فضای مجازی یکی از ابزارهای جدید تکنولوژی است که بخشی از زندگی مدرن را به خود گره زده است و تمامی‌کشورها از این ظرفیت نهایت استفاده را می‌برند. اما در همین فضا اتفاقاتی می‌افتد که گاهی غیر‌اخلاقی و شاید هم غیر‌انسانی است، اما اهمیت حضور ارتباط در فضای مجازی را نمی‌توان منکر شد.
به گزارش مردم سالاری، با این وجود نسبت به فضاهای مجازی همچون وایبر یا واتس آپ موضع‌گیری‌هایی صورت گرفت که تازه‌ترین آنها دستور ضرب‌الاجل غلامحسین محسنی اژه‌ای معاون اول قوه قضائیه برای مسدودسازی محتوای مجرمانه شبکه‌های اجتماعی بوده است. وی در نامه‌ای خطاب به وزیر ارتباطات اعلام کرد: در اجرای دستور ریاست محترم قوه قضائیه آیت‌الله صادق آملی لاریجانی ظرف مدت حداکثر یک ماه نسبت به فراهم‌آوری زمینه و بستر فنی مورد نیاز مسدودسازی و کنترل اطلاعاتی موثر شبکه‌های اجتماعی دارای محتوای مجرمانه اقدام عاجل صورت پذیرد، در غیر این صورت قوه قضائیه در راستای وظایف ذاتی خود نسبت به مسدودسازی شبکه‌های اجتماعی یاد شده اقدام مقتضی به عمل آورده و با متخلفین از دستورات قضائی در هر رده‌ای طبق قانون برخورد خواهد کرد.
در این رابطه معاون قضایی دادستان کل کشور در امور فضای مجازی دلایل نامه معاون قوه قضاییه به وزیر ارتباطات را اعلام کرد و گفت: برای مسدود نشدن کامل برنامه‌های نرم افزاری موبایل وزارت ارتباطات باید امکاناتی را برای فیلتر محتوای مجرمانه ایجاد کند.
دکتر عبدالصمد خرم‌آبادی در گفت‌وگو با مهر افزود: در اواخر سال گذشته یکی از مراجع قضایی دستور فیلتر واتس‌آپ را به لحاظ کثرت محتوای مجرمانه صادر کرده بود اما وزارت ارتباطات برای اجرای آن مهلت خواست. در هفته‌های اخیر نیز مطالبی دایر بر اهانت به ساحت حضرت امام‌خمینی(ره) در اپلیکیشن وایبر و واتس‌آپ منتشر شد که در جلسه کار گروه مطرح شد ولی وزارت ارتباطات اعلام کرد به لحاظ اینکه سرور این نرم‌افزار در خارج از کشور است امکان فیلتر صفحات مورد نظر وجود ندارد.
وی گفت: قوه قضاییه نمی‌تواند دست روی دست گذاشته و شاهد وقوع اینگونه جرایم باشد لذا این اتفاقات موجب چنین مکاتباتی بین معاون اول محترم قوه قضاییه و وزارت ارتباطات شده است. وی افزود: با عنایت به اینکه در حال حاضر وزارت ارتباطات امکان فیلتر و مسدودسازی صفحات دارای محتوای مجرمانه داخل شبکه‌هایی مانند وایبر، واتس‌آپ و... را ندارد از این رو قوه قضاییه در اجرای ماده 21 قانون جرایم رایانه‌ای به وزارت ارتباطات اعلام کرده است تا امکانات لازم را برای فیلترینگ صفحات مجرمانه فراهم کند. همانگونه که در نامه معاون اول محترم قوه قضاییه ذکر شده است اگر وزارت ارتباطات نتواند در مدت تعیین شده امکان فیلتر صفحات مجرمانه نرمافزارهای مذکور را فراهم کند، قوه قضاییه ناچار است کل نرم‌افزار را فیلتر کند.
