همشهری نوشت:
سرانجام پس از چند روز بحث و بررسی، نمایندگان مجلس تصویب کردند که یارانه نقدی پولدارها قطع شود و سقف بودجه یارانه نقدی هم به میزان ۳هزار میلیارد تومان کاهش پیدا کند.
این مصوبه در جلسه علنی مجلس در شرایطی بهدست آمد که بازی آشکاری بین دولت و مجلس بر سر یارانه نقدی شکل گرفت. سخنان دیروز محمدباقر نوبخت، سخنگوی دولت و رئیس سازمان مدیریت و برنامهریزی در مجلس درباره یارانه نقدی و نیز تغییرات مصوبهای که مجلس در این رابطه داشت، این سؤال را ایجاد کرده که واقعیت چیست و آیا این موضوع به جدالی سیاسی زیر پوست اقتصاد کشور تبدیل شده است؟ روز گذشته موضوع بحثبرانگیز یارانه نقدی در قالب بررسی بخشی از لایحه بودجه کشور در جلسه علنی مجلس مطرح شد اما نوع مواجهه نوبخت با پیشنهاد نمایندگان مبنی بر کاهش بودجه یارانه نقدی باعث شد تا تصمیمگیری در مجلس برای حذف یارانه نقدی برخی خانوارهای پولدار دچار تغییرات گستردهای شود.
ماجرا از این قرار است که در حال حاضر کل بودجه هدفمندی یارانهها برای سال 94 مبلغ 48هزار میلیارد تومان درنظر گرفته شده است. این بودجه دقیقا معادل بودجه سالجاری هدفمندی یارانههاست و دولت هم از آن دفاع میکند. 42هزار میلیارد تومان از این بودجه هم برای پرداخت یارانه نقدی درنظر گرفته شده است. با این حال دولت صراحتا اعلام کرده که بودجه یارانهها با کسری هنگفتی مواجه است.
روز سهشنبه، پنجم اسفندماه بود که اسحاق جهانگیری، معاون اول رئیسجمهور در همایش روز مهندس اعلام کرد: سالانه 42هزار میلیارد تومان از منابع یارانه بهصورت نقدی توزیع میشود و این درحالی است که درآمد حاصل از یارانه به سختی به 33هزار میلیارد تومان میرسد بنابراین باید از بودجه نفت بین مردم توزیع کنیم و پیشبینی میشود که 16هزار میلیارد تومان در سال 94 برای یارانه کسری داشته باشیم. انتظار این بود با چنین کسری که دولت اعلام کرده است، با طرحهایی که به نوعی از بار هزینهای دولت برای پرداخت یارانه نقدی بکاهد یا باعث افزایش درآمد دولت از محل هدفمندی بشود، پیش از همه خود دولت استقبال کند.
اما نهتنها این اتفاق نیفتاده که دولت تاکنون در 2 مرحله هم با افزایش درآمد حاصله از هدفمندی و هم با کاهش هزینههای دولت برای پرداخت یارانه نقدی مخالفت کرده است. سهشنبه هفته قبل دولت با افزایش درآمد هدفمندی از 48هزار میلیارد تومان به 62هزار میلیارد تومان مخالفت کرد. نوبخت چنین افزایش بودجهای را باعث گرانی حاملهای انرژی ازجمله قیمت بنزین به هر لیتر 2هزار تومان دانست. از همین رو مجلس از تصویب چنین طرحی انصراف داد. البته در جلسه علنی دیروز مجلس هم مشابه چنین اتفاقی رخ داد. برخی نمایندگان پیشنهاد دادند که بودجه پرداخت یارانه نقدی از 42هزار میلیارد تومان به 30هزار میلیارد تومان کاهش پیدا کند.
نوبخت که در مجلس حضور داشت، بلافاصله مخالفت کرد و گفت: با کاهش ۱۲هزار میلیارد تومانی اعتبار یارانه نقدی، از ماه آینده ۲۶میلیون نفر از دریافت یارانه نقدی محروم میشوند. وی این را هم افزود: مجلس فصلالخطاب است و هرچه امر کند دولت موظف به اجراست؛ ضمن اینکه این پیشنهاد و پیشنهاد حذف یارانه نقدی خانوارهای با درآمد بالای 2.5میلیون تومان اجرایی نیست. نهایتا در جلسه علنی دیروز مصوب شد که دولت از 48هزارمیلیارد تومان بودجه هدفمندی، مبلغ 39هزار میلیارد تومان را صرف پرداخت یارانه کند و مابقی مبلغ را برای تولید و سهم مسکن اقشار کمدرآمد و بخش سلامت و... بهکار گیرد. با این مصوبه راه برای حذف یارانه نقدی بخشی از شهروندان یا کاهش هماهنگ یارانه نقدی تمام یارانهبگیران از سطح فعلی 45هزار و 500تومان به کمتر از این مبلغ باز شده است. دولت باید تصمیمگیری کند که بخشی از یارانهبگیران را از چرخه حذف کند یا مبلغ یارانه نقدی را کاهش بدهد.
بودجه 94روی میز شورای نگهبان
نمایندگان مجلس شورای اسلامی با تصویب ماده واحده 844هزار میلیارد تومانی پرونده لایحه بودجه سال 94کل کشور را بستند و پرونده دخل و خرج سال آینده را برای اعلام نظر به شورای نگهبان قانون اساسی فرستادند. رئیس مجلس شورای اسلامی با اتمام بررسی بودجه 94در مجلس، از فقهای شورای نگهبان درخواست کرد که هر چه سریعتر مصوبات مجلس را بررسی کرده ونظرات خود را اعلام کنند.
نبود شجاعت یا بازی سیاسی؟
پیش از این تصور میرفت دولت یا حتی مجلس به خاطر بیم از پیامدهای اجتماعی زیر بار تغییر در قانون هدفمندی یارانهها نمیروند. حتی برخی رسانهها و کارشناسان از دولت و مجلس انتقاد میکردند که با وجود آگاهی از اشکالات قانون یارانهها به خاطر اینکه محبوبیتشان زیر سؤال نرود، شجاعت به خرج نمیدهند و این قانون هزینهزا را اصلاح نمیکنند.
اما هر چه جلوتر میرویم فازی دیگر از اهداف غیرعلنی عدمتمایل به تغییر در قانون هدفمندی دیده میشود، چرا که بهنظر میرسد دولت یا مجلس نهتنها نمیخواهند مسئولیت تغییر این قانون را بر عهده بگیرند، بلکه تمایل دارند مسئولیت آنرا به گردن طرف مقابل هم بیندازند. مثلا نوبخت در جلسه علنی دیروز مجلس صراحتا مجلس را امرکننده در موضوع یارانهها معرفی کرده و میگوید دولت امر مجلس را اجرا خواهد کرد.
معنای چنین سخنانی این است که دولت با هرگونه تغییری در قانون مخالف است و اگر هم تغییری تصویب و اجرا شود، مسئولیت کامل آن بر عهده مجلس است. طبیعی است که در چنین شرایطی نمایندگان هم میل خود را برای همراهی در اصلاح قانون از دست بدهند یا دستکم از بیم تبعات آن جز در شرایطی که دولت هم مسئولیت مشترک بپذیرد، حاضر به تصویب اصلاحات نباشند. کما اینکه در جلسه علنی دیروز یک قانون کلی و تفسیرپذیر به تصویب رسید.
سرانجام پس از چند روز بحث