چرا «اعترافات تلویزیونی» باید پس از «حکم نهایی» منتشر شوند؟
در این سالها، گستره پخش اعترافات تلویزیونی روز به روز گسترده شده، به گونهای که از متهم امنیتی تا مانکنها در این گونه برنامهها به ایفای نقش پرداخته اند، ولی اینکه این اعترافات تا چه حد توانسته به اهداف تعیین شده دست یابند، محل اختلاف است؛ اما این بار پخش اعترافات یک جاسوس به نام موسوی مجد ـ که اخیرا توسط صدا و سیما منتشر شده ـ دوباره موضوع را تازه کرده و نشان داده که میشود این مسیر را به گونه دیگری پیمود.

به گزارش «تابناک»؛ امروزه در همه نظامهای کیفری، با نشانههایی از تاثیرگذاری بر افکار عمومی و تاثیرپذیری از افکار عمومی و حدودا در همه کشورها با مصادیقی همراه با چنین مضامینی مواجه میشویم. در کشور ما هم برخی معتقدند مصاحبه مردمی درباره حکم دادگاهها و همچنین پخش اعترافات تلویزیونی از جمله مصادیقی هستند که چنین مضوعی دارند و هدف از پخش آنها تاثیرگذاری یا برخی اوقات تاثیرپذیری از افکار عمومی است.
گاهی دیده ایم هنگام انجام فرآیند دادرسی برای یک متهم ـ که جزییات آن در رسانهها منتشر میشود ـ گزارشگران تلویزیونی به میان مردم رفته و درباره حکم مناسب و مجازات عادلانه درباره متهمان، از آنان می پرسند و از آنها میخواهند نظر خود را بیان نمایند. حدودا در چنین مواقعی شاهدیم که عموم مردم و یا حداقل مصاحبههایی که منتشر میشوند، بر این نکته تاکید دارند که باید حداکثر مجازات برای فرد متهم اعمال شود.
این فرآیند شاید در نگاه نخست، احترام به افکار عمومی و تاثیرپذیری از آن قلمداد شود؛ اما واقعیت این است که چنین اقداماتی، فلسفه وجودی تشکیل دادگاهها و برقراری فرآیند دادرسی را دچار ایراد میکند، زیرا تمامی این حرکات موجب میشود فرآیند دادرسی از حالت منصفانه و عادلانه خارج شده و حقوق متهمین و حتی گاهی حقوق بزه دیدگان هم به خوبی رعایت نشود؛ هرچند پخش اعترافات تلویزیونی در نقاطی با این مصاحبهها مشترک هستند، تفاوت اصلی آن در هدف، ایجاد بازدارندگی آن است.
پخش اعترافات تلویزیونی که سالهاست رواج یافته، همیشه موافقان و مخالفانی داشته است. برخی آن را نشانهای از روشنگری و شفاف سازی و حتی بیان ناگفتهها و به صورت ضمنی بیان کننده اقتدار حاکمیتی در برخی موضوعات میدانند و برخی دیگر پخش این گونه اعترافات را عجولانه و نادرست و اعتمادزدا میدانند، چون گاهی اطلاعاتی در این اعترافات پخش میشود که پس از مدتی خلاف آن ثابت می گردد؛ همانطور که اخیرا درباره بعضی از متهمان ترور برخی دانشمندان هستهای رخ داد و موجب پدید آمدن حاشیههایی شد.
اما سوال محوری و مهم این است که آیا باید از اساس چنین اعترافاتی پخش شود یا خیر؟ برای پاسخ به این سوال، نخست باید نگاهی به قوانین موضوعه داشته باشیم و بدانیم که قانونگذاران درباره چنین رخدادی چه تمهیداتی اندیشیده اند. واقعیت این است که قانونگذار در قانون اساسی و قانون آیین دادرسی کیفری تاکید داشته که اعترافات متهمین باید به دور از هرگونه اعمال فشار و تهدیدی رخ دهد و هرگونه اقراری که بر خلاف این اصول انجام شود، قابل پذیرش نخواهد بود. البته درباره منع شکنجه قوانین مصرحی همچون اصل ۳۸ قانون اساسی و ماده ۳۵ قانون مجازات جرائم نیروهای مسلح، مواد ۶۰۷ و ۶۳۴ و ۶۴۷ قانون آیین دادرسی جرائم نیروهای مسلح و دادرسی الکترونیکی مصوب ۱۳۹۳ به ممنوعیت شکنجه تصریح شده است. در قوانین بین المللی نیز از جمله منشور جهانی حقوق بشر و میثاق بین المللی حقوق مدنی و سیاسی به ممنوعیت شکنجه، اشاره و دولت ایران نیز به آنها ملحق شده است. در ماده ۱۵۷ آیین نامه سازمان زندان نیز تندخویی، دشنام، ادای الفاظ رکیک یا تنبیه بدنی زندانیان و اعمال تنبیهات خشن ممنوع شده است.
