• تابناک: شما به عنوان یکی از حاضران جلسه رئیس‌جمهور با اقتصاددانان، طرح اخیر رئیس‌جمهور را چگونه برانداز می‌کنید؟
مؤمنی: طرح تحول اقتصادی از چندین منظر قابل تأمل است؛ نخست این که دلیل دولت برای ارایه این طرح در یک سال پایانی دولت چیست؟ اگر منظور این است که در همین دوره یک ساله، تحول خاصی در اقتصاد کشور بیفتد و مسائل اقتصادی کشور حل شود، باید گفت از این کوزه‌ای که چینن طرحی در آن است، چنین چیزی به بیرون ترواش نخواهد کرد. اگر گستره این طرح بیش از یک سال است، در حالی که دولت وقتی برایش مسلم نیست که سال‌‌های بعد نیز در مسند امور است، در این صورت یکسری تعهداتی برای دولت‌های بعد از خود ایجاد خواهد کرد که از لحاظ اخلاقی درست نیست و دولت‌های بعدی باید پاسخگوی پیامدهای طرحی باشند که خود در ارایه آن هیچ نقشی نداشته‌اند و اگر برای دولت مسجل است که دوره بعد هم در رأس کار خواهد بود، بهتر است با همزمان شدن آغاز به کار دولت بعدی با نهایی شدن تدوین برنامه پنج ساله پنجم توسعه در صورتی که واقعا ایده‌های راهگشایی یافته‌اند، سعی کنند آنها را در قالب این برنامه به مجلس ارایه بدهند تا با برطرف کردن شائبه دور زدن مجلس، به نهاد قانونگذاری نیز این مجال داده شود تا با استفاده از ظرفیت‌های فکری و نظارتی خود به وظایف قانون اساسی خویش بپردازد.
پرسشی که مطرح است، این‌که چرا دولت عجولانه به طرح چنین برنامه تحولی پرداخته و نگذاشته تا این طرح از راه گذراندن مجاری قانونی خود و مبانی کارشناسی، به سر منزل مقصود برسد؟! و از آنجا که ما در سال پایانی دولت هستیم، نمی‌‌توان برنامه‌ای به مفهوم واقعی آن تصور کرد که هدف توسعه‌گرایانه داشته باشد.
با توجه به این‌که یک سری صلاحیت‌های روش‌شناختی و تئوریک و مشارکت کارشناسی لازم است تا بتوان به مجموعه اقدامات و جهت‌گیری‌ها نام برنامه گذارد، برای همین، با این‌که تردید ندارم اعضای ستاد تحول اقتصادی آن‌گونه که آقای رئیس‌جمهور گفتند یک سال و نیم است در حال تحقیق و مطالعه هستند گرچه طی چند روز اخیر ناگهان مدت زمان مزبور به 5/2 سال ارتقاء یافت، ولی صریح و بی‌پرده باید بگویم، آن چیزی که در جمع اقتصاددانان عرضه شد، مطلب بسیار خام و بسیار ابتدایی بود و آن را در حد یک کلی‌گویی خیلی افراطی ارزیابی کردم و آنچه ارایه شد، تقریبا هیچ نسبتی با عنوان مصطلح برنامه نداشت، مگر آن‌که دوستان بعدا اسنادی ارایه کنند که نشان بدهند واقعا کارهایی در شأن یک برنامه انجام شده و به هر توجیهی آن کارها را در این جمع ارایه نکرده‌اند، در آن صورت باید پرسید چرا از یک عده‌ای که نمی‌خواستید چیزهایی را به آنها بگویید، دعوت کردید؟ یا واقعا هنوز چیزی آماده نیست و وجود خارجی ندارد که باز هم به نظر می‌رسد جای این پرسش باشد که وقتی شما در طرح مسئله در یک جمع تخصصی این اندازه شتابزده و غیرکارشناسی عمل می‌کنید، در مقام اجرا باید انتظار داشت که چه اتفاقی بیفتد؟
• تابناک: هم‌اکنون بسیاری از افراد از جمله اصحاب رسانه، اقتصاددانان، مردم و ... از کلیات و جزییات طرح تحول اقتصادی دولت اظهار بی‌اطلاعی می‌کنند، شما به عنوان یکی از اقتصاددانان حاضر در جلسه ریاست‌جمهوری با اقتصاددانان، نمایه‌ای از این طرح ترسیم می‌کنید؟
مؤمنی: آنچه که ما دیدیم، چند تا عدد و رقم بود که به صورت غیرمنسجم به همراه چند جدول و نمودار و یکسری توضیحات ارایه شد. خیلی کلی بود و خیلی ناقص و به هیچ وجه نه مبنای نظری مشخصی داشت و نه حتی از یک انسجام و روش‌مندی و منطق خاصی پیروی می‌کرد.
