به گزارش خبرنگار سرویس اجتماعی تابناک، خبر تشکیل یک کمیته ویژه، وعده اصلاح قانون، آغاز رسیدگی به یک شکایت یا اعلام اجرای یک طرح، معمولاً با تیترهای برجسته و اظهارنظرهای رسمی همراه میشود. گاهی چند روز بعد، خبر دیگری جای آن را میگیرد و موضوعی که قرار بود به نتیجه مشخصی برسد، دیگر در چرخه اطلاعرسانی عمومی دیده نمیشود.
در چنین شرایطی، پرسش اصلی این است که آیا تصمیم اعلامشده اجرا شده، آیا گزارشی از نتیجه بررسیها منتشر شده و اگر اقدامی به سرانجام نرسیده، چه نهادی مسئول توضیح دادن درباره آن است؟
مرور پروندههای دو سال گذشته نشان میدهد که همه این موضوعات را نمیتوان در یک دسته قرار داد. برخی به نتیجه رسیدهاند، برخی همچنان در مسیر اجرا یا اصلاح قانونی هستند و درباره برخی دیگر، با وجود انتشار خبر اولیه و وعده پیگیری، نتیجه نهایی بهروشنی در دسترس عموم نیست.
خوابگاه امید
خوابگاه دانشگاه تهران؛ نامی که خبرساز شد، اما پرسشها باقی ماند. نامگذاری یک خوابگاه به نام محمدحسین امید، رئیس دانشگاه تهران، با انتقادهایی درباره مبنای این تصمیم همراه شد. در مهر ۱۴۰۵، توضیحات دانشگاه این بود که خوابگاه را بنیاد فرهنگی دکتر مصلینژاد ساخته و نامگذاری به درخواست این بنیاد صورت گرفته است؛ همچنین اعلام شد رئیس دانشگاه از ابتدا با این نامگذاری مخالف بوده است. افتتاح خوابگاه نیز برای پایان همان ماه برنامهریزی شده بود. بااینحال، برای تعیین تکلیف نهایی پرونده باید روشن شود ساختمان افتتاح شده است یا خیر و آیا نام مورد بحث بر سردر آن باقی مانده است. توضیح درباره علت نامگذاری، بهتنهایی پاسخ این پرسشها نیست.
کمیته اعتراضات
کمیته بررسی اعتراضات؛ گزارش نهایی کجاست؟ پس از اعتراضات دیماه ۱۴۰۴، تشکیل شورای راهبری کمیسیون ملی بررسی علمی اعتراضات با حکم وزیر علوم اعلام شد. مأموریت این مجموعه، بررسی علمی زمینههای بروز اعتراضات و تهیه گزارشهای مرحلهای و نهایی بود. پس از آن نیز از انتشار گزارش نهایی پس از تکمیل بررسیها سخن گفته شد. بااینحال، در منابع بررسیشده، متن کامل گزارش نهایی یا اطلاعیهای روشن درباره انتشار آن پیدا نشد.
محلهای مشخص برای تجمعات؛ طرحی که از مرحله اعلام اولیه عبور کرد. تعیین سازوکار قانونی برای برگزاری تجمعات و راهپیماییها بارها در دستور کار مجلس قرار گرفت. طرح مربوط به نحوه برگزاری تجمعات، با هدف ایجاد چارچوبی برای اجرای اصل ۲۷ قانون اساسی، در مجلس بررسی شد و گزارشهایی از تصویب کلیات و پیشرفت برخی مواد آن منتشر شد. بنابراین، نمیتوان آن را صرفاً طرحی فراموششده دانست. پرسش اصلی اکنون این است که وضعیت نهایی قانون چیست، چه زمانی لازمالاجرا شده و آیا سامانه مدیریت اجتماعات و محلهای مشخص برای برگزاری تجمعات عملاً راهاندازی شدهاند یا خیر.
قانون مهریه
مهریه؛ اصلاح قانون در مسیر رفتوبرگشت میان مجلس و نهادهای نظارتی. اصلاح مقررات مهریه و نحوه اجرای محکومیتهای مالی، از جمله موضوعاتی بود که بارها در مجلس مطرح شد. در شهریور و مهر ۱۴۰۵، گزارشهایی درباره ایرادات شورای نگهبان و بازگشت مصوبه به کمیسیون تخصصی مجلس منتشر شد. بنابراین، موضوع در مرحله بررسی و اصلاح قرار داشت. آنچه برای پایان دادن به ابهام ضروری است، انتشار متن نهایی مصوبه، اعلام وضعیت بررسیهای قانونی و مشخص شدن زمان ابلاغ و اجرای آن است.
عفاف و حجاب
قانون عفاف و حجاب؛ توقف ابلاغ با لغو قانون یکسان نیست. پس از طی مراحل تصویب قانون موسوم به عفاف و حجاب، در آذر ۱۴۰۳ خبرهایی درباره توقف ابلاغ آن منتشر شد. در خرداد ۱۴۰۴ نیز رئیس مجلس اعلام کرد که دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی بهصورت مکتوب خواستار عدم ابلاغ موقت قانون شده است. این توضیحات، بهتنهایی به معنای لغو مصوبه نیست. برای روشن شدن سرنوشت پرونده باید مشخص شود آیا مسیر قانونی جایگزینی دنبال شده، آیا اصلاحیهای ارائه شده و آخرین وضعیت حقوقی مصوبه چیست.
