درخواست جدید نعمت‌زاده از خودروسازان که در نشست اخیر شورای سیاستگذاری خودرو مطرح شده، دارای یک واقعیت و دو بعد تحلیلی است. آیا صنعت خودروی کشور به سه دهه گذشته عقبگرد خواهد کرد و یا در پایان چیزی شبیه واردات آزاد خودرو در کشور صورت خواهد گرفت؟به گزارش «تابناک»، در هفته گذشته، سخن از یک پلتفرم جدید برای طراحی خودرو در کشور به میان آمد؛ پلتفرمی که در آغاز کار گفته می‌شد، پلت فرم چینی خواهد بود، ولی پس از مدتی، سخنان کاملا متفاوت و این پلتفرم ساخته دست و طراحی دو خودروساز بزرگ کشور معرفی شد؛ البته با همکاری یک شرکت خارجی که هیچ نامی از آن برده نشد!
اما هنوز سر و صدای این پلتفرم نخوابیده که امروز خبر از پیشنهادهای جدید نعمت‌زاده، وزیر صنعت و معدن و تجارت به خودروسازان می‌رسد؛ پیشنهاد‌هایی که از دو بعد متفاوت می‌توان به آنها نگاه کرد.
امروز در گزارش یک خبرگزاری آمده است، در آخرین نشست شورای سیاستگذاری خودرو که با حضور نعمت‌زاده، خودروسازان، قطعه‌سازان و مقاماتی از وزارت اقتصاد و ایمیدرو تشکیل شده، وزیر صنعت و معدن و تجارت از خودروسازان خواسته تا از شرکای اروپایی، کره‌ای و ژاپنی خود برای بازگشت به ایران دعوت کنند تا با توجه به شرایط جدید و فضای شکل گرفته، برای تولید محصولات جدید به ایران بازگشته و دوباره سهم خود از بازار ایران را به دست آورند.
هنوز خاطره حدود یک دهه گذشته که ایران خودرو و سایپا، دو خودروساز بزرگ داخلی کشور با همکاری با خودروسازهای بزرگ خودروهای روز دنیا را مونتاژ می‌کردند، در ذهن بسیاری هست؛ روندی که البته پس از مدت زمانی متوقف و بحث «بومی» سازی خودروها به پیش کشیده شد که نتایج آن پس از بیش از یک دهه بر کسی پوشیده نیست!
اکنون بار دیگر نعمت‌زاده پیشنهاد بازگشت خودروسازان خارجی به کشور را میدهد که گویا نشان از یک استراتژی با دو بعد متفاوت و همچنین در‌بر‌دارنده یک واقعیت اساسی در باب خودروسازی کشور است.
بگذارید نخست با واقعیتی شروع کنیم که در بطن درخواست نعمت‌زاده وجود دارد. این واقعیت همان چیزی است که مدت‌هاست در بین افکار عمومی وجود دارد؛ اما خودروسازان از پذیرش آن خودداری می‌کردند. این واقعیت همان است که هنوز پس از گذشت مدت‌ها از شروع مونتاژ و ایجاد خطوط تولید خودرو، نیازمند حضور خودروسازان بزرگ دنیا در کشور هستیم تا به قول نعمت‌زاده بتوانیم محصولات جدید و به روز را تولید کنیم!
این نکته بیانگر آن است که خودروسازی کشور طی بیش از یک دهه گذشته تماما درجا زده و اگر نگوییم در بسیاری از موارد پسرفتی شدید را تجربه کرده است، مسلما بیان این نکته از زبان وزیر صنعت، دیگر جایی را برای فرار خودروسازان از پذیرش آن باقی نخواهد گذاشت.
اما بازگردیم به درخواست نعمت‌زاده. آنچه او در خصوص دعوت از شرکای خارجی ایران برای تولید خودرو و در دست گرفتن بازار ایران گرفته است، دو جنبه دارد که احتمالا طی روزهای آینده بیشتر مشخص خواهد شد که کدام یک بیشتر مد نظر وی بوده است.
حضور خودروسازان بزرگ در کشور در دو راستا میتواند رخ دهد: صنعت مونتاژ خودرو، یا بستن قراردادهای جوینت ونچر.
اگر مراد نعمت‌زاده از دعوت از خودروسازان بزرگ برای آمدن به ایران، ایجاد خطوط مونتاژ تولید خودروهای روز باشد، باید گفت این کار دقیقا برگشتی به سیاست‌های سه دهه گذشته در خودروسازی ایران و در واقع عقبگرد اساسی در صنعت خودروی کشور است. راه اندازی خطوط مونتاژ تولید در کشور به شیوه‌ای که در آن تکنولوژی و فناوری به هیچ وجه به خودروسازان داخلی انتقال نیابد، جز سرپا نگه داشتن پوسته‌ای از خودروسازی با باطنی به کل تهی، هیچ معنای دیگری نخواهد داشت.
اگر چنانچه مراد نعمت‌زاده راه اندازی مونتاژ خودرو در حجمی وسیع در کشور باشد (با توجه به اشاره وی به شرکای اروپایی، کره‌ای و ژاپنی، یعنی تقریبا ۹۰ درصد خودروسازان بزرگ دنیا) این امر را می‌توان دراین راستا نیز تفسیر کرد که نعمت‌زاده بدون شک به ناتوانی خودروسازان برای رقابت با شرکای خارجی پی برده و در نتیجه تنها برای عدم تعطیلی کارخانجات خودروسازی و بیکاری شاغلان در آنها اقدام به راه اندازی خطوط مونتاژ خودرو در کشور می‌کند!
اما چنانچه مراد وی از حضور شرکای خارجی، بستن قراردادهای جوینت ونچر (همانند قرارداد میان سیتروئن فرانسه و سایپا که در سال ۷۹ بسته شد) باشد، باید گفت، نعمت‌زاده استراتژی برگزیده که ضمن هل دادن خودروسازی به جلو، نیمی از مسیر واردات خودرو را البته از یک راه فرعی بپیماید.
بستن یک چنین قراردادهایی میان خودروسازان داخلی با خودروسازان بزرگ دنیا، هرچند هنوز کاملا منجر به انتقال فناوری به داخل کشور نخواهد شد، دو فایده همزمان برای خودروسازان و مصرف‌کنندگان دارد: خودروسازان را با دنیای خودروسازی آشنا می‌کند (!) و به فکر رقابت می‌اندازد و از سویی قدرت انتخاب مصرف کنندگان را برای خرید خودروهای روز دنیا افزایش میدهد، بدون آن که دروازه واردات خودرو را باز گذارد.
البته همان گونه که گفته شد، هنوز مشخص نیست که نعمت‌زاده در چه راستایی از خودروسازان برای دعوت شرکای خارجی درخواست کرده و باز هم مشخص نیست که خودروسازان به این درخواست لبیک می‌گویند و یا چگونه آن را برآورده خواهند کرد!