اگر واقعا این طرح در حد همین چیزی باشد که به ما ارایه شد، باید مؤکدا به همه دستگاه‌هایی که دل در گرو اسلام و ایران دارند، هشدار دهیم با این پایه مطالعاتی هر کاری شود، قطعا به ضرر کشور تمام خواهد شد.
• تابناک: آیا به نظر شما، چنین طرح‌هایی علاج اقتصاد بیمار ماست؟
مؤمنی: اگر دولت واقعا درصدد چاره‌اندیشی برای برون‌رفت از معضلات اقتصادی است، بهترین و فوری‌ترین راهکار، انضباط مالی و درست هزینه کردن است، سال‌هاست دولت‌ها به بی‌انضباطی مالی روی آورده‌اند.
صرف نظر از این‌که هم‌اکنون در چه شرایطی هستیم، نکته‌ای که به نظر من مسئله را نگران‌کننده می‌کند، این است که وقتی شما به اسناد لایحه بودجه سال 1387 نگاه می‌کنید، بلافاصله مشخص می‌شود ما حجم بسیار گسترده‌ای از کسری‌های آشکار و پنهان در لایحه بودجه سال 87 داریم به گونه‌ای که در سه ماهه نخست سال، آموزش‌وپرورش دست‌کم پنج هزار میلیارد تومان کسری اعتبارات داشت یا مثلا دولت تاکنون چند بار تلاش کرده برای جبران خشکسالی، مجوزهایی از مجلس دریافت کند و یا مواردی از این قبیل که با توجه به میل گسترده به بی‌انضباطی مالی، در عمل باید فاتحه هر نوع گرایش به تحول سازنده اقتصادی را خواند.
• تابناک: به سال آخر دولت نهم اشاره کردید، چه مقدار از انگیزه ارایه طرح مذکور را سیاسی می‌دانید؟
مؤمنی: علاوه بر آن کسری‌ها یک واقعیت دیگر هم هست که درواقع این طرح، یک نوع شوک‌درمانی است و امسال، سال آماده شدن برای انتخابات بوده و طبیعتا رئیس دولت علاقه‌مند است در دوره بعدی هم جزو کاندیداها باشد. علاوه بر آن کسری‌های آشکار و پنهان بودجه یک مقدار قابل توجهی منابع هم اختصاصی برای این سال خاص نیاز دارند؛ بنابراین، مسئله این است که از چه راهی می‌توان منابع مالی قابل توجهی را در کوتاه‌مدت به دست آورد.
• تابناک: به نظر شما آیا برای گروه ایشان مثمرثمر خواهد بود؟
مؤمنی: خیر، حتی در کوتاه‌مدت نیز نتیجه قابل قبولی نخواهد داشت.
تابناک: طرح مذکور همان طرح هدفمند کردن یارانه‌هاست یا بحث نقدی کردن یارانه‌ها را پیگیری می‌کند؟
مؤمنی: آنچه که از صحبت‌های رئیس‌جمهور و دیگر اعضای ستاد تحول اقتصادی برمی‌آید آن است که دولت به دنبال نقدی کردن یارانه‌هاست و خسارت‌‌بار بودن این کار به اندازه‌ای واضح است که حتی اعضای این ستاد بر تورم‌زا بودن این طرح اذعان دارند و بیان داشته‌اند بر اثر اجرای طرح مذکور، شاهد جهش قیمت‌ها خواهیم بود.