آخرین سندی که به منع شکنجه اشاره کرده، منشور حقوق شهروندی رئیس جمهوری است. در ماده ۶۲ این منشور برای اولین بار هر گونه اعمال فشار و محدودیت بر خانواده و بستگان افراد در معرض اتهام و بازداشت نیز منع شده است که باید دانست شکنجه فقط به آزار و فشار جسمی و فیزیکی محدود نبوده و قرار دادن متهمان در وضعیت روحی نامناسب، از جمله نگهداری طولانی مدت در سلول انفرادی یا اماکن فاقد امکانات، محروم کردن زندانی از تماس و ملاقات با خانواده و وکیل و وسایل ارتباط جمعی نیز از مصادیق شکنجه است.
اما درباره اینکه اعترافات باید چه زمانی از تلویزیون پخش شود، تاکنون نص صریحی توسط قانونگذار بیان نشده و به سبب حاشیه های فراوان پخش اعترافات تلویزیونی بود که برخی از نمایندگان مجلس دوره پیش، سعی داشتند با تهیه طرحی به صورت قانونی مانع پخش اعترافات تلویزیونی با در نظر گرفتن شرایطی شوند که البته این طرح ناکام ماند و به سرانجام نرسید. اما نکتهای که در این طرح به خوبی مورد توجه قرار نگرفت، این بود که درباره زمان پخش اعترافات تلویزیونی صریحا تعیین تکلیف و زمان پخش این گونه اعترافات را به زمان بعد از قطعی شدن حکم موکول میکرد.
واقعیت امر این است که پخش اعترافات و کلا شفاف سازی درباره موضوعات قضایی پس از طی شدن فرآیند دادرسی و صدور حکم قطعی، بهتر میتواند تضمین کننده حقوق متهمین و اجرای دادرسی منصفانه و عادلانه باشد و برای همین صاحبنظران بر این گزاره تاکید دارند که رابطه عادلانه میان افکار عمومی و پروندههای قضایی در برخی مواقع از خود پروندهها مهمتر است، چون شاید اشتباه در این امر، موجب ایجاد بی اعتمادی به روندهای دادرسی در دستگاه قضایی شود؛ لذا بیشتر توصیه میشود که بهتر است اعترافات تلویزیونی پس از طی شدن فرآیند دادرسی و صدور حکم قطعی پخش شود.
اخیرا اعترافات تلویزیونی فردی به نام موسوی مجد ـ که متهم به جاسوسی از مراکر نظامی و امنیتی بود ـ از صدا و سیما منتشر شد که تفاوت آن با بسیاری دیگر از اعترافات این بود که پس از قطعی شدن حکم و اجرای حکم این اعترافات منتشر شد. اینکه علت این امر در نظر گرفتن ملاحظات امنیتی بوده یا تغییر رویکرد دستگاه قضا نسبت به نحوه پخش چنین اعترافاتی، موضوعی است که با پخش اعترافات بعدی مشخص خواهد شد.
اما نکته اساسی این است که این مورد نشان داد اگر هدف شفاف سازی و ایجاد بازدارندگی و همچنین اعتمادزایی ـ و نه اعتمادزدایی ـ باشد، بهتر است چنین اعترافاتی پس از پیمودن مراحل دادرسی و صدور حکم قطعی منتشر شود؛ لذا در پایان باید تاکید کرد، اصل استقلال دستگاه قضا و صیانت از اقتدار ایجاب میکند که این دستگاه بر تمامی فرآیندهای دادرسی ـ که از زمان تحقیق از متهم شروع شده و تا اجرای حکم پایان مییابد ـ کامل نظارت کند و از هرگونه اقدامی ـ که گاه مانند پشت مصاحبههای مردمی و یا مانند نحوه و زمان انتشار اعترافات تلویویزنی است و موجب خدشه دار شدن اصول اشاره شده شود ـ ممانعت کرد.
تابناک را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
نظرات بینندگان
چند دهه قبل که فیلم اعتراف دکتر مظفریان از شبکه فارس پخش شد و اعتراف کرد که انحراف جنسی دارد به عنوان کسی که ایشان و خانواده شان را می شناخت فهمیدم که همه این اعترافات پشیزی نمی ارزد و جز دروغ تحت فشار نیست. بنابراین شما کار خودتان را بکنید ما هم فکر خودمان را می کنیم
اخه چه اعترافی!
طرف مقابل مگه میتونه چیز دیگه ای هم بگه
یارو تو ترور دانشمندا نبود ..گفت هستم
همون تیتر باعث شد مطلب رو نخونم.
بایدی درکار نیست نباید پخش شود.
