورد نظر شهوانی است4) بپوشاند5.
این مسأله در رساله آیت الله مظاهری نیست.
1- اراکی: ولی پوشاندن صورت و دستها از مچ به پایین واجب نیست.
2- اراکی: و احتیاط واجب...
خوئی، تبریزی: و بهتر...
مکارم: و احتیاط مستحبّ...
3- گلپایگانی، صافی: و از نگاه کردن، تحریک و تهییج شهوت او عادتاً ممکن باشد بپوشاند.
4- [قسمت داخل پرانتز در رساله آیات عظام: خوئی و تبریزی نیست]
5- مکارم: ولی پوشانیدن صورت و دستها تا مچ واجب نیست.
*****
بهجت: مسأله- زن باید بدن و موی خود را از مرد نامحرم بپوشاند اگر چه کمک به حرام و قصد لذّتی در بین نباشد، بلکه احتیاط واجب آن است که از پسر غیر بالغ، که خوب و بد را می فهمد نیز خود را بپوشاند، و همچنین احتیاط واجب آن است که مرد هم بدن خود را از زن نامحرم بپوشاند اگر چه کمک بر حرام نباشد، و اگر کمک بر حرام باشد پوشاندن بدن قطعاً واجب است، همان طور که پوشاندن عورت از زن نامحرم واجب است، و نیز احتیاط واجب آن است که مرد بدن خود را از دختر نامحرمی که نه سالش تمام نشده ولی خوب و بد را می فهمد بپوشاند، اگر چه قصد لذّتی در بین نباشد.
وحید: مسأله- زن باید موی و بدن خودرا از مرد نامحرم بپوشاند ، و نیز صورت و دستهارا تا مچ ، در صورتی که قصد نشان دادن داشته باشد و مرد هم بقصد لذّت نظر می کند ، و همچنین است بنابر احتیاط واجب در صورتی که می داند بیننده بقصد لذّت نظر می کند ، هرچند زن قصد نشان دادن نداشته باشد. و پوشاندن سر و موی از پسر نابالغ واجب نیست مگر در صورتی که موجب هیجان شهوت آن پسر باشد که بنا بر احتیاط واجب بپوشاند.
سیستانی: مسأله- زن باید موی سر و بدن ، غیر از صورت و دستهای خود را از مرد نامحرم بپوشاند، و احتیاط لازم آن است که بدن و موی خود را از پسری هم که بالغ نشده ولی خوب و بد را می فهمد و احتمال می رود که نگاهش به بدن زن موجب تحریک شهوتش شود بپوشاند، ولی زن می تواند صورت و دستهایش را تا مچ از مرد نامحرم نپوشاند مگر در صورتی که بترسد به حرام بیفتد یا به قصد مبتلا کردن مرد به نگاه حرام باشد که پوشانیدن در این دو صورت واجب است.
زنجانی: مسأله- زن باید بدن و موی خود را از مرد نامحرم بپوشاند و احتیاط مستحبّ آن است که بدن و موی خود را از پسری هم که بالغ نشده ولی خوب و بد را می فهمد بپوشاند.لخت شدن زن مسلمان در نزد اهل کتاب جایز نیست.
(مسأله 2436) نگاه کردن به عورت دیگری حرام است، اگر چه از پشت شیشه یا در آیینه یا آب صاف و مانند اینها باشد1، و احتیاط واجب آن است که به عورت بچه ممیّز هم نگاه نکنند2. ولی زن و شوهر می توانند به تمام بدن یکدیگر نگاه کنند.
این مسأله در رساله آیت الله مظاهری نیست.
1- فاضل: و نگاه کردن به عورت بچه غیر ممیّز جایز است و زن و شوهر می توانند به تمام بدن یکدیگر نگاه کنند.
مکارم: نگاه کردن به عورت دیگران حرام است هر چند درآئنه یا آب صاف و مانند آن باشد، خواه محرم باشد یا نامحرم، مرد باشد یا زن...
2- اراکی: نگاه کردن به عورت دیگری حتی به عورت بچه ممیّزی که خوب و بد را می فهمد حرام است اگر چه از پشت شیشه باشد. و احتیاط واجب آن است که به عورت دیگران در اینه و آب صاف هم نگاه نکنند...
*****
گلپایگانی، صافی: مسأله- نگاه کردن به عورت دیگری، حتّی به عورت بچه ممیزی که خوب و بد را می فهمد حرام است، اگر چه از پشت شیشه یا در آیینه یا آب صاف و مانند اینها باشد ولی زن و شوهر. می توانند به تمام بدن یکدیگر نگاه کنند.
. خوئی، تبریزی: و کنیز و مولایش...
. زنجانی: و کسانی که در حکم آنها هستند...