متأسفانه برخی افراد غیرمتخصص در سنجش معایب و مزایای یک طرح اقتصادی، ده حسن یا مزایای یک طرح را در مقابل تورم مقایسه و پس از این مقایسه در کادر چند حسن و فقط یک عیب به نام تورم، برنامه یا دستورالعمل ارایه‌شده را مثبت تلقی می‌کنند، در صورتی که باید توجه داشت تورم، فقط یک اشکال به تنهایی که به طرح مشخصی وارد است نباید در نظر گرفته شود، سرچشمه بسیاری از بیماری‌های اقتصادی است.
در اقتصادهای رانتی، آثار مخرب تورم به مراتب وخیم‌تر است و با وجود این‌که تورم 12 سوءکارکرد مهم اقتصادی دارد، اما تورم یکسری سوء آثار اخلاقی هم دارد که باعث گسترش و تعمیق انواع مفاسد اخلاقی و اجتماعی است و شاید به همین دلیل باشد که تورم از دیدگاه برخی نظریه‌پردازان اقتصاد سیاسی ظالمانه‌ترین مالیاتی است که از جیب فقرا در راستای خدمت‌رسانی به اغنیا پرداخت می‌شود.
• تابناک: افزایش ترم و نرخ بیکاری را در کشور چگونه ارزیابی می‌کنید؟
مؤمنی: نرخ رشد بیکاری در بین جوانان همواره بیشتر از نرخ بیکاری جامعه بوده است و در اقتصاد سیاسی، افزایش نرخ بیکاری در کشورهایی که ساختار سنی آنها جوان است، نوعی تهدید علیه امنیت ملی است.
هنگامی که در یک ساخت جمعیتی وزن جوانان زیاد باشد و بخش مهمی از آنها بیکار باشند، هزینه فرصت حضور آنان در ناآرامی‌ها و آشوب‌ها افزایش می‌یابد و آمارهای واقعی که در این زمینه موجود است، زنگ خطری برای دلسوزان نظام به صدا درآورده است.
تورم «غده سرطانی» است و در حالی که ایران از لحاظ بالا بودن تورم، جزو ده کشور نخست دنیاست، باید پرسید که لزوم اجرای طرحی که باعث افزایش جهشی قیمت‌هاست، چیست؟
• تابناک: در حالی که «اکونومیست» خبر از بیکاری 5 / 12 درصدی در ایران می‌دهد، مرکز آمار ایران این نرخ را تک‌رقمی اعلام می‌کند. به نظر شما این تفاوت‌ها از کجا نشأت می‌گیرد؟
مؤمنی: نرخ‌های بیکاری اعلام شده از سوی دستگاه‌های دولتی قابل تأمل است. از آنجایی که دولت عرضه‌کننده انحصاری آمار در کشور است و مؤسسات و مراکز غیردولتی قادر به ارایه و پردازش یا حتی نظارت علمی بر آمارهای ارائه شده نیستند و چون در اقتصاد سیاسی، برای سیاستگذاری اشتغال و تجزیه و تحلیل کارکرد این سیاست‌ها، آمار اشتغال و بیکاری بسیار تعیین‌کننده و مهم است، نوعی نظارت مدنی برای مراکز تهیه و انتشار آمار اشتغال و بیکاری نیاز است. مثلا دستگاه‌ها یا ارگان‌هایی که مستقل از بازه چهار یا هشت ساله فعالیت یک مجلس و دولت در یک ثبات سیاسی، بتوانند به تجزیه و تحلیل شاخص‌های آماری کشور بپردازند. تا زمان رسیدن به چنین شرایطی ناگزیر درباره مواجهة علمی با ارقام و آمار رسمی اعلام شده در زمینه امور راهبردی از قبیل تورم، بیکاری و … می‌بایست به صورت روشمند از یک سلسله متغیرهای کنترل جهت سنجش میزان صحت آمارها استفاده نمود. چند ماه پیش برای سنجش میزان صحت یک رقمی شدن نرخ بیکاری با بررسی پنج متغیر کنترلی نتیجه گرفتم که روند بیکاری باید شدیدتر شده باشد و الان که نزدیک به هفت ماه است از طرح این موضوع به طور رسمی می‌گذرد، مراکز و دستگاه‌های مرتبط هیچ واکنشی نشان نداده‌اند و به این ترتیب می‌توان نتیجه گرفت که قادر به دفاع از ادعای خود نیستند.
