وقوع دو جنگ جهانی، سیاستمداران را در پذیرش تاسیس نهادی با هدف حل اختلافات کشورها و پیشگیری از منازعات بین المللی به نتیجه رساند؛ اندیشه یی که منتهی به تاسیس سازمان ملل متحد شد. اندکی بعد جهان وارد فازی چالش برانگیز می شود.
به نوشته اعتماد، جهانی شدن دولت ها سبب دستیابی به امتیازاتی است که رسیدن به آنها به تنهایی ناممکن است و از سوی دیگر در دنیای اقتصاد و ایدئولوژی که روح جهانی شدن و جهانی سازی دربر می گیرد دچار رکود شده است. در یکی از فصول کتاب «فوتبال، وصفی از جهان» فرانکلین فویر از فوتبال برای توصیف جنگ های فرهنگی امریکا استفاده می کند.
فویر دو حوزه را برای امریکا پس از 11 سپتامبر در نظر می گیرد؛ اول آرمانشهری که ارزش ها را با اروپا به اشتراک می گذارد و مخالف جنگ است و دوم فوتبال، عده یی در این میان اروپا را سهل انگار می دانند چرا که معتقدند آنها فوتبال را از سنت خود به دور انداختند تا به کارهای مهم تری در دنیا بپردازند. امریکا زمانی به فوتبال می رسد که آن را درک کند.
اقدامی که کشورها در راستای جهانی سازی نا خواسته انجام داده اند، این است که در کشورهای در حال توسعه و غیرانگلیسی زبان از واژه امریکایی فوتبال استفاده می شود.
با این شاخص می توان شبکه های رسانه یی را که در حال حاضر فرهنگ سازی در آن جاری است تحت کنترل درآورد. از مصادیق این عمل می توان اشاره کرد به چینی ها که فوتبال را انگلیسی مآبانه می دانند و بازی می کنند. با این حال به نظر می رسد امریکا به اندازه کافی استعداد و پتانسیل برای کسب عنوان قهرمانی جهان در فوتبال را دارد.
البته اگر بخواهد. جالب اینجاست که چرا نمی خواهد. فوتبالیست هایی که از امریکا به لیگ های دیگر می روند مانند انگلیسی ها سختکوش و صادق هستند. حتی دروازه بانی که تخصص انگلیسی هاست در امریکا نمایش خاصی دارد. اگر امریکا بخواهد تیم بسیار قدرتمندی را تشکیل دهد مسلماً اعضای تیم از جوامع غیرانگلیسی که فوتبال در خون و فرهنگ شان جاری است، تشکیل می شود.
در امریکا فوتبال به طبقات متوسط جامعه تعلق دارد و اگر بخواهد جنبه اقتصادی آن را در نظر بگیرد باید از جوامعی که علاقه تاریخی به این ورزش دارند، استفاده کند. به واقع با هویت ملی هم گره می خورد. شاید به همین دلیل است که اسطوره جهانی شدن و جهانی سازی تمایلی به این گونه پیوند ها ندارد.
---
دورکیم معتقد است؛ «امروزه فوتبال برای تماشاگران چون انبوهی خلق تشکیل شده که توانسته به عنوان وسیله یی برای تخلیه هیجانات جوانان مورد استفاده قرار گیرد. در نتیجه اگر درست هدایت شود می تواند از آسیب هایی که ممکن است بر اجتماع وارد شود، کم کند.» جام جهانی فوتبال از سال 1930 بر پایه صلح، تهیه و تدوین شد. فوتبال جنگ به ظاهر گلادیاتور های مینیاتوری امروزی نیست.