سیستانی: مسأله- نگاه کردن به عورت مسلمان بالغ حرام است، اگر چه از پشت شیشه یا در آیینه یا آب صاف و مانند اینها باشد، و همچنین است بنابراحتیاط لازم نگاه کردن به عورت کافر و بچه نابالغ که خوب و بد را می فهمد، ولی زن و شوهر می توانند به تمام بدن یکدیگر نگاه کنند.
بهجت: مسأله- نگاه کردن به عورت دیگری، حتی به عورت بچه ممیزی که خوب و بد را می فهمد، حرام است، ولی زن و شوهر می توانند به تمام بدن یکدیگر، چه ظاهر و چه باطن نگاه کنند.
وحید: مسأله- نگاه کردن به عورت دیگری ـ حتّی به عورت بچّه ممیزی که خوب و بد را می فهمد ـ حرام است ، اگرچه از پشت شیشه یا در آیینه یا آب صاف و مانند اینها باشد ، و زن و شوهر می توانند به تمام بدن یکدیگر نگاه کنند، و نظر به عورت کافر بنابر احتیاط واجب جائز نیست .
(مسأله 2437) مرد و زنی که با یکدیگر محرمند، اگر قصد لذت نداشته باشند1، می توانند غیر از عورت به تمام بدن یکدیگر نگاه کنند2.
این مسأله در رساله آیت الله مظاهری نیست.
1- سیستانی: و خوف وقوع در حرام نباشد...
2- خوئی: و در حکم عورت است ما بین ناف و زانوهای آنها علی الاحوط.
صافی: اگر چه احتیاط این است که به مابین ناف و زانوها نگاه نکنند.
*****
مکارم: مسأله- مرد و زنی که با هم محرمند (مانند خواهر و برادر) می توانند به بدن یکدیگر به آن مقدار که در میان محارم معمول است نگاه کنند و در غیر آن، احتیاط آن است که نگاه نکنند.
(مسأله 2438) مرد نباید با قصد لذّت به بدن مرد دیگر نگاه کند1 و نگاه کردن زن هم به بدن زن دیگر با قصد لذّت حرام است2.
این مسأله در رساله آیت الله مظاهری نیست.
1- تبریزی: و زن هم به بدن زن دیگر با قصد لذّت نباید نگاه کند.
2- بهجت: ولی بدون قصد لذّت جایز است.
سیستانی: و همچنین است در هر دو مورد اگر خوف وقوع در حرام باشد.
*****
وحید: مسأله- نگاه کردن مرد به بدن مرد دیگر ، و زن به بدن زن دیگر به قصد لذّت حرام است.
(مسأله 2439) عکس برداشتن مرد از زن نامحرم حرام نیست ولی اگر برای عکس برداشتن مجبور شود که حرام دیگری انجام دهد مثلاً دست به بدن او بزند (یا نظرش به صورت زنیت شده او یا به سایر بدن او بیفتد1) ، نباید عکس او را بردارد و اگر زن نامحرمی را بشناسد در صورتی که آن زن متهتّک نباشد نباید به عکس او نگاه کند.
این مسأله در رساله آیات عظام: فاضل ، بهجت و مظاهری نیست.
1- [قسمت داخل پرانتز در رساله آیت الله نوری نیست]
*****
اراکی: مسأله- عکس برداشتن مرد از زن نامحرم اگر همراه با نگاه کردن به جاهایی که نگاه کردن به آنجا حرام است نباشد، مانعی ندارد ولی اگر برای عکس برداشتن مجبور شود که حرام دیگری انجام دهد مثلاً دست به بدن او بزند حرام است، امّا نگاه کردن به عکس زن نامحرم و یا فیلم آن به وسیله تلویزیون و غیره پخش می شود، اگر به قصد لذّت نباشد و خوف فساد و به حرام افتادن نباشد مانعی ندارد، هر چند صاحب عکس را بشناسد.
گلپایگانی، خوئی، تبریزی، صافی: مسأله- مرد نباید عکس زن نامحرم را بیندازد و اگر زن نامحرمی را بشناسد (خوئی، تبریزی: بنابراحتیاط) نباید به عکس او (گلپایگانی، صافی: خصوص در مواردی که معرض هتک و فساد باشد) نگاه کند.
سیستانی: مسأله- اگر مرد زن نامحرمی را بشناسد، چنانچه از زنهای مبتذله نباشد، بنابراحتیاط واجب نباید به عکس او نگاه کند بجر صورت و دستها که نگاه بدون لذت و خوف وقوع در حرام جایز است.
زنجانی: مسأله- عکس برداشتن مرد از زن نامحرم اگر همراه با کار حرامی همچون نگاه کردن به غیر از وجه و کفین و دست زدن به بدن یا نگاه کردن با لذت یا خوف وقوع در حرام نباشد حرام نیست و اگر زن نامحرمی را بشناسد نباید به عکس او نگاه کند مگر به وجه و کفین یا به زن های بی حجابی که از آشکار شدن پرهیز ندارند که نگاه کردن به عکس بدون لذن و خوف وقوع در حرام جایز است.