در اقتصاد سیاسی یک دسته بر این باورند که افزایش شدید تورم، باعث مخاطرات امنیتی و پایه‌گذاری ناآرامی‌های سیاسی است و گروهی دیگر، بر این باورند که افزایش روزافزون بیکاری باعث بالا رفتن احتمال بروز ناآرامی‌های سیاسی است.
اما در ایران از یک سو، دو مسئله تورم و بیکاری با هم ارتباط تنگاتنگ و ناگسستنی دارند و از سوی دیگر، بنا به آمار واقعی جامعه هر دو متغیر مزبور در مرز بحرانی قرار دارند؛ بنابراین، دولتمردان باید در نظر داشته باشند هرگونه تصمیم عجولانه و غیرکارشناسی در باب اقتصاد، شاید پیامدهای ناخوشایند و غیرقابل‌پیش‌بینی را در سطح جامعه داشته باشند.
و همین جا لازم می‌دانم از رئیس‌جمهور به دلیل مطرح کردن طرح تحول اقتصادی پیش از ابلاغ بخشنامه‌ای در رسانه‌ها و در جمع کارشناسان تشکر کنم، زیرا باعث شد تا هشدارها، انتقادها و پیشنهاد در یک فاصله زمانی درباره این موضوع مطرح شود. در عین حال، ناگزیر همچنان ایشان را نسبت به برخورداری شتابزده برحذر می‌دارم و درباره عواقب نگرانی‌کننده چنین کاری هشدار می‌دهم.
مؤمنی: طرح تحول اقتصادی از چندین منظر قابل تأمل است؛ نخست این که دلیل دولت برای ارایه این طرح در یک سال پایانی دولت چیست؟ اگر منظور این است که در همین دوره یک ساله، تحول خاصی در اقتصاد کشور بیفتد و مسائل اقتصادی کشور حل شود، باید گفت از این کوزه‌ای که چینن طرحی در آن است، چنین چیزی به بیرون ترواش نخواهد کرد. اگر گستره این طرح بیش از یک سال است، در حالی که دولت وقتی برایش مسلم نیست که سال‌‌های بعد نیز در مسند امور است، در این صورت یکسری تعهداتی برای دولت‌های بعد از خود ایجاد خواهد کرد که از لحاظ اخلاقی درست نیست و دولت‌های بعدی باید پاسخگوی پیامدهای طرحی باشند که خود در ارایه آن هیچ نقشی نداشته‌اند و اگر برای دولت مسجل است که دوره بعد هم در رأس کار خواهد بود، بهتر است با همزمان شدن آغاز به کار دولت بعدی با نهایی شدن تدوین برنامه پنج ساله پنجم توسعه در صورتی که واقعا ایده‌های راهگشایی یافته‌اند، سعی کنند آنها را در قالب این برنامه به مجلس ارایه بدهند تا با برطرف کردن شائبه دور زدن مجلس، به نهاد قانونگذاری نیز این مجال داده شود تا با استفاده از ظرفیت‌های فکری و نظارتی خود به وظایف قانون اساسی خویش بپردازد.
