حجتالاسلام راستگو با اشاره به نقاط مثبت و منفی برنامه کودک فیتیله جمعه تعطیله، استفاده از دیدگاههای یک روحانی آشنا به مبانی هنر را موجب رشد سطح کیفی و محتوایی این برنامه دانست.به گزارش رسا، حجتالاسلام محمدحسن راستگو، رئیس مرکز تربیت مربی کودک و نوجوان دفتر تبلیغات اسلامی حورزه علمیه قم با اشاره به نقاط مثبت و منفی برنامه تلویزیونی «فیتیله جمعه تعطیله» که روزهای جمعه از شبکه دوم سیما پخش میشود، اظهار داشت: استفاده از دیدگاههای یک کارشناس روحانی که افزون بر آگاهی عمیق از مبانی دینی، با زبان هنر هم آشنا باشد، رشد سطح کیفی و محتوایی این برنامه پر بیننده را در پی دارد.
وی با بیان این که اگر چنین کارشناسی پیش از پخش برنامه در مورد تک تک آیتمهای برنامه نظر دهد، بیگمان انتقادهایی که درباره این برنامه وجود دارد به حداقل میرسد، افزود: افزون بر کارشناس دینی باید کارشناسان آموزشی و روانشناسی در هنگام تهیه این برنامه حضور داشته باشند و درباره مسایل مختلف از جمله میزان اثربخشی از راه القاء مستقیم یا غیرمستقیم پیامهای خاص نظر دهند.
رئیس مرکز پرورش مربی کودک و نوجوان با اشاره به این که در ساخت برنامههای تلویزیونی باید نیاز عمومی مردم در نظر گرفته شود، افزود: توقع ما از برنامه فیتیله این نیست که به بچهها نماز جماعت یاد دهد، ولی اگر یک سری مفاهیم دینی به صورت غیرمستقیم و رقیق با محتوای زنده و شاد در این برنامه گنجانده شود و در دراز مدت هدف مشخصی را پیگیری کند، کار ارزشمند و تاثیرگذاری به یادگار خواهد ماند.
حجتالاسلام راستگو درباره ویژگیهای یک برنامه کودک اظهار داشت: برنامه های کودک باید از نظر روانشناسی متناسب با سن، جنس، معلومات و فرهنگ زیست کودک باشد.
وی ادامه داد: محتوای برنامههای کودک باید رقیق، متنوع، زیبا و با القای غیرمستقیم مطالب همراه باشد و افزون بر آن از قالبهای مختلف اجرا مانند قصه، نمایش، شعر، سرود، پرسش و پاسخ، مسابقه و حرکات ورزشی در آن استفاده شود .
رئیس مرکز تربیت مربی کودک و نوجوان استفاده از سیستم های دیجیتال برای تنوع بخشی به برنامهها، بکارگیری دکور مناسب با رنگآمیزی شاد و بهرهمندی از هنرمندانی که اجرای جذاب و قوی دارند را از دیگر عوامل اثرگذار در برنامههای ویژه کودک و نوجوان برشمرد و ابراز داشت: به هرحال یکی از رسالتهای هنر افزون بر آموزنده بودن، پرکردن اوقات فراغت و ایجاد زمینه برای تفریح سالمی است که در روایات به آن اشاره شده است، ولی باید توجه داشت که تولید برنامههای شادی مثل فیتیله هم میتواند همراه با محتوایی متناسب با آموزه های دینی و اجتماعی باشد.
این پژوهشگر کودک و نوجوان حضور خود را در برنامه فیتیله و عمو پورنگ منتفی دانست و خاطرنشان کرد: حضور یک شخصیت حقیقی و حقوقی با لباس روحانیت در چنین برنامههایی که همراه با تحرک وسیع و قوی هنرمندان آن است، هیچ تناسبی ندارد و تاثیرگذار هم نیست، هرچند میتوان به صورت کمکی و جنبی مثل تماس تلفنی در این برنامه حاضر شد. کاری که بنده در ماه رمضان دو سال پیش در برنامه عموپورنگ تجربه کردم و ضمن پاسخ دادن به سؤال مجری، شعاری را برای گنجاندن مسائل اخلاقی، تربیتی و فقهی در این برنامه مطرح میکردم.
وی با اشاره به این که به تهیه کننده برنامه عموپورنگ پیشنهاد کرده تا هفتهای یک جلسه با حضور در این برنامه برای بچهها قصه بگوید، ادامه داد: با وجود اعلام آمادگی، جواب مثبتی از سوی دستاندرکاران این برنامه دریافت نکردم.
حجتالاسلام راستگو مقایسه برنامه فیتیله با عموپورنگ را کار نادرستی دانست و افزود: آیتمهای خاص، اشعار و حتی مجری کمکی برنامه عموپورنگ (امیرمحمد) با حال و هوایی که در برنامه فیتیله وجود دارد کاملا متفاوت است.
وی با اشاره به این که ساخت برنامهای مانند فیتیله بسیار سخت و سنگین است، گفت: ایجاد تناسب بین اشعار، حرکات و دیالوگها با موسیقی برنامه و استفاده کمتر از اشعار و سرودهای تکراری کار زیاد و حساب شدهای را میطلبد، این در حالی است که در برنامه عموپورنگ با وجود جذابیتی که دارد، بسیاری از اوقات سرودهای تکراری از روی سیدی پخش میشود و مجری برنامه تنها لبخوانی میکند.