امروزه تصویر دیگر آن مد نظر است؛ تصویری که توانسته شرایط سیاسی و اجتماعی و فرهنگی جهان را تغییر دهد و به یک پدیده فراگیر تبدیل شود، تا آنجا که امروز شاهد نمایش اقتصادی و رقابتی فوتبال به عنوان یک پدیده اجتماعی و جهانی هستیم؛ پدیده یی که جهان را تحت تاثیر خود قرار داده است. این تاثیر تجاری شدن و جهانی شدن فوتبال در سطوح مختلف یک جامعه قابل رویت است حتی در کوچک ترین سطوح آن می توان به پدیده های اجتماعی مانند الگوهای ورزشی و فوتبالیست هایی که جلوه یک اسطوره برای یک نوجوان پیدا می کنند، اشاره کرد.
از طرفی دیگر اگر امروز از فوتبال به عنوان نمادی برای جهانی سازی نام برده می شود به این دلیل است که تمامی بازیکنان از تمام نژادها، قوم ها، فرهنگ ها را دور هم جمع می کند و تحت قواعد یکسان و جهانی که برای تمامی کشورها یکسان است به مسابقه دعوت می کند. حتی امروزه فوتبال می تواند از بهترین ابزار دیپلماسی برای رسیدن به مقاصد سیاسی باشد؛ مسابقه یی بین دو ملت که می تواند زمینه ایجاد نوعی رابطه بین کشورها باشد. بعد از مسائل سیاسی فوتبال نقش بسیار اساسی در وضعیت اقتصادی کشورها می تواند داشته باشد. اگر عده یی از فوتبال به عنوان صنعت یاد می کنند برای این است که بسیاری از مشاغل را در کنار خود در جامعه ترویج می کند. به واقع فوتبال، دنیا و فرهنگ خود را می سازد و قواعد خاص خود را بر ملت ها حاکم می کند. نزد متفکران راست، فوتبال به سادگی ثابت می کند مردم با پاهایشان فکر می کنند و نزد متفکران چپ ، فوتبال دلیل واضحی است برای اینکه مردم ابداً نمی توانند فکر کنند.
---
کمتر اتفاقی در امریکای لاتین روی می دهد که مستقیم یا غیرمستقیم به فوتبال مربوط نباشد. فوتبال امروزه جای مهمی را در این قاره به خود اختصاص داده است . گالیانو در مقاله « Football Realit & Myth» می نویسد؛ «روی دیواری در ریودوژانیرو هوادار تیم فلومیننزه با خط خرچنگ قورباغه نوشته بود؛ تیم دلخواه من . فردی ناشناس ، در یک طغیان و اشتیاق ، هواداری اش را روی دیواری در مونته ویدئو چنین شهادت می دهد؛ پنارول ، تو مثل ایدز هستی.
تو را با خونم حمل می کنم . این جمله را خواندم و حیرت زده ماندم . آیا عشق به یک تی شرت به اندازه عشق به یک زن خطرناک است ؟ رقص های تانگو هیچ توجهی به این عشق نکرده اند. در هر صورت ، انگار پیمان عاشقانه یک هوادار از عقد هر ازدواجی جدی تر به نظر می آید چون وفاداری به باشگاه حتی سایه یک شک یا حرکت اشتباه را برنمی تابد.»
صنعت سازی فوتبال و تنوع آن به طرز معجزه آسایی هنوز مردم را شگفت زده می کند. حال چه شگفتی در خوشبختی یا شگفتی در فقر و سیاه روزی و آزاردهنده تر این است که این قدرت شگفت آوری را به وسیله فراموش شدگان زمین به دست می آورد.
گالیانو جهانی شدن فوتبال را همراه با صحنه های یادآور فقر و سختی و... می داند. به نظر او هیچ شور انسانی وجود ندارد که مستعمل نباشد و توسط قدرت هایی که بر جهان حکومت می کنند، ماهرانه دستمالی نشده باشد. او بر این اصل پافشاری می کند که توجه به واقعیت ما را به درک این مساله ناگزیر می کند که به رغم همه این مسائل ، زمین فوتبال بیش از عرصه خشونت ، منبع درآمد، جلوه سیاسی و مسکن جمعی است .