پرسشی که مطرح است، این‌که چرا دولت عجولانه به طرح چنین برنامه تحولی پرداخته و نگذاشته تا این طرح از راه گذراندن مجاری قانونی خود و مبانی کارشناسی، به سر منزل مقصود برسد؟! و از آنجا که ما در سال پایانی دولت هستیم، نمی‌‌توان برنامه‌ای به مفهوم واقعی آن تصور کرد که هدف توسعه‌گرایانه داشته باشد.با توجه به این‌که یک سری صلاحیت‌های روش‌شناختی و تئوریک و مشارکت کارشناسی لازم است تا بتوان به مجموعه اقدامات و جهت‌گیری‌ها نام برنامه گذارد، برای همین، با این‌که تردید ندارم اعضای ستاد تحول اقتصادی آن‌گونه که آقای رئیس‌جمهور گفتند یک سال و نیم است در حال تحقیق و مطالعه هستند گرچه طی چند روز اخیر ناگهان مدت زمان مزبور به 5/2 سال ارتقاء یافت، ولی صریح و بی‌پرده باید بگویم، آن چیزی که در جمع اقتصاددانان عرضه شد، مطلب بسیار خام و بسیار ابتدایی بود و آن را در حد یک کلی‌گویی خیلی افراطی ارزیابی کردم و آنچه ارایه شد، تقریبا هیچ نسبتی با عنوان مصطلح برنامه نداشت، مگر آن‌که دوستان بعدا اسنادی ارایه کنند که نشان بدهند واقعا کارهایی در شأن یک برنامه انجام شده و به هر توجیهی آن کارها را در این جمع ارایه نکرده‌اند، در آن صورت باید پرسید چرا از یک عده‌ای که نمی‌خواستید چیزهایی را به آنها بگویید، دعوت کردید؟ یا واقعا هنوز چیزی آماده نیست و وجود خارجی ندارد که باز هم به نظر می‌رسد جای این پرسش باشد که وقتی شما در طرح مسئله در یک جمع تخصصی این اندازه شتابزده و غیرکارشناسی عمل می‌کنید، در مقام اجرا باید انتظار داشت که چه اتفاقی بیفتد؟
• تابناک: هم‌اکنون بسیاری از افراد از جمله اصحاب رسانه، اقتصاددانان، مردم و ... از کلیات و جزییات طرح تحول اقتصادی دولت اظهار بی‌اطلاعی می‌کنند، شما به عنوان یکی از اقتصاددانان حاضر در جلسه ریاست‌جمهوری با اقتصاددانان، نمایه‌ای از این طرح ترسیم می‌کنید؟
مؤمنی: آنچه که ما دیدیم، چند تا عدد و رقم بود که به صورت غیرمنسجم به همراه چند جدول و نمودار و یکسری توضیحات ارایه شد. خیلی کلی بود و خیلی ناقص و به هیچ وجه نه مبنای نظری مشخصی داشت و نه حتی از یک انسجام و روش‌مندی و منطق خاصی پیروی می‌کرد.
اگر واقعا این طرح در حد همین چیزی باشد که به ما ارایه شد، باید مؤکدا به همه دستگاه‌هایی که دل در گرو اسلام و ایران دارند، هشدار دهیم با این پایه مطالعاتی هر کاری شود، قطعا به ضرر کشور تمام خواهد شد.
• تابناک: آیا به نظر شما، چنین طرح‌هایی علاج اقتصاد بیمار ماست؟
مؤمنی: اگر دولت واقعا درصدد چاره‌اندیشی برای برون‌رفت از معضلات اقتصادی است، بهترین و فوری‌ترین راهکار، انضباط مالی و درست هزینه کردن است، سال‌هاست دولت‌ها به بی‌انضباطی مالی روی آورده‌اند.
صرف نظر از این‌که هم‌اکنون در چه شرایطی هستیم، نکته‌ای که به نظر من مسئله را نگران‌کننده می‌کند، این است که وقتی شما به اسناد لایحه بودجه سال 1387 نگاه می‌کنید، بلافاصله مشخص می‌شود ما حجم بسیار گسترده‌ای از کسری‌های آشکار و پنهان در لایحه بودجه سال 87 داریم به گونه‌ای که در سه ماهه نخست سال، آموزش‌وپرورش دست‌کم پنج هزار میلیارد تومان کسری اعتبارات داشت یا مثلا دولت تاکنون چند بار تلاش کرده برای جبران خشکسالی، مجوزهایی از مجلس دریافت کند و یا مواردی از این قبیل که با توجه به میل گسترده به بی‌انضباطی مالی، در عمل باید فاتحه هر نوع گرایش به تحول سازنده اقتصادی را خواند.