رئیس مرکز تربیت مربی کودک و نوجوان مساله هورا و جیغ کشیدن و سوت و کف زدن را در برنامههای کودک قابل پذیرش ندانست و ادامه داد: هر چند شاید بتوان از کفزدن با مسامحه گذشت، ولی در موارد دیگر باید تجدید نظر شود، چرا که نادرستی آن مثل کراهت وجود مجسمه در مکان نمازگزار است با این توجیه که امروزه در ایران کسی از دیدن مجسمه به یاد بت نمیافتد، ولی باید دانست که احکام اسلام تنها برای یک منطقه جغرافیایی مثل ایران نیست و همین الان در کشورهایی مانند هند بتپرستی رواج دارد. به هرحال سخن این است که چرا ما با این فرهنگ قوی دینی و ایرانی، نوآوری نکنیم و لفظی را بر اساس فرهنگ و مذهب خودمان ابداع نکنیم و از الفاظی مانند هورا استفاده کنیم که شاید مخفف اهورامزدای زرتشتیان است که هنگام روشن کردن آتش آن را بیان میکردند.
وی در ادامه اظهار داشت: جیغ زدن مسالهای است که به نظر برخی روانشناسان انسان را از نظر روانی تخلیه میکند، ولی عادت دادن بچهها به آن افزون بر این که در زندگی شهرنشینی کنونی حقوق دیگران را ضایع میکند، متناسب با جایگاه یک برنامه تلوزیونی که باید آموزنده و سازنده باشد، نیست.
حجتالاسلام راستگو اختلاط دختر و پسر را از اشکالات دیگر برنامه فیتیله دانست و گفت: هر چند بچههای حاضر در این برنامه کوچکند و از نظر شرعی، تکلیفی ندارند و من هم انسان تنگنظری نیستم که حجاب کامل را برای بچههای نابالغ واجب بدانم، ولی مساله این است که دختر بچه باید بداند پوشش او با پسرها فرق دارد و مجاورتش با آنها کار درستی نیست، از این رو میتوان با پوشاندن لباسهای رنگی زیبا با پوشش مناسب به دختر بچهها، آنها را از کودکی با این مفاهیم آشنا کرد و در برنامههای تلوزیونی هم میتوان آنها را از هم جدا، یا یک برنامه ویژه دختران و یک برنامه ویژه پسران تولید کرد.
وی با بیان این که طرب انگیز نبودن، متناسب نبودن با مجالس لهو و لعب و افسادگر نبودن شعر از ویژگیهای موسیقی حلال است، بیان داشت: مساله موسیقی از دیرباز در صدا و سیما مطرح بوده و درباره معیارهای موسیقی مذهبی دیدگاههای فراوانی مطرح شده است؛ اما آنچه اهمیت دارد این است که نظام اسلامی با موسیقی مخالف نیست و اگر کسی به طور مطلق مخالف آن باشد، این مخالفت نظر شخصی اوست و نمیتواند برای نظام اسلامی دستورالعمل باشد.
حجتالاسلام راستگو ادامه داد: به هر حال سازندگان برنامه فیتیله باید نسبت به انتخاب موسیقیها دقت کافی داشته باشند و در حین اجرا نیز حرکات خود را کنترل کنند، چرا که در برخی موارد دیده شده که این حرکات بر بچهها به ویژه دختر بچههایی که در منزل این برنامه را تماشا میکردند، تاثیرگذار بوده و آنها را به حرکت واداشته است.
وی با انتقاد از خواندن برخی اشعار به زبانهای محلی در برنامه فیتیله گفت: از آنجا که زبان اصلی در ایران، فارسی است باید این اصل در همه برنامهها اجرا و یا ترجمه آنچه به زبان محلی خوانده میشود نیز برای بچهها بیان شود.
رئیس مرکز تربیت مربی کودک و نوجوان یکنواختی برنامه فیتیله به خاطر اجرای دائمی در استودیو را از دیگر اشکالات این برنامه دانست و ابراز داشت: هرچند اجرای برنامه در محیط باز کار دشواری است و عوامل فنی برنامه را بسیار اذیت میکند، ولی این سختی کار در برابر زیبایی و تنوع اثرگذار بر برنامه ناچیز است.
وی نام فیتیله را به دلیل عوامانه و غیر متداول بودن آن برای این برنامه متناسب ندانست و خاطر نشان کرد: در انتخاب یک نام برای برنامه کودک باید درک مفهوم آن از سوی بچهها مورد توجه قرار گیرد.
حجتالاسلام راستگو ادامه داد: از آنجا که روز جمعه، عید آل محمد(ص) است و ظهور حضرت حجت(ع) نیز در این روز خواهد بود، جا دارد هم در برنامه فیتیله و هم در برنامه عموپورنگ روی این مساله بیشتر و با ظرافت افزونتری کار شود.
وی حضور مجری زن در برنامه فیتیله را غیر ضروری دانست و گفت: این به معنای بی توجهی به جنس زن نیست؛ بلکه حال و هوای موجود در این برنامه با حضور مجری خانم تناسبی ندارد.
این پژوهشگر کودک و نوجوان در پایان با اشاره به جایگاه ویژه صدا و سیما به عنوان رسانهای مؤثر و فراگیر در کشور گفت: ساخت یک برنامه سازنده در این رسانه میتواند یک نسل را تحت پوشش و اثر خود قرار دهد.
