امور بازدارنده در ایران مجازاتمحور و اصلیترین اهرم کنترل و مجازات زندان است. متاسفانه با توجه به نبود طبقهبندی مجرمان در زندان این مجازات به جای اصلاح و بازدارندگی عاملی در جهت انتقال تجارب بزهکارانه است و از طرفی مجازات زندان و اصولا هر مجازت دیگری به جای بازدارندگی و اصلاح فرآیندی برای تکرار جرم است، بنابراین از نگاه رفتارشناسی پیشگیری موثرتر، مقدورتر و ارزانتر از مجازات خواهد بود.
در واقع پیشگیریهای فضایی و انتظامی بعد از رعایت و اجرای پیشگیریهای فرهنگی و اجتماعی موثرتر هستند، چراکه در پیشگیریهای فرهنگی و اجتماعی آسیبهای اجتماعی و ناهنجاریهای رفتاری به طرز چشمگیری کاهش مییابد. اجرای پیشگیر، از خانواده آغاز میشد و در جامعه از مدرسه، محله، مسجد و سایر مراکز تربیتی و فرهنگی ادامه مییابد، ضمن آنکه تولیدات فرهنگی اعم از کتب درسی و رسانههای نوشتاری، تصویری و فضای مجازی نیز در خدمت پیشگیریهای فرهنگی و اجتماعی قرار خواهند گرفت، ضمن آنکه هزینههای مادی، فرهنگی و انسانی مجازاتهایی مثل زندان که به جامعه و مردم تحمیل میشود در جیب اقتصاد پیشگیری باقی میماند.
جرم هزینههایی به افراد و جامعه وارد میکند که کم هم نیست مثل از دست دادن نیروهای مفید، رکود و خروج آنها از چرخه تولید جامعه به صورت توقف نیرو در زندان و انحراف آنها از مسیر درست زندگی و رفتار اما از رهگذر پیشگیری این هزینهها از بین میرود و شاهد تکرار جرایم، حجیم شدن زندانها، افزایش جمعیت کیفری و هزینههای اقتصادی دیگر نخواهیم بود.
از سوی دیگر اگر مشکلات رفتاری بروزکرده برای خانوادههای بزهکاران یا الگوهای منفی رفتاری از سوی آنها را در جامعه ارزیابی کنیم آنگاه هزینههای واقعی مجازاتهای زندانمحور برای ما روشن خواهد شد.
در واقع پیشگیریهای فضایی و انتظامی بعد از رعایت و اجرای پیشگیریهای فرهنگی و اجتماعی موثرتر هستند، چراکه در پیشگیریهای فرهنگی و اجتماعی آسیبهای اجتماعی و ناهنجاریهای رفتاری به طرز چشمگیری کاهش مییابد. اجرای پیشگیر، از خانواده آغاز میشد و در جامعه از مدرسه، محله، مسجد و سایر مراکز تربیتی و فرهنگی ادامه مییابد، ضمن آنکه تولیدات فرهنگی اعم از کتب درسی و رسانههای نوشتاری، تصویری و فضای مجازی نیز در خدمت پیشگیریهای فرهنگی و اجتماعی قرار خواهند گرفت، ضمن آنکه هزینههای مادی، فرهنگی و انسانی مجازاتهایی مثل زندان که به جامعه و مردم تحمیل میشود در جیب اقتصاد پیشگیری باقی میماند.
جرم هزینههایی به افراد و جامعه وارد میکند که کم هم نیست مثل از دست دادن نیروهای مفید، رکود و خروج آنها از چرخه تولید جامعه به صورت توقف نیرو در زندان و انحراف آنها از مسیر درست زندگی و رفتار اما از رهگذر پیشگیری این هزینهها از بین میرود و شاهد تکرار جرایم، حجیم شدن زندانها، افزایش جمعیت کیفری و هزینههای اقتصادی دیگر نخواهیم بود.
از سوی دیگر اگر مشکلات رفتاری بروزکرده برای خانوادههای بزهکاران یا الگوهای منفی رفتاری از سوی آنها را در جامعه ارزیابی کنیم آنگاه هزینههای واقعی مجازاتهای زندانمحور برای ما روشن خواهد شد.
منبع: شرق