![]()
تورم
تورم یا Inflation در دانش اقتصاد ناظر بر افزایش سطح عمومی تولید پول، در آمدهای پولی یا قیمت است. معنای دیگر تورم افزایش غیرمتناسب سطح عمومی قیمتها در یک جامعه است. به روند فزاینده و نامنظم افزایش قیمتها در اقتصاد جامعه نیز تورم گویند.
هر چند بر پایه نظریههای گوناگون، تعریفهای متفاوتی از تورم ارائه میشود، اما، تمامی آنها به روند فزآینده و نامنظم افزایش در قیمتها اشاره دارند. مفهوم امروزی تورم، در سده نوزدهم میلادی رواج یافت. پیش از آن، مفهوم دیگری از تورم وجود داشت که جهت نشان دادن افزایش حجم اسکناسهای غیرقابل تبدیل به طلا به کار برده میشد. به صورت کلی نرخ تورم را میتوان به تغییر در یک شاخص قیمت که معمولاً شاخص قیمت مصرفکنندهاست، مرتبط دانست.
زمینه ایجاد تورم
تورم در شرایطی ایجاد میشود که تقاضای پولی برای محصول نسبت به تولید رشد میکند، وضعیتی که، در نبود کنترلی مؤثر، به صورت افزایش بهای یک واحد از کالای تولید شده آشکار میشود. تورم معمولاً با افزایش واقعی یا بالقوه سطح عمومی قیمتها، یا به سخن دیگر، با کاهش قوه خرید واحد پولی همراه است.
ایران و تورم
گزارشهای صندوق بین المللی پول حکایت از آن دارد که در سطح خاورمیانه تورم در ایران بالاترین میزان ممکن را دارد و در سطح جهان نیز تورم ایران پس از ونزوئلا در رتبه دوم قرار دارد.
دلایل وقوع تورم
از جمله عواملی که کارشناسان برای بروز تورم مطرح میکنند، عبارتند از:
۱-تأمین کسری بودجه از طریق استقراض دولت از بانک مرکزی و یا از طریق فروش درآمدهای ارزی حاصل از فروش نفت به بانک مرکزی باعث افزایش پایه پولی و نقدینگی میگردد و افزایش نقدینگی در افزایش سطح عمومی قیمتها (تورم) ظاهر میشود.
۲-عوامل ساختاری ناشی از عدم هماهنگیهای بخشی، تنگناهای زیرساختی و چسبندگی عرضه در بخشهای کلیدی مانند صنعت و کشاورزی که باعث کششناپذیری عرضه در این بخشها گردیده است؛ به طوری که که در شرایط رشد سریع تقاضا، امکان افزایش متناسب وهمزمان عرضه وجود ندارد و منجر به تورم میشود.
راهکار مقابله با تورم
همچنین کارشناسان عقیده دارند، یکی از راههای مهار تورم اتخاذ صحیح سیاستهای پولی مناسب است؛ یعنی رشد باثبات و پیشبینی شده حجم پول. بسیاری از کشورها مانند کره جنوبی، مکزیک، نیوزیلند و انگلستان بااعمال سیاستهای پولی اصولی، موفق به کاهش تورم به ارقام یکرقمی (معمولاً زیر ۵ درصد) شدهاند که یکی از دلایل عمده آن استقلال بانک مرکزی در این کشورها برای پیشبرد سیاستهای پولی بوده است.
نرخ تورم
براساس استانداردهای جهانی، مرجع محاسبه و اعلام
نرخ تورم بانک مرکزی است. در بانک مرکزی ایران اداره آمارهای اقتصادی مسوول این امر است. نرخ تورم از طریق محاسبه قیمت هفتگی، ماهانه و سالانه یک سبد کالای پایه حاصل میشود. این سبد که به عنوان سبد پایه و شاخص کالا شناخته میشود، هر چند سال یک بار مورد بازنگری قرار میگیرد. تدوین این سبد از سال ۱۳۳۸ آغاز شد و آخرین بار در سال ۱۳۸۳ با دربرداشتن ۳۵۹ قلم کالا و خدمات در ۷۵ شهر منتخب کشور و در ۱۲ گروه کالایی مورد استناد قرار گرفت.
با این حال، ارقام به دست آمده از حاصل این سبد کالایی در ۳ شیوه که هر کدام یک مقطع زمانی خاص را نشان میدهند، مورد تجزیه و تحلیل قرار میگیرند و اتفاقا اختلافات ارقامی و گزارشگری رقم تورم دقیقا از همین نقطه آغاز میشود؛ چرا که هر کس یک روش از این روشهای محاسباتی را که واجد و بیانگر کمترین نرخ تورم است، انتخاب و به مخاطبانش اعلام میکند.