رفع فیلترینگ
رفع فیلترینگ؛ وعدهای که با تغییر بخشی از محدودیتها به پایان نرسید. رفع محدودیتهای اینترنتی از وعدههای مهم دولت چهاردهم بود. در این مدت، تغییراتی در وضعیت برخی خدمات و سکوها رخ داد، اما بخش مهمی از محدودیتها همچنان موضوع مطالبه عمومی باقی ماند. مسئله این است که رفع محدودیت یک خدمت مشخص با تحقق وعده گسترده رفع فیلترینگ تفاوت دارد. انتشار گزارش رسمی درباره اقدامات انجامشده، موانع باقیمانده و برنامه زمانی تصمیمهای بعدی میتواند وضعیت این پرونده را روشنتر کند.
گواهینامه موتورسواری زنان
گواهینامه موتورسواری زنان؛ فاصله میان اعلام رفع مانع و آغاز صدور. در مرداد ۱۴۰۵ اعلام شد که از نظر وزارت کشور موانع قانونی و فقهی صدور گواهینامه موتورسیکلت برای زنان برطرف شده است. بااینحال، در شهریور همان سال گزارشهایی منتشر شد که از آغاز نشدن روند صدور حکایت داشت.

بنابراین، اعلام رفع مانع با صدور واقعی گواهینامه یکسان نیست. پرسش اصلی این است که آیا دستورالعمل اجرایی ابلاغ شده، مراکز مربوط آمادگی ارائه خدمت را پیدا کردهاند و صدور گواهینامه عملاً آغاز شده است یا خیر.
شناسنامه الکترونیک
شناسنامه الکترونیک؛ آغاز فرایند با عملیاتی شدن خدمت تفاوت دارد. در مردادماه سال گذشته، رئیس سازمان ثبت احوال در مقاطع مختلف از آغاز فرایندهای الکترونیکی و عملیاتی شدن قریبالوقوع شناسنامه الکترونیک سخن گفت. در گزارشهای بعدی نیز توضیح داده شد که برخی خدمات، مانند صدور الکترونیکی گواهی ولادت، پیشتر آغاز شدهاند، درحالیکه جایگزینی کامل شناسنامه کاغذی همچنان در قالب برنامه آینده مطرح بوده است.اینحال، سازمان ثبت احوال باید مشخص کند کدام خدمت، در چه تاریخی و برای چه گروهی از شهروندان در دسترس قرار گرفته است.
اتباع افغانستانی
بازگرداندن اتباع افغانستانی؛ آمار اجرا و سرنوشت سیاست جامع. درباره بازگشت اتباع افغانستانی، آمارهایی از بازگشت داوطلبانه و بازگرداندن افرادی که مدارک اقامت قانونی نداشتهاند منتشر شده است. این موضوع برخلاف پروندههایی که صرفاً در مرحله وعده ماندهاند، دارای گزارشهایی از اجرای میدانی است. اما آمار بازگشتها بهتنهایی نشان نمیدهد تمام برنامه ساماندهی به پایان رسیده است.

شرایط افراد دیگر، روند ادامه داستان، احتمال بازگشت دوباره افراد از افغانستان به ایران و موضوعات متعدد دیگر، از مواردی است که نیاز به شفافیت دارد.
هزینههای آسیبدیدگان جنگ
هزینههای آسیبدیدگان جنگ؛ ضرورت انتشار گزارش تفکیکی. درباره پرداخت هزینههای آسیبدیدگان جنگ، باید میان مالکان خانههای آسیبدیده، کسبوکارها، مصدومان، خانوادههای جانباختگان و صاحبان خودروهای خسارتدیده تفاوت گذاشت. دستگاه مسئول و سازوکار پرداخت در هر گروه میتواند متفاوت باشد. در این بخش نیز نیاز به ارائه گزارش جزئی از روند رسیدگی به آسیب دیدگان جنگی و خانواده های بازمانده شهداست.
انجمن اتیسم
انجمن اتیسم؛ اختلاف بر سر شفافیت مالی و پاسخگویی مدیریتی در سال ۱۴۰۴، گزارشهایی درباره عملکرد مالی، نحوه هزینهکرد کمکهای خیریه، شیوه مدیریت و نارضایتی برخی خانوادهها از خدمات انجمن اتیسم ایران منتشر شد. در این گزارشها به مبالغ کمکهای مالی، برخی ردیفهای هزینهای و پرسشهایی درباره تناسب منابع مالی با خدمات ارائهشده اشاره شده بود. اخیرا اعلام شده که برخی ز نهادهای ناظر به این ماجرا ورود کرده اند اما خبر موثق و رسمی جدید در این باره منتشر نشده است.