وحید: مسأله- نگاه کردن به عکس زن نامحرمی که انسان او را می شناسد و از زنانی است که اگر او را از نشان دادن خود به نامحرم نهی کنند می پذیرد ، بنابر احتیاط جایز نیست.
سبحانی: مسأله- عکس برداشتن مرد از زن نامحرم حرام نیست مگر این که برای عکس برداشتن مجبور شود که دست به بدن او بزند و اگر زن نامحرمی را بشناسد در صورتی که آن زن با حجاب باشد، نباید به عکس بدون حجاب او نگاه کند.
مکارم: مسأله- عکس برداشتن مرد از زن نامحرم حرام نیست، مگر این که ناچار باشد که به بدن او غیر از صورت و دستها نگاه کند. در صورتی که زنی مقیّد به حفظ حجاب شرعی است، نگاه کردن به عکس بدون حجاب او اشکال دارد، مگر این که او را نشناسد و مفسده دیگری از نگاه کردن حاصل نشود.
(مسأله 2440) اگر در حال ناچاری، زن بخواهد زن دیگر1، یا مردی غیر از شوهر خود را تنقیه کند، یا عورت او را آب بکشد، باید چیزی در دست کند که دست او به عورت نرسد و همچنین است اگر مرد بخواهد2 مرد دیگر، یا زنی غیر زن خود را تنقیه کند، یا عورت او را آب بکشد.
این مسأله در رساله آیات عظام: فاضل ،بهجت و مظاهری نیست.
1- خوئی، تبریزی، وحید: اگر زن بخواهد زن دیگر...
سیستانی: اگر لازم شود که زنی زن دیگر...
زنجانی: اگر زن بخواهد در صورت ضرورت زن دیگر...
2- گلپایگانی، صافی: در حال ناچاری...
زنجانی: در صورت ضرورت...
سیستانی: اگر لازم شود...
*****
مکارم: مسأله- هرگاه پرستار یا طبیب ناچار باشد به عورت بیمار دست بزند باید دستکش یا مانند آن در دست داشته باشد*، همچنین اگر طبیب و پرستار مرد ناچار باشد دست به بدن زن بزند یا طبیب و پرستار زن دست به بدن مرد بزند.، ولی در صورت ضرورت و ناچاری اشکالی ندارد.
*سبحانی: باید دستکش در دست کنند، که دست او به عورت آنها نرسد...
. سبحانی: باید دستکش در دست کنندمگر اینکه ضرورتی در کار باشد.
(مسأله 2441) اگر مرد برای معالجه زن نامحرم1 ناچار باشد که او را نگاه کند2 و دست به بدن او بزند اشکال ندارد، ولی اگر با نگاه کردن بتواند معالجه کند نباید دست به بدن او بزند و اگر با دست زدن بتواند معالجه کند، نباید او را نگاه کند3.
این مسأله در رساله آیت الله مظاهری نیست.
1- اراکی: با فرض نبودن زنی که در کیفیت معالجه و تحمل درد با مرد مساوی باشد...
بهجت: و یا زن برای معالجه مرد نامحرم...
زنجانی: اگر زنی برای معالجه ناچار باشد به مرد نامحرم مراجعه کند و مرد برای معالجه زن نامحرم...
2- سیستانی: اگر زن ناچار به معالجه از مرضی باشد و مرد نامحرم برای معالجه نمودن او بهتر باشد می تواند به مرد نامحرم مراجعه نماید و چنانچه آن مرد، ناچار باشد، که برای معالجه او را نگاه کند...
3- زنجانی: همچنین اگرمعالجه منحصر به پزشک نامحرم نباشد ولی زن در اثر بی اطلاعی از پزشک معالج زن یا محرم، ناچارباشد که به مرد نامحرم مراجعه کند در صورتی که معالجه مرد بدون دست زدن یا نگاه کردن به قسمتهای محرّم از اعضاء زن امکان پذیر نباشد و مرد بداند که معالجه به مثل او منحصر نیست، جایز نیست معالجه کند.
*****
وحید: مسأله- اگر زن ناچار باشد برای معالجه به مرد نامحرم مراجعه کند و مرد هم برای معالجه ناچار باشد که او را نگاه کند و دست به بدن او بزند ، جایز است ، ولی اگر با نگاه کردن بتواند معالجه کند نباید دست به بدن او بزند ، و اگر با دست زدن بتواند معالجه کند نباید او را نگاه کند ، و در هر صورت اگر بتواند با دستکش معالجه کند نباید با دست معالجه نماید.