• تابناک: به سال آخر دولت نهم اشاره کردید، چه مقدار از انگیزه ارایه طرح مذکور را سیاسی می‌دانید؟
مؤمنی: علاوه بر آن کسری‌ها یک واقعیت دیگر هم هست که درواقع این طرح، یک نوع شوک‌درمانی است و امسال، سال آماده شدن برای انتخابات بوده و طبیعتا رئیس دولت علاقه‌مند است در دوره بعدی هم جزو کاندیداها باشد. علاوه بر آن کسری‌های آشکار و پنهان بودجه یک مقدار قابل توجهی منابع هم اختصاصی برای این سال خاص نیاز دارند؛ بنابراین، مسئله این است که از چه راهی می‌توان منابع مالی قابل توجهی را در کوتاه‌مدت به دست آورد.
• تابناک: به نظر شما آیا برای گروه ایشان مثمرثمر خواهد بود؟
مؤمنی: خیر، حتی در کوتاه‌مدت نیز نتیجه قابل قبولی نخواهد داشت.
تابناک: طرح مذکور همان طرح هدفمند کردن یارانه‌هاست یا بحث نقدی کردن یارانه‌ها را پیگیری می‌کند؟
مؤمنی: آنچه که از صحبت‌های رئیس‌جمهور و دیگر اعضای ستاد تحول اقتصادی برمی‌آید آن است که دولت به دنبال نقدی کردن یارانه‌هاست و خسارت‌‌بار بودن این کار به اندازه‌ای واضح است که حتی اعضای این ستاد بر تورم‌زا بودن این طرح اذعان دارند و بیان داشته‌اند بر اثر اجرای طرح مذکور، شاهد جهش قیمت‌ها خواهیم بود.
متأسفانه برخی افراد غیرمتخصص در سنجش معایب و مزایای یک طرح اقتصادی، ده حسن یا مزایای یک طرح را در مقابل تورم مقایسه و پس از این مقایسه در کادر چند حسن و فقط یک عیب به نام تورم، برنامه یا دستورالعمل ارایه‌شده را مثبت تلقی می‌کنند، در صورتی که باید توجه داشت تورم، فقط یک اشکال به تنهایی که به طرح مشخصی وارد است نباید در نظر گرفته شود، سرچشمه بسیاری از بیماری‌های اقتصادی است.
در اقتصادهای رانتی، آثار مخرب تورم به مراتب وخیم‌تر است و با وجود این‌که تورم 12 سوءکارکرد مهم اقتصادی دارد، اما تورم یکسری سوء آثار اخلاقی هم دارد که باعث گسترش و تعمیق انواع مفاسد اخلاقی و اجتماعی است و شاید به همین دلیل باشد که تورم از دیدگاه برخی نظریه‌پردازان اقتصاد سیاسی ظالمانه‌ترین مالیاتی است که از جیب فقرا در راستای خدمت‌رسانی به اغنیا پرداخت می‌شود.
• تابناک: افزایش ترم و نرخ بیکاری را در کشور چگونه ارزیابی می‌کنید؟
مؤمنی: نرخ رشد بیکاری در بین جوانان همواره بیشتر از نرخ بیکاری جامعه بوده است و در اقتصاد سیاسی، افزایش نرخ بیکاری در کشورهایی که ساختار سنی آنها جوان است، نوعی تهدید علیه امنیت ملی است.
هنگامی که در یک ساخت جمعیتی وزن جوانان زیاد باشد و بخش مهمی از آنها بیکار باشند، هزینه فرصت حضور آنان در ناآرامی‌ها و آشوب‌ها افزایش می‌یابد و آمارهای واقعی که در این زمینه موجود است، زنگ خطری برای دلسوزان نظام به صدا درآورده است.