زمین بازی هم فضایی را برای نمایش مهارت ها و گاه زیبایی فراهم می کند و هم جایگاهی ا ست برای ارتباط. زمین بازی یکی از چند جایی ا ست که امروزه ، آن هم برای لحظه یی ، جنبه های دیدنی خودش را به تماشا می گذارد؛ قابلیتی که به جز از راه فوتبال برای مردم فقیر و کشورهای ضعیف تقریباً ناممکن است . فوتبال به شکل کثیف رشد پیدا کرده و به همان میزان به سوی زوال تحصیلات عمومی و تربیت بدنی و تقلیل آنها سیر صعودی داشته است.
صنعت صادرات پا در کشورهایی که باید هویت خود را اثبات کنند، (محکوم هستند که شیوه تحمیلی زندگی مصرفی را تقلید کنند و طرح های توسعه خودکفایی فراگیرشان فراموش شده ) رشد خوبی داشته است. وقتی در این کشورها بازیکنی شایسته پدیده می شود، با سرعت به کشورهایی که پول خوبی می دهند، مهاجرت می کند. اما هنوز شعله های ایمان به فوتبال می سوزد.
---
به قول گالیانو هنوز فوتبال مذهب ملی ماست و هر یکشنبه یک معجزه را انتظار می کشیم . فوتبال حرفه یی که صنعت سودآوری است و براساس قواعد بازی پول ، چیده شده اما هنوز به عنوان شهوتی جهانی مطرح است و با طرح بعضی معجزات برای به دست آوردن راه هایی برای شگفت زده کردن مردم تلاش می کند. با این حال باید پذیرفت فوتبال تبدیل به یکی از مهم ترین ابزار بیان هویت فرهنگی جمعی شده است؛ چیزی که در این دوره جهانی سازی تحمیلی به ما یادآور می شود بهترین شکل جهان در کمیت جهان هایی ا ست که به خواب رفته اند؛ جهان هایی که شعارشان همواره این بوده است؛«چه کنیم مصرف کننده بهتری باشیم» و شاید همین است برهوت حقیقت فوتبال.
به نوشته اعتماد، جهانی شدن دولت ها سبب دستیابی به امتیازاتی است که رسیدن به آنها به تنهایی ناممکن است و از سوی دیگر در دنیای اقتصاد و ایدئولوژی که روح جهانی شدن و جهانی سازی دربر می گیرد دچار رکود شده است. در یکی از فصول کتاب «فوتبال، وصفی از جهان» فرانکلین فویر از فوتبال برای توصیف جنگ های فرهنگی امریکا استفاده می کند.
فویر دو حوزه را برای امریکا پس از 11 سپتامبر در نظر می گیرد؛ اول آرمانشهری که ارزش ها را با اروپا به اشتراک می گذارد و مخالف جنگ است و دوم فوتبال، عده یی در این میان اروپا را سهل انگار می دانند چرا که معتقدند آنها فوتبال را از سنت خود به دور انداختند تا به کارهای مهم تری در دنیا بپردازند. امریکا زمانی به فوتبال می رسد که آن را درک کند.
اقدامی که کشورها در راستای جهانی سازی نا خواسته انجام داده اند، این است که در کشورهای در حال توسعه و غیرانگلیسی زبان از واژه امریکایی فوتبال استفاده می شود.
با این شاخص می توان شبکه های رسانه یی را که در حال حاضر فرهنگ سازی در آن جاری است تحت کنترل درآورد. از مصادیق این عمل می توان اشاره کرد به چینی ها که فوتبال را انگلیسی مآبانه می دانند و بازی می کنند. با این حال به نظر می رسد امریکا به اندازه کافی استعداد و پتانسیل برای کسب عنوان قهرمانی جهان در فوتبال را دارد.