دبیر کارگروه تعیین مصادیق محتوای مجرمانه گفت: اگر قرار باشد دیگران ارتباطات مردم کشور ما را تأمین کنند و ما نظارتی بر فضای مجازی کشور خود از جهت فیلتر محتوای مجرمانه نداشته باشیم این به معنای حاکمیت دیگران بر فضای مجازی کشور ما است که با استقلال کشور منافات دارد و قوه قضاییه نمی‌تواند شاهد نقض حاکمیت و استقلال کشور باشد. وی گفت: نامه معاون اول محترم قوه قضاییه به وزارت ارتباطات دو جنبه ایجابی و سلبی دارد. از سویی از وزارت ارتباطات خواسته تا از بخش خصوصی برای ایجاد نرم افزارهای مشابه داخلی حمایت کند تا مردم مجبور به استفاده از نرمافزارهای خارجی نباشند و از سوی دیگر خواستار ایجاد امکانات لازم برای مسدودسازی صفحات دارای محتوای مجرمانه از نرمافزارهای مربوط به شبکه‌های اجتماعی خارجی مورد استفاده در کشور شده اند، در صورتی که بخش دوم عملی نشود، قوه قضاییه دستور فیلتر کل این نرمافزارهای خارجی را برای جلوگیری از استمرار جرایم صادر خواهد کرد و اگر این دستورها اجرا نشود همانگونه که معاون اول در نامه خود اشاره کرده با متخلفین در هر رده‌ای که باشند برخورد خواهد شد.
مقابله با وایبر دوام ندارد
در این رابطه یک پژوهشگر حوزه روزنامه‌نگاری و رسانه‌های آنلاین با اشاره به اینکه بحث‌هایی که امروز درباره ابزارهای ارتباطی جدید مطرح می‌شود، مشابه بحث‌هایی است که یک دهه پیش درباره وبلاگ جریان داشت، می‌گوید: این مقابله‌ها دوامی‌ندارد و نمی‌شود جلوی تکنولوژی ایستاد. همیشه در جامعه ما همین بوده است؛ موج و مخالفت‌هایی ایجاد می‌شود، ولی دوام نخواهد داشت. مصطفی قوانلو قاجار در گفت‌وگو با ایسنا، گفت: در حال حاضر نوع جدیدی از ابزارهای رسانه‌ای به بازار آمده که با استفاده از آنها دسترسی آزاد به اطلاعات برای کاربران بسیار راحت‌تر شده و به واسطه آنها فضای جدیدی برای انتقال اطلاعات ایجاد شده است. متأسفانه افراد تصمیم‌گیرنده و ذی نفود توجه نمی‌کنند که مسأله، محتوای رد و بدل شده در این شبکه‌ها نیست، مسأله‌ی اصلی، ابزارهایی است که هر روز با شکل جدیدی به این عرصه می‌آیند و نمی‌شود آنها را متوقف کرد. او با تاکید بر اینکه موج استفاده از وایبر هم به‌زودی فرو می‌نشیند، گفت: امروز دیگر کسی درباره وبلاگ بحث نمی‌کند و حتی نهادهای رسمی و دولتی وبلاگ دارند. خاصیت بشر این است که وقتی با ابزار جدیدی روبه‌رو می‌شود، ترس دارد چون به آن آگاهی ندارد و نداشتن آگاهی باعث ترس می‌شود. در تاریخ ایران مثال‌های بسیاری وجود دارد از فناوری‌هایی که وارد جامعه ایران شده و در ابتدا با ترس و واکنش منفی روبه‌رو بوده، اما به‌تدریج پذیرفته شده است.
قوانلو قاجار درباره تأثیر نرمافزارهای ارتباطی بر رسانه‌ها و جریان اصلی رسانه‌ای گفت: وایبر و ابزارهای جدید نمی‌توانند رسانه و رقیب رسانه‌های جریان اصلی باشند. در ایران هم «پرس‌تی‌وی» از وایبر و واتس‌آپ استفاده می‌کند و به بینندگانش می‌گوید با استفاده از ابزارها برای این شبکه خبر بفرستند.
