تولدی که مرگ می‌آورد

سالانه بیش از 500 هزار نفر از زنان جهان می‌میرند. این زنان جان خود را در بارداری‌ها و زایمان‌هایی از دست می‌دهند که اغلب بدون رعایت بهداشت باروری بوده است؛ چرا که 99 درصد از این مادران که روزی آرزوی بزرگ کردن فرزندان خود را داشته‌اند و اینک به دلیل زندگی در شرایط عقب‌ماندگی فرزندان خود را رها کرده و می‌میرند در کشورهای بزرگ شده‌اند که در دسته کشورهای درحال توسعه است.

به گزارش ایلنا، متاسفانه بیش از این رقم نیز، زنان دیگری وجود دارد که پس از زایمان به دلیل عواقب بارداری که پیامدهای بسیاری بر کیفیت زندگی‌شان دارد رنج می‌برند.

شاید برای این دسته از مادران سخت باشد که بشنوند در گوشه دیگری از جهان تمام این مرگ و میرها و رنج‌ها قابل پیشگیری است و ناگوارتر از آن حسرتی است که از جان باختن هم‌جنسان خود به همراه دارند، زمانی که در طول بارداری و زایمان به دلیل نادیده گرفتن حقوق جنسیتی و بهداشت باروری می‌میرند.

یکی از راه‌های برقراری تعادل بین توسعه اقتصادی و اجتماعی میزان رشد اجتماعی و کنترل جمعیت است، روشی که در آن جلوگیری از زاد و ولد شاید تنها راه‌حل توسعه یافتگی نباشد، اما وسیله‌ای است تا بتواند هم به تعادل رشد اقتصادی و افزایش جمعیت رسید و هم اینکه بتوان از این طریق مرگ و میر مادران در حین بارداری را کاهش داد؛ چرا که کشورهایی از این تعادل بی‌بهره‌اند که بیشترین میزان مرگ و میر زنان را ثبت کرده‌اند.

توجه به بهداشت باروری و کاهش مرگ و میر مادران ثمره اجرای قانون کنترل جمعیتی است که پس از سال‌ها تلاش کارشناسی در سال 72 به تصویب رسیده است و ابعاد جدیدی را علاوه بر کنترل باروری مورد توجه قرارداد؛ جنبه‌های بهداشتی، اجتماعی، اقتصادی حقوقی و روانی که تاکنون به آن پرداخت نشده بود و در پی آن توانمندسازی خانواده‌ها برای تصمیم‌گیری آزادانه ‌‌آگاهانه و مسئولانه برای تعداد و فاصله‌گذاری میان فرزندان را دربر دارد.

از آنجا که افزایش آگاهی جامعه از تاثیر بارداری‌های ناخواسته و پرخطر بر سلامت مادر و کودک، موجب بهبودی سلامت خانواده و در نهایت جامعه می‌شود، به تدریج برنامه کاهش مرگ و میر مادران در حین بارداری در وزارت بهداشت برنامه‌ریزی شد به طوری که در ایران، نسبت مرگ مادران ناشی از بارداری و زایمان از 91 مرگ در 100 هزار تولد زنده در سال 66 را به 37.4 مرگ در سال 75 و 24.6 مرگ در سال 84 کاهش داده است.

در همین فاصله زمانی نیز پوشش روش‌های مطمئن پیشگیری از بارداری از 27.5 درصد در سال 68 را به 60 درصد در سال 84 افزایش یافته است. این میزان شاید بتواند نشان دهد که در ایران نیز مانند سایر کشورهای جهان بتوان تنظیم خانواده را به عنوان یکی از مهم‌ترین دلایل برای کاهش مرگ و میر مادران در نظر گرفت، هر چند که چنین استدلالی امروز از برخی از مسوولان نادیده گرفته می‌شود و به جای گسترش بهداشت باروری در مادران و کودکان، میل به افزایش بچه‌دار شدن در خانواده‌ها را به ازای پرداخت یک میلیون تومان در قالب طرح آتیه نوید می‌دهند.

مریم پوررضا، رئیس انجمن متخصصان زنان و مامایی کشور می‌گوید: رعایت بهداشت فیزیکی، کنترل تغذیه و فشار خون قبل از بارداری ضروری است و چنانچه بیماری‌های ژنتیکی و خونی مانند تالاسمی و هموفیلی در فامیل نزدیک و یا در فرزندان قبلی خانواده وجود داشته باشد، باید قبل از اقدام به بارداری تحت مراقبت‌های بهداشت باروری باشند.

این عضو هیات مدیره جامعه جراحان ایران ادامه می‌دهد: از سوی دیگر برخی رفتارهای غلط نیز به صورت افراطی در جامعه رایج است که از عدم آگاهی زنان و خانواده‌ها نشات می‌گیرد، مانند انجام سونوگرافی‌های پی‌درپی که گاهی در درازمدت برای فرزند و مادر عوارض در بر دارد.

کارشناس پزشکی قانونی کشور با هشدار نسبت به عدم آگاهی زنان در شهرهای کوچک و حاشیه‌ای کشور می‌گوید: فاصله بچه‌دار شدن 3 سال توصیه می‌شود؛ چرا که مادر بحران‌های جسمی و روحی را در این مدت پشت سر گذاشته است.

این در حالی است که نگرانی جامعه متخصصان زنان از طرح‌هایی برای افزایش موالید با هدف مالی برای آن دسته از زنانی که در خانواده‌های فقیر زندگی می‌کنند برانگیخته می‌شود، زنانی که جانشان برای بارداری‌های مکرر در خطر است و مسئولان به جای بررسی‌های کارشناسانه زحمات چندین ساله برنامه تنظیم خانواده را به شبی می‌فروشند.