البته اگر بخواهد. جالب اینجاست که چرا نمی خواهد. فوتبالیست هایی که از امریکا به لیگ های دیگر می روند مانند انگلیسی ها سختکوش و صادق هستند. حتی دروازه بانی که تخصص انگلیسی هاست در امریکا نمایش خاصی دارد. اگر امریکا بخواهد تیم بسیار قدرتمندی را تشکیل دهد مسلماً اعضای تیم از جوامع غیرانگلیسی که فوتبال در خون و فرهنگ شان جاری است، تشکیل می شود.
در امریکا فوتبال به طبقات متوسط جامعه تعلق دارد و اگر بخواهد جنبه اقتصادی آن را در نظر بگیرد باید از جوامعی که علاقه تاریخی به این ورزش دارند، استفاده کند. به واقع با هویت ملی هم گره می خورد. شاید به همین دلیل است که اسطوره جهانی شدن و جهانی سازی تمایلی به این گونه پیوند ها ندارد.
---
دورکیم معتقد است؛ «امروزه فوتبال برای تماشاگران چون انبوهی خلق تشکیل شده که توانسته به عنوان وسیله یی برای تخلیه هیجانات جوانان مورد استفاده قرار گیرد. در نتیجه اگر درست هدایت شود می تواند از آسیب هایی که ممکن است بر اجتماع وارد شود، کم کند.» جام جهانی فوتبال از سال 1930 بر پایه صلح، تهیه و تدوین شد. فوتبال جنگ به ظاهر گلادیاتور های مینیاتوری امروزی نیست.
امروزه تصویر دیگر آن مد نظر است؛ تصویری که توانسته شرایط سیاسی و اجتماعی و فرهنگی جهان را تغییر دهد و به یک پدیده فراگیر تبدیل شود، تا آنجا که امروز شاهد نمایش اقتصادی و رقابتی فوتبال به عنوان یک پدیده اجتماعی و جهانی هستیم؛ پدیده یی که جهان را تحت تاثیر خود قرار داده است. این تاثیر تجاری شدن و جهانی شدن فوتبال در سطوح مختلف یک جامعه قابل رویت است حتی در کوچک ترین سطوح آن می توان به پدیده های اجتماعی مانند الگوهای ورزشی و فوتبالیست هایی که جلوه یک اسطوره برای یک نوجوان پیدا می کنند، اشاره کرد.
از طرفی دیگر اگر امروز از فوتبال به عنوان نمادی برای جهانی سازی نام برده می شود به این دلیل است که تمامی بازیکنان از تمام نژادها، قوم ها، فرهنگ ها را دور هم جمع می کند و تحت قواعد یکسان و جهانی که برای تمامی کشورها یکسان است به مسابقه دعوت می کند. حتی امروزه فوتبال می تواند از بهترین ابزار دیپلماسی برای رسیدن به مقاصد سیاسی باشد؛ مسابقه یی بین دو ملت که می تواند زمینه ایجاد نوعی رابطه بین کشورها باشد. بعد از مسائل سیاسی فوتبال نقش بسیار اساسی در وضعیت اقتصادی کشورها می تواند داشته باشد. اگر عده یی از فوتبال به عنوان صنعت یاد می کنند برای این است که بسیاری از مشاغل را در کنار خود در جامعه ترویج می کند. به واقع فوتبال، دنیا و فرهنگ خود را می سازد و قواعد خاص خود را بر ملت ها حاکم می کند. نزد متفکران راست، فوتبال به سادگی ثابت می کند مردم با پاهایشان فکر می کنند و نزد متفکران چپ ، فوتبال دلیل واضحی است برای اینکه مردم ابداً نمی توانند فکر کنند.