این مدرس روزنامه‌نگاری گفت: افرادی هستند که از این طریق ارتزاق و برای محصولاتشان تبلیغ می‌کنند. اگر این ابزارها متوقف شوند، تعداد زیادی از این افراد ضرر می‌کنند. از این گذشته چرا به این نکته توجه نمی‌شود که می‌توان از طریق این ابزارها، پیام‌های اجتماعی مثبتی منتقل کرد؛ مثلا در بحران آب با استفاده از ویدئوهای آموزشی، روش درست الگوی مصرف آب را ترویج کرد. چرا منتقدانِ این نرم‌افزارها، پیام‌های اخلاقی و مذهبی را با این ابزارها منتقل نمی‌کنند؟
او سپس درباره افراد و گروه‌هایی که منافع‌شان با تکنولوژی‌های جدید به خطر افتاده است، گفت: وقتی شما ابزاری به نام وایبر داشته باشید، به درآمد اس‌ام‌اس (پیامک) و بخشی از درآمد شرکت‌های اینترنتی که بر انتقالِ داده از طریق تلفن، متمرکز هستند، لطمه وارد می‌شود. زمانی کارت‌های اینترنتی وجود داشت که از طریق آنها با خارج از کشور صحبت می‌شد. الآن با وجود وایبر، دیگر کسی از آن کارت‌ها استفاده نمی‌کند و منافع و درآمد شرکتی که آن را عرضه می‌کرد، به خطر افتاده است. وی گفت: مطمئن باشید تا 10 سال آینده، انواع دیگری از ابزارها به وجود می‌آیند که سرعت گردش اطلاعات را آنقدر بالا خواهد برد که وایبر و واتس‌آپ را حذف خواهند کرد.
قوانلو قاجار درباره راهکار حل این مسأله اظهار کرد: راه‌حل ساده این است که اگر فکر می‌کنند این ابزارها کارکرد منفی دارد، نرم‌افزار دیگری بسازند که قابلیت‌هایی داشته باشد و مردم از آن استفاده کنند.
به گزارش مردم سالاری، با این وجود نسبت به فضاهای مجازی همچون وایبر یا واتس آپ موضع‌گیری‌هایی صورت گرفت که تازه‌ترین آنها دستور ضرب‌الاجل غلامحسین محسنی اژه‌ای معاون اول قوه قضائیه برای مسدودسازی محتوای مجرمانه شبکه‌های اجتماعی بوده است. وی در نامه‌ای خطاب به وزیر ارتباطات اعلام کرد: در اجرای دستور ریاست محترم قوه قضائیه آیت‌الله صادق آملی لاریجانی ظرف مدت حداکثر یک ماه نسبت به فراهم‌آوری زمینه و بستر فنی مورد نیاز مسدودسازی و کنترل اطلاعاتی موثر شبکه‌های اجتماعی دارای محتوای مجرمانه اقدام عاجل صورت پذیرد، در غیر این صورت قوه قضائیه در راستای وظایف ذاتی خود نسبت به مسدودسازی شبکه‌های اجتماعی یاد شده اقدام مقتضی به عمل آورده و با متخلفین از دستورات قضائی در هر رده‌ای طبق قانون برخورد خواهد کرد.
در این رابطه معاون قضایی دادستان کل کشور در امور فضای مجازی دلایل نامه معاون قوه قضاییه به وزیر ارتباطات را اعلام کرد و گفت: برای مسدود نشدن کامل برنامه‌های نرم افزاری موبایل وزارت ارتباطات باید امکاناتی را برای فیلتر محتوای مجرمانه ایجاد کند.