مکارم: مسأله- نگاه کردن طبیب مرد به زن نامحرم برای معالجه در صورتی که ضرورت داشته باشد جایز است.
(مسأله 2442) اگر انسان برای معالجه کسی ناچار شود که به عورت او نگاه کند1 بنابراحتیاط واجب2 باید آیینه را در مقابل گذاشته و در آن نگاه کند3 ولی اگر چاره ای جز نگاه کردن به عورت نباشد اشکال ندارد4.
این مسأله در رساله آیات عظام: مکارم و مظاهری نیست.
1- گلپایگانی، صافی، بهجت: اشکال ندارد. [پایان مسأله]
تبریزی: اگر چاره ای جز نگاه کردن به عورت نباشد اشکال ندارد.[پایان مسأله]
2- [عبارت «بنابراحتیاط واجب» در رساله آیت الله فاضل نیست]
3- نوری: چنانچه ضرورت با نگاه کردن در آیینه مرتفع می شود آیینه را در مقابل گذاشته و در آن نگاه کند...
4- سیستانی: و همچنین است اگر مدّت نگاه کردن به عورت کوتاهتر از مدّت نگاه کردن در آیینه باشد.
*****
وحید: مسأله- اگر انسان برای معالجه ناچار باشد به شخصی مراجعه کند و آن شخص هم ناچار باشد که در معالجه به عورت او نگاه کند ، بنابر احتیاط واجب به وسیله آیینه به عورت او نگاه کند ، ولی اگر چاره ای جز نگاه کردن به عورت نباشد یا معالجه با نگاه کردن در آیینه حرجی باشد ، اشکال ندارد.
زنجانی: مسأله- اگر انسان برای معالجه غیر همسر خود ناچار باشد که به عورت او نگاه کند، بنابراحتیاط مستحبّ آینه ای را در مقابل گذاشته و در آن نگاه کند، ولی اگر چاره ای جز نگاه کردن به عورت نباشد بدون تردید اشکال ندارد.
مسائل اختصاصی
بهجت: مسأله 1943- نگاه کردن و دست زدن به بدن پیرزن و بچه غیر ممیّز که خوب و بد را نمی فهمد، بدون قصد لذّت، جایز است.
بهجت: مسأله 1944- نگاه کردن مرد به صورت زنی که می خواهد با او ازدواج کند جایز است به شرط آن که بداند که مانع شرعی از ازدواج با او نیست و احتمال هم بدهد که زن ازدواج را قبول می کند، و احتمال بدهد که با این نگاه کردن اطلاع تازه ای پیدا می کند و با این شرائط، نگاه کردن فقط برای این مرد جایز است، اگر چه چند مرتبه باشد، بلکه چنین نگاه کردنی برای جلوگیری از نزاع بعد از عقد، مستحبّ نیز هست و اجازه زن هم در آن لازم نیست، و بنابرأظهر نگاه کردن به مو و محاسن دیگر آن زن هم با همین شرایط جایز است و وجهی دارد که زن هم بتواند به مردی که می خواهد با او ازدواج کند با شرایطی که گفته شد نگاه کند.
مکارم: مسأله 2090- در مورد حجاب واجب، کافی است که زن بدن خود را جز صورت و دست تا مچ به هر وسیله ای که می تواند بپوشاند و لباس خاصی شرط نیست ولی پوشیدن لباسهای تنگ و چسبان و همچنین لباسهای زینتی اشکال دارد.
مکارم: مسأله 2091- نگاه کردن مرد به زنی که می خواهد با او ازدواج کند، به منظور آگاه شدن از حسن و عیب او جایز است حتی اگر با یک بار نگاه کردن، این منظور حاصل نشود، می تواند چند بار در چند مجلس نگاه کند.
مکارم: مسأله 2092- شنیدن صدای زن نامحرم در صورتی که به قصد لذت نباشد و سبب افتادن در گناه نشود اشکالی ندارد، ولی زن نباید لحن صدای خود را طوری کند که هوس انگیز باشد.
مکارم: مسأله 2093- نگاه کردن به زن نامحرم برای شناختن او به منظور شهادت دادن در دادگاه و امور مهم و لازمی از این قبیل جایز است.
فاضل: مسأله 2559- چنانچه پزشک زن وجود داشته باشد، پزشک مرد حقّ ندارد بیمار زن را معاینه کند، کما اینکه بیمار زن حقّ ندارد با وجود پزشک زن اجازه دهد پزشک مرد او را معاینه کند، و چنانچه پزشک زن نباشد یا بیماری خاصی باشد که پزشک زن نتواند آن را معالجه کند، زن بیمار می تواند به پزشک مرد مراجعه کند؛ در این صورت پزشک باید برای معاینه به حداقل اکتفا کند