---
کمتر اتفاقی در امریکای لاتین روی می دهد که مستقیم یا غیرمستقیم به فوتبال مربوط نباشد. فوتبال امروزه جای مهمی را در این قاره به خود اختصاص داده است . گالیانو در مقاله « Football Realit & Myth» می نویسد؛ «روی دیواری در ریودوژانیرو هوادار تیم فلومیننزه با خط خرچنگ قورباغه نوشته بود؛ تیم دلخواه من . فردی ناشناس ، در یک طغیان و اشتیاق ، هواداری اش را روی دیواری در مونته ویدئو چنین شهادت می دهد؛ پنارول ، تو مثل ایدز هستی.
تو را با خونم حمل می کنم . این جمله را خواندم و حیرت زده ماندم . آیا عشق به یک تی شرت به اندازه عشق به یک زن خطرناک است ؟ رقص های تانگو هیچ توجهی به این عشق نکرده اند. در هر صورت ، انگار پیمان عاشقانه یک هوادار از عقد هر ازدواجی جدی تر به نظر می آید چون وفاداری به باشگاه حتی سایه یک شک یا حرکت اشتباه را برنمی تابد.»
صنعت سازی فوتبال و تنوع آن به طرز معجزه آسایی هنوز مردم را شگفت زده می کند. حال چه شگفتی در خوشبختی یا شگفتی در فقر و سیاه روزی و آزاردهنده تر این است که این قدرت شگفت آوری را به وسیله فراموش شدگان زمین به دست می آورد.
گالیانو جهانی شدن فوتبال را همراه با صحنه های یادآور فقر و سختی و... می داند. به نظر او هیچ شور انسانی وجود ندارد که مستعمل نباشد و توسط قدرت هایی که بر جهان حکومت می کنند، ماهرانه دستمالی نشده باشد. او بر این اصل پافشاری می کند که توجه به واقعیت ما را به درک این مساله ناگزیر می کند که به رغم همه این مسائل ، زمین فوتبال بیش از عرصه خشونت ، منبع درآمد، جلوه سیاسی و مسکن جمعی است .
زمین بازی هم فضایی را برای نمایش مهارت ها و گاه زیبایی فراهم می کند و هم جایگاهی ا ست برای ارتباط. زمین بازی یکی از چند جایی ا ست که امروزه ، آن هم برای لحظه یی ، جنبه های دیدنی خودش را به تماشا می گذارد؛ قابلیتی که به جز از راه فوتبال برای مردم فقیر و کشورهای ضعیف تقریباً ناممکن است . فوتبال به شکل کثیف رشد پیدا کرده و به همان میزان به سوی زوال تحصیلات عمومی و تربیت بدنی و تقلیل آنها سیر صعودی داشته است.
صنعت صادرات پا در کشورهایی که باید هویت خود را اثبات کنند، (محکوم هستند که شیوه تحمیلی زندگی مصرفی را تقلید کنند و طرح های توسعه خودکفایی فراگیرشان فراموش شده ) رشد خوبی داشته است. وقتی در این کشورها بازیکنی شایسته پدیده می شود، با سرعت به کشورهایی که پول خوبی می دهند، مهاجرت می کند. اما هنوز شعله های ایمان به فوتبال می سوزد.
---
به قول گالیانو هنوز فوتبال مذهب ملی ماست و هر یکشنبه یک معجزه را انتظار می کشیم . فوتبال حرفه یی که صنعت سودآوری است و براساس قواعد بازی پول ، چیده شده اما هنوز به عنوان شهوتی جهانی مطرح است و با طرح بعضی معجزات برای به دست آوردن راه هایی برای شگفت زده کردن مردم تلاش می کند. با این حال باید پذیرفت فوتبال تبدیل به یکی از مهم ترین ابزار بیان هویت فرهنگی جمعی شده است؛ چیزی که در این دوره جهانی سازی تحمیلی به ما یادآور می شود بهترین شکل جهان در کمیت جهان هایی ا ست که به خواب رفته اند؛ جهان هایی که شعارشان همواره این بوده است؛«چه کنیم مصرف کننده بهتری باشیم» و شاید همین است برهوت حقیقت فوتبال.