دکتر عبدالصمد خرم‌آبادی در گفت‌وگو با مهر افزود: در اواخر سال گذشته یکی از مراجع قضایی دستور فیلتر واتس‌آپ را به لحاظ کثرت محتوای مجرمانه صادر کرده بود اما وزارت ارتباطات برای اجرای آن مهلت خواست. در هفته‌های اخیر نیز مطالبی دایر بر اهانت به ساحت حضرت امام‌خمینی(ره) در اپلیکیشن وایبر و واتس‌آپ منتشر شد که در جلسه کار گروه مطرح شد ولی وزارت ارتباطات اعلام کرد به لحاظ اینکه سرور این نرم‌افزار در خارج از کشور است امکان فیلتر صفحات مورد نظر وجود ندارد.
وی گفت: قوه قضاییه نمی‌تواند دست روی دست گذاشته و شاهد وقوع اینگونه جرایم باشد لذا این اتفاقات موجب چنین مکاتباتی بین معاون اول محترم قوه قضاییه و وزارت ارتباطات شده است. وی افزود: با عنایت به اینکه در حال حاضر وزارت ارتباطات امکان فیلتر و مسدودسازی صفحات دارای محتوای مجرمانه داخل شبکه‌هایی مانند وایبر، واتس‌آپ و... را ندارد از این رو قوه قضاییه در اجرای ماده 21 قانون جرایم رایانه‌ای به وزارت ارتباطات اعلام کرده است تا امکانات لازم را برای فیلترینگ صفحات مجرمانه فراهم کند. همانگونه که در نامه معاون اول محترم قوه قضاییه ذکر شده است اگر وزارت ارتباطات نتواند در مدت تعیین شده امکان فیلتر صفحات مجرمانه نرمافزارهای مذکور را فراهم کند، قوه قضاییه ناچار است کل نرم‌افزار را فیلتر کند.
دبیر کارگروه تعیین مصادیق محتوای مجرمانه گفت: اگر قرار باشد دیگران ارتباطات مردم کشور ما را تأمین کنند و ما نظارتی بر فضای مجازی کشور خود از جهت فیلتر محتوای مجرمانه نداشته باشیم این به معنای حاکمیت دیگران بر فضای مجازی کشور ما است که با استقلال کشور منافات دارد و قوه قضاییه نمی‌تواند شاهد نقض حاکمیت و استقلال کشور باشد. وی گفت: نامه معاون اول محترم قوه قضاییه به وزارت ارتباطات دو جنبه ایجابی و سلبی دارد. از سویی از وزارت ارتباطات خواسته تا از بخش خصوصی برای ایجاد نرم افزارهای مشابه داخلی حمایت کند تا مردم مجبور به استفاده از نرمافزارهای خارجی نباشند و از سوی دیگر خواستار ایجاد امکانات لازم برای مسدودسازی صفحات دارای محتوای مجرمانه از نرمافزارهای مربوط به شبکه‌های اجتماعی خارجی مورد استفاده در کشور شده اند، در صورتی که بخش دوم عملی نشود، قوه قضاییه دستور فیلتر کل این نرمافزارهای خارجی را برای جلوگیری از استمرار جرایم صادر خواهد کرد و اگر این دستورها اجرا نشود همانگونه که معاون اول در نامه خود اشاره کرده با متخلفین در هر رده‌ای که باشند برخورد خواهد شد.