باید می پرسیدید چرا تلویزیون به جزیی از فرایند بگیر و ببند و اعتراف گیری تبدیل شده است و خبرنگارانش هم دوشغله شده اند(بازجو و خبرنگار!!)؟ کجای دنیای متمدن یک متهم را که معلوم تجت چه شرایطی نگهداری شده است و تحت چه شرایطی اعتراف کرده است نمایش اعتراف از او نشان می دهند؟
با اين سابقه كه صدا و سيما داره كيه كه اين اعترافات رو باور نكنه؟؟؟
من شخصا موافق پخش این اعترافات نیستم. فشار روحی و روانی وارد شده بر شخص و بدتر از آن خانواده و دوستان نزدیکشان مسئولیتش با کیست؟ در ضمن ممکن است متهم بتواند از این طریق سیگنالهایی را هم ارسال کند.
در این گزارش به نظر می رسد که برنامه هایی مثل "پرونده مستند" هم در راستای مستندهایی مثل روح الله زم و مازیار ابراهیمی یا اظهارات همسر شیرین عبادی و ... قرار داده شده است
این ادعای من مربوط به جایی است که می گوید "و گاهی یک سارق سابقه دار و حرفهای به عنوان نقش اول..."
بین آنچه در پرونده مستند اتفاق می افتد و اینگونه مستندهایی که معروف به "اعترافات اجباری" هستند تفاوت است
در پرونده مستند چهره و نام فرد ذکر نمی شود، به روز بودن پرونده ها و متهمان برای جذب مخاطب به سبب تازگی موضوع است. متهمان این پرونده ها به وکیل دسترسی دارند و نگهداری آنها در زندان انفرادی بسیار کوتاه مدت است (متهم در انفرادی های طولانی معمولا شکسته و واداده می شود و عملا مطیع بازجو می شود اما در این پرونده ها این شکل از بازجویی امنیتی اصلا موضوعیت ندارد)
پرونده مستند با هدف آگاه سازی جامعه و نه خُرد کردن و تحقیر متهم، تهیه می شود و مخاطب آن عمدتا خانواده ها هستند تا با رعایت نکات روانشناسانه در رفتار با فرزندانشان زمینه جرم در آینده آنها را کاهش دهند. عمده مصاحبه کارشناسی روانشاسِ اجتماعی برنامه بر مطالعه سوابق این افراد در کودکی و نوجوانی متمرکز است در این پرونده هیچ سند واقعی یا ساختگی برای القاء مجرمیت متهم به مخاطب ارائه نمی شود و همه چیزی که هست اقاریر شخص متهم است (مثل پرونده مازیار ابراهیمی که تصویر ساختگی گذرنامه اسرائیلی برایش پخش شد و یا قلاب ماهیگیری کاووس سید امامی و ...)
در هر حال پرونده مستند برای آگاهی بخشی به مخاطب تلویزیونی تهیه می شود و اعترافات اجباری برای اقناع مخاطب تلویزیون و نوعی قدرت نمایی دستگاه اطلاعاتیست که به لحاظ هدف کاملا متفاوتند
باید اعترافات این سه جوان محکوم به اعدام هم قبل از اعلام توسط سخنگو پخش می شد تا در فضای مجازی هشتگ اعدام_نکنید راه نمی افتاد.
چرا فکر میکنید به هر دلیلی باید اظهار نظر کنید؟
رشد دلار یکی از عوامل رشد بورسه و این رابطه کاملا یکطرفست دوست عزیز، و تورم افسارگسیخته ای که ازش صحبت میکنی ناشی از رشد دلاره در خصوص صنعت های وارداتی، و به تبع اون سپس باقی صنایع...
سسلام
اطلاعات اقتصادی رو بیشتر کن
بورس با تاخیر تاثیر پذیر از دلار است و دلار هیچ وقت تحت تاثیر بورس نیست
اگرر بورس تازه شروع به رشد کرده بخاطر رشد دلار در سال 97 و 98 است که تاثیر برروی کارخانجات گذاشته و حالا خودش را نشان داده
یعنی واقعا هستند کسانی که تلوزیون میلی و برنامه های جناحی و یک طرفه آن را نگاه کنند؟؟؟؟؟؟؟
چطوری دلال جان دلار؟ نکنه باز دلار و در اوج خریدی؟
این اعارافات نتیجه بازجویی های فنــــــی است
مازیار ابراهیمی هم اعتراف کرده بود!!!!!
ادم فقط گریش میاد
اعترافات تلویزیونی خلاف اخلاق انصاف است...راهی ظالمانه برای درهم شکستن انسان حتی مجرم هم اگر باشد
پس از اعدام باشه
اینها اعترافات اجباری است.
اگر راست می گویید دادگاهای علنی برگزار کنید.
این اعترافات تلویزیونی غیر قانونی و خلاف مناسبات بین الملل است.
و بیشتر مصرف داخلی دارد.
راستی کسانی که اعترافات اجباری انجام داده بودن کجا هستند ؟
آقای مازیار ابراهیمی که حقوق انسانی اش لگدمال شد، کجاست ؟
یعنی کسی تلوزیون میلی رو نگاه می کنه؟
دیدگاه خود را بنویسید
سایت تابناک از انتشار نظرات حاوی توهین و افترا و نوشته شده با حروف لاتین (فینگیلیش) معذور است.