روشهای محاسبه نرخ تورم
برای محاسبه نرخ تورم ۳ روش کلی وجود دارد. روش اول، محاسبه تغییر نقطه به نقطه
نرخ تورم است. یعنی مثلا گفته میشود نرخ تورم در اردیبهشت ماه ۹۶ در مقایسه با اردیبهشت ماه ۹۷ چه تغییری کرده است.
روش دوم محاسبه تغییر ماه به ماه است یعنی نرخ تورم اردیبهشت ماه ۹۶ در مقایسه با فروردین ۹۶ چگونه بوده است.
روش سوم متوسط ۱۲ ماه سال است. به این صورت که گفته شود نرخ تورم در ۱۲ ماهه منتهی به اردیبهشت ۹۶ در مقایسه با ۱۲ ماهه منتهی به اردیبهشت ۹۷ چقدر بوده است.
متداولترین روش محاسبه نرخ تورم
در علم اقتصاد، متداولترین و در عین حال صحیحترین راه محاسبه
نرخ تورم متوسط ۱۲ ماهه است؛ چرا که شاخصهای دیگر، چون یک مقطع زمانی خاص و کوتاه در حد یک ماه را میبینند، قابل تعمیم به یک سال نیستند و نمیتوان کل ۱۲ ماه را با آن نگاه کرد.
کارشناس اقتصادی در گفتوگو با تابناک؛
حذف ارز ترجیحی بهتنهایی کافی نیست. این تصمیم باید در قالب یک بسته جامع سیاستی اجرا شود؛ بنابراین اگر قرار است برای جبران فشار معیشتی، کالابرگ یا یارانه پرداخت شود، همزمان باید نظام حقوق و دستمزد، سیستم توزیع و سازوکار رفاه اجتماعی نیز اصلاح شود.
کد خبر: ۱۳۵۳۹۲۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۰۷
در اینفوگرافیک زیر، تابناک، نرخ تورم ماهانه استانها در دی ۱۴۰۴ را بررسی کرده است.
کد خبر: ۱۳۵۳۹۶۸ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۰۶
سیستان و بلوچستان بیشترین تورم ماهانه و تهران کمترین تورم ماهانه را در دی ماه ثبت کردهاند.
کد خبر: ۱۳۵۳۸۳۸ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۱/۰۶
پس از رفتوبرگشت کلیات لایحه بودجه به مجلس، ایرادات وارد شده به افزایش حقوق و مالیات بر ارزش افزوده مورد بازنگری قرار گرفت و نمایندگان کلیات لایحه را تصویب کردند، اما همچنان برخی نمایندگان و کارشناسان خواستار رفع ابهامات نرخ ارز و کنترل تورم در لایحه پیشنهادی دولت برای بودجه ۱۴۰۵ هستند.
کد خبر: ۱۳۵۲۴۸۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۰/۲۹
بر اساس اعلام بانک مرکزی نرخ تورم ۱۲ ماهه منتهی به پایان آذر امسال ۴۲.۴ درصد است.
کد خبر: ۱۳۵۱۹۲۳ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۰/۲۵
سرنوشت تورمزایی یارانه یکمیلیونتومانی نه در مبلغ آن، بلکه در منبع تأمین آن نهفته است، اگر منبع شفاف باشد این طرح میتواند بهجای دامنزدن به تورم، سنگ بنای یک اصلاح اقتصادی هدفمند باشد.
کد خبر: ۱۳۵۱۴۵۹ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۰/۲۳
دادههای بانک جهانی نشان میدهند که نرخ تورم افغانستان در سال 2023 به منفی ۹.۱ درصد رسیده و این روند نزولی در سال ۲۰۲۴ نیز تداوم یافته است.
کد خبر: ۱۳۴۷۰۷۹ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۹/۳۰
در روزهایی که دلار با شتاب از مرزهای تاریخی عبور میکند، مرور یک پیشبینی فراموششده از سازمان برنامه و بودجه نشان میدهد آنچه امروز در بازار ارز میبینیم، نه یک شوک ناگهانی، بلکه اجرای دقیق سناریوی «تداوم تحریمها»ست.