مقابله با وایبر دوام ندارد
در این رابطه یک پژوهشگر حوزه روزنامه‌نگاری و رسانه‌های آنلاین با اشاره به اینکه بحث‌هایی که امروز درباره ابزارهای ارتباطی جدید مطرح می‌شود، مشابه بحث‌هایی است که یک دهه پیش درباره وبلاگ جریان داشت، می‌گوید: این مقابله‌ها دوامی‌ندارد و نمی‌شود جلوی تکنولوژی ایستاد. همیشه در جامعه ما همین بوده است؛ موج و مخالفت‌هایی ایجاد می‌شود، ولی دوام نخواهد داشت. مصطفی قوانلو قاجار در گفت‌وگو با ایسنا، گفت: در حال حاضر نوع جدیدی از ابزارهای رسانه‌ای به بازار آمده که با استفاده از آنها دسترسی آزاد به اطلاعات برای کاربران بسیار راحت‌تر شده و به واسطه آنها فضای جدیدی برای انتقال اطلاعات ایجاد شده است. متأسفانه افراد تصمیم‌گیرنده و ذی نفود توجه نمی‌کنند که مسأله، محتوای رد و بدل شده در این شبکه‌ها نیست، مسأله‌ی اصلی، ابزارهایی است که هر روز با شکل جدیدی به این عرصه می‌آیند و نمی‌شود آنها را متوقف کرد. او با تاکید بر اینکه موج استفاده از وایبر هم به‌زودی فرو می‌نشیند، گفت: امروز دیگر کسی درباره وبلاگ بحث نمی‌کند و حتی نهادهای رسمی و دولتی وبلاگ دارند. خاصیت بشر این است که وقتی با ابزار جدیدی روبه‌رو می‌شود، ترس دارد چون به آن آگاهی ندارد و نداشتن آگاهی باعث ترس می‌شود. در تاریخ ایران مثال‌های بسیاری وجود دارد از فناوری‌هایی که وارد جامعه ایران شده و در ابتدا با ترس و واکنش منفی روبه‌رو بوده، اما به‌تدریج پذیرفته شده است.
قوانلو قاجار درباره تأثیر نرمافزارهای ارتباطی بر رسانه‌ها و جریان اصلی رسانه‌ای گفت: وایبر و ابزارهای جدید نمی‌توانند رسانه و رقیب رسانه‌های جریان اصلی باشند. در ایران هم «پرس‌تی‌وی» از وایبر و واتس‌آپ استفاده می‌کند و به بینندگانش می‌گوید با استفاده از ابزارها برای این شبکه خبر بفرستند.
این مدرس روزنامه‌نگاری گفت: افرادی هستند که از این طریق ارتزاق و برای محصولاتشان تبلیغ می‌کنند. اگر این ابزارها متوقف شوند، تعداد زیادی از این افراد ضرر می‌کنند. از این گذشته چرا به این نکته توجه نمی‌شود که می‌توان از طریق این ابزارها، پیام‌های اجتماعی مثبتی منتقل کرد؛ مثلا در بحران آب با استفاده از ویدئوهای آموزشی، روش درست الگوی مصرف آب را ترویج کرد. چرا منتقدانِ این نرم‌افزارها، پیام‌های اخلاقی و مذهبی را با این ابزارها منتقل نمی‌کنند؟
او سپس درباره افراد و گروه‌هایی که منافع‌شان با تکنولوژی‌های جدید به خطر افتاده است، گفت: وقتی شما ابزاری به نام وایبر داشته باشید، به درآمد اس‌ام‌اس (پیامک) و بخشی از درآمد شرکت‌های اینترنتی که بر انتقالِ داده از طریق تلفن، متمرکز هستند، لطمه وارد می‌شود. زمانی کارت‌های اینترنتی وجود داشت که از طریق آنها با خارج از کشور صحبت می‌شد. الآن با وجود وایبر، دیگر کسی از آن کارت‌ها استفاده نمی‌کند و منافع و درآمد شرکتی که آن را عرضه می‌کرد، به خطر افتاده است. وی گفت: مطمئن باشید تا 10 سال آینده، انواع دیگری از ابزارها به وجود می‌آیند که سرعت گردش اطلاعات را آنقدر بالا خواهد برد که وایبر و واتس‌آپ را حذف خواهند کرد.
قوانلو قاجار درباره راهکار حل این مسأله اظهار کرد: راه‌حل ساده این است که اگر فکر می‌کنند این ابزارها کارکرد منفی دارد، نرم‌افزار دیگری بسازند که قابلیت‌هایی داشته باشد و مردم از آن استفاده کنند.