تعرفه مجوز سقط درمانی در سازمان پزشکی قانونی 16 هزار و 500 تومان است و در عین حال جایگاه مرکز خاصی را برای سقط معرفی نمی‌کند. سالانه حدود 2 هزار مورد سقط جنین قانونی با تشخیص قطعی 3 پزشک متخصص تایید پزشک قانونی و رضایت زن و شوهر در کشور انجام می‌شود و این در حالی است که در سال 86، دو هزار و 156 نفر و در سال 87 دو هزار و 365 نفر در ایران سقط درمانی را انجام داده‌اند و تنها در تهران در سال 86، 496 مورد و در 87، 647 مورد سقط صورت گرفته است.

به نظر می‌رسد تعداد سقط‌های انجام‌ شده در کشور هر سال بیشتر شود و این در حالی رخ می‌دهد که متاسفانه شاهد انجام عمل سقط جنین توسط ماماهایی هستیم که شرایط این عمل را رعایت نمی‌کنند و یا از سوی افرادی انجام می‌شود که تبحری در آن ندارند و در مکان‌هایی که شرایط بهداشتی را ندارند اقدام به سقط می‌کنند.

ژانت مهجوری متخصص زنان و زایمان می‌گوید: اغلب دختران و زنانی با طیف سنی 30 تا 50 ساله برای انجام سقط مراجعه می‌کنند که به دلیل فقر مالی و از روی ناچاری به عقد موقت تن داده‌اند. این افراد به دلیل بارداری ناخواسته، فقر فرهنگی، عدم آگاهی از روش‌های جلوگیری از بارداری نوین و ترس از ریختن آبروی خود حاضر می‌شوند با جان خود بازی کنند.

وی با اشاره به گوشه‌ای از تجربیات خود در مواجه با این‌گونه زنان ادامه می‌دهد: برخی از زنان با حالتی رو به مرگ در مقابل چشمان دیگر فرزندان خود به بیمارستان منتقل می‌شوند، در حالی که از شدت خونریزی مکانی را که در آن اقدام به سقط کرده‌اند، نمی‌گویند و در مقابل اصرار پزشکان می‌گویند از من خواسته‌اند که دست روی قرآن بگذارم و حرفی نزنم.

خریداران داروی سقط جنین در بازار ناصرخسرو رتبه دوم را دارند

مهجوری می‌افزاید: متاسفانه در کنار انجام سقط‌های غیرقانونی توسط افراد ناشناس، داروها و آمپول‌های سقط که در بازار ناصرخسرو به فروش می‌رسد همراه با عارضه اتس و منجر به دفع حاملگی نشده و سقط ناقص را سبب می‌شود.

این در حالی است که به گفته فروشندگان دارو در ناصرخسرو، هم‌اکنون خریداران داروی سقط جنین بعد از متقاضیان داروی ترک اعتیاد رتبه دوم را دارند و در 50 درصد موارد، این داروها نمی‌تواند منجر به سقط کند و عوارضی کم و بیش خطرناک مانند افت شدید فشار خود را به همراه می‌آورد.

این متخصص زنان در ادامه می‌گوید: متاسفانه بارداری در میان گروه سنی 18 و 19 سالگی در کشور زیاد شده است و در واکنش به این مسئله که سلامت جسمی آنها به خطر می‌افتد پاسخ می‌دهند زنانی در خانواده‌هایشان بوده‌اند که در 14 سالگی بارداری مناسبی را پشت سر گذاشته‌اند. بارداری بین سنین 12 تا 19 سالگی و پس از 35 سالگی و همچنین بارداری مجدد کمتر از 2 سال موجب می‌شود تا مادران دچار تخلیه ذخایر شوند که این امر به شدت برای وی و فرزندش خطرناک است.

ارتباط سقط‌های ناخواسته با آلودگی هوا و پارازیت

البته هستند زنان و دخترانی که به دلیل برقراری روابط نامشروع و غیرقانونی مخفیانه اقدام به سقط کرده و از پیگیری و شکایت عوارض به وجود آمده، امتناع می‌کنند و بسیارند افرادی که به دلیل داشتن فرزند زیاد و درآمد پایین قادر به نگهداری از فرزند دیگری نیستند و به دلایلی مانند تورم، کرایه بالای منزل، درآمد پایین همسر، داشتن فرزند دوم را حتی یک کابوس می‌دانند. دیدن مادرانی که مرگ می‌زایند و پاسخ مثبت آزمایش بارداری برایشان حکم خبر مرگ فرزندشان را دارد برای پزشکان دیگر امری عادی شده است.

از سوی دیگر در جامعه صنعتی امروز عوارضی مانند آلودگی هوا و امواج پارازیت‌ها نیز بر افزایش سقط جنین در کشور اثر گذاشته است و در کمین زنان نشسته است، به طوری که مرضیه وحید دستجردی -وزیر بهداشت و درمان دولت دهم- به ایلنا می‌گوید: باید یک گروه سلامت متشکل از متخصصان زنان و افرادی که در زمینه ارتباط آلودگی هوا و بیماری‌ها تخصص دارند تشکیل شود تا در این زمینه تحقیقات مستند شود. همچنین تاثیر امواج و پارازیت‌ها نیز بر مسئله سقط جنین در حال بررسی است و در آینده نتایج آن اعلام می‌شود.