کد خبر: ۱۳۴۶۰۳۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۹/۲۴
خط قرمز معیشت مردم، امروز مهمترین شاخص بحران اقتصادی کشور است؛ بحرانی که اگر مهار نشود، آثار آن از یک گزارش آماری بسیار فراتر خواهد رفت. با تمام وجود تلاش دولت برای کاهش تورم و بهبود وضعیت معیشتی خانوارها اما در یکسال گذشته آمارهای مرکز آمار ایران، همچنان از روند افزایشی قیمت کالاها و اقلام مصرفی خبر میدهد.
کد خبر: ۱۳۴۴۳۷۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۹/۱۵
بانک مرکزی پس از سه سال سکوت، بالاخره آمار حبسشده تورم را منتشر کرد؛ دادههایی که هم نرخهای تورمی را سنگینتر از برآوردهای پیشین نشان میدهند!
کد خبر: ۱۳۴۳۵۹۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۹/۱۲
در دهکهای پایین تا نیمی از درآمد صرف اجاره میشود و حتی دهکهای میانی هم زیر فشار سنگین هزینه مسکن هستند؛ موضوعی که مسکن را به اصلیترین نقطه اصابت تورم برای خانوار تبدیل کرده است.
کد خبر: ۱۳۴۲۹۹۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۹/۰۸
مخفیکاری آماری، اعتماد عمومی و حتی توان تصمیمسازی اقتصادی را تضعیف میکند. فعال اقتصادی و حتی مردم عادی برای تصمیمگیریهای روزمره، نیازمند دادههای دقیق و رسمیاند؛ دادههایی که اکنون بانک مرکزی ترجیح میدهد آنها را در کشوی خود نگه دارد!
کد خبر: ۱۳۴۱۱۳۳ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۸/۲۹
یک کارشناس اقتصادی با تاکید بر اینکه اقتصاد ایران تب دارد و تا ریشههای این تب درمان نشود، تورم کاهش نمییابد، گفت: در شرایط تورم رکودی، عامل اصلی افزایش قیمتها نه وامهای خرد، بلکه سفتهبازی، انتظارات تورمی و نبود شفافیت در نظام مالی است؛ مسائلی که موجب میشود سرمایههای کلان بهجای تولید، روانه بازار ارز و طلا شوند.
کد خبر: ۱۳۴۰۲۷۳ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۸/۲۴
در حالی که افزایش نرخ ارز، معلول مستقیم سیاستهای ارزی بانک مرکزی است، اکنون محمدرضا فرزین، خود را در مقام منتقد پیامدهای تورمی قرار داده است؛ رفتاری که شائبهی مسئولیتگریزی را به ذهن متبادر میکند.
کد خبر: ۱۳۳۹۶۴۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۸/۲۱
در اینفوگرافیک زیر تابناک به بررسی نرخ تورم سالانه در استانهای مختلف پرداخته است.
کد خبر: ۱۳۳۷۹۰۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۸/۱۱
شارژ کالابرگ در آبان ماه با تغییراتی همراه خواهد بود. بنا بر تصمیم جدید دولت قرار است کالاهای اساسی مندرج در جدول کالابرگ که بین ۱۱ تا ۱۵ قلم است، اولویتبندی شده و محدودتر شود.
کد خبر: ۱۳۳۷۷۴۹ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۸/۱۱
یک کارشناس اقتصادی گفت: معتقدم اگر همین روند سیاستهای اقتصادی ادامه پیدا کند، افزایش نرخ تورم ادامهدار خواهد بود و تا پایان سال به طور قطع از ۵۰ درصد هم عبور میکند.
کد خبر: ۱۳۳۷۴۷۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۸/۰۹
در اینفوگرافیک زیر، تابناک تورم تجمعی کشورهای جهان از سال ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۵ را مورد بررسی قرار داده است.
کد خبر: ۱۳۳۵۸۵۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۷/۳۰
در روزهایی که تابستان ۱۴۰۴ به پایان میرسد، حال و هوای کارگران ایرانی در کارگاهها و کارخانهها، زیر سایه تورم سنگین، پر از انتظار و نگرانی آن هم درآستانه شروع مدارس است.
کد خبر: ۱۳۲۸۰۳۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۶/۲۲
بررسی دادههای مرکز آمار نشان میدهد در مرداد سال جاری پرتقال ۱۷.۱، خیار ۲۸.۱، قارچ۱۸.۶، موز ۸.۶، بادمجان ۷.۹، هلو ۶.۲، مرغ ماشینی ۵.۸ و ماکارانی ۵.۳ درصد نسبت به ماه قبل آن یعنی تیرماه افزایش قیمت داشته اند.
کد خبر: ۱۳۲۵۸۲۳ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۶/۰۹