تورم «غده سرطانی» است و در حالی که ایران از لحاظ بالا بودن تورم، جزو ده کشور نخست دنیاست، باید پرسید که لزوم اجرای طرحی که باعث افزایش جهشی قیمت‌هاست، چیست؟
• تابناک: در حالی که «اکونومیست» خبر از بیکاری 5 / 12 درصدی در ایران می‌دهد، مرکز آمار ایران این نرخ را تک‌رقمی اعلام می‌کند. به نظر شما این تفاوت‌ها از کجا نشأت می‌گیرد؟
مؤمنی: نرخ‌های بیکاری اعلام شده از سوی دستگاه‌های دولتی قابل تأمل است. از آنجایی که دولت عرضه‌کننده انحصاری آمار در کشور است و مؤسسات و مراکز غیردولتی قادر به ارایه و پردازش یا حتی نظارت علمی بر آمارهای ارائه شده نیستند و چون در اقتصاد سیاسی، برای سیاستگذاری اشتغال و تجزیه و تحلیل کارکرد این سیاست‌ها، آمار اشتغال و بیکاری بسیار تعیین‌کننده و مهم است، نوعی نظارت مدنی برای مراکز تهیه و انتشار آمار اشتغال و بیکاری نیاز است. مثلا دستگاه‌ها یا ارگان‌هایی که مستقل از بازه چهار یا هشت ساله فعالیت یک مجلس و دولت در یک ثبات سیاسی، بتوانند به تجزیه و تحلیل شاخص‌های آماری کشور بپردازند. تا زمان رسیدن به چنین شرایطی ناگزیر درباره مواجهة علمی با ارقام و آمار رسمی اعلام شده در زمینه امور راهبردی از قبیل تورم، بیکاری و … می‌بایست به صورت روشمند از یک سلسله متغیرهای کنترل جهت سنجش میزان صحت آمارها استفاده نمود. چند ماه پیش برای سنجش میزان صحت یک رقمی شدن نرخ بیکاری با بررسی پنج متغیر کنترلی نتیجه گرفتم که روند بیکاری باید شدیدتر شده باشد و الان که نزدیک به هفت ماه است از طرح این موضوع به طور رسمی می‌گذرد، مراکز و دستگاه‌های مرتبط هیچ واکنشی نشان نداده‌اند و به این ترتیب می‌توان نتیجه گرفت که قادر به دفاع از ادعای خود نیستند.
در اقتصاد سیاسی یک دسته بر این باورند که افزایش شدید تورم، باعث مخاطرات امنیتی و پایه‌گذاری ناآرامی‌های سیاسی است و گروهی دیگر، بر این باورند که افزایش روزافزون بیکاری باعث بالا رفتن احتمال بروز ناآرامی‌های سیاسی است.
اما در ایران از یک سو، دو مسئله تورم و بیکاری با هم ارتباط تنگاتنگ و ناگسستنی دارند و از سوی دیگر، بنا به آمار واقعی جامعه هر دو متغیر مزبور در مرز بحرانی قرار دارند؛ بنابراین، دولتمردان باید در نظر داشته باشند هرگونه تصمیم عجولانه و غیرکارشناسی در باب اقتصاد، شاید پیامدهای ناخوشایند و غیرقابل‌پیش‌بینی را در سطح جامعه داشته باشند.
و همین جا لازم می‌دانم از رئیس‌جمهور به دلیل مطرح کردن طرح تحول اقتصادی پیش از ابلاغ بخشنامه‌ای در رسانه‌ها و در جمع کارشناسان تشکر کنم، زیرا باعث شد تا هشدارها، انتقادها و پیشنهاد در یک فاصله زمانی درباره این موضوع مطرح شود. در عین حال، ناگزیر همچنان ایشان را نسبت به برخورداری شتابزده برحذر می‌دارم و درباره عواقب نگرانی‌کننده چنین کاری هشدار می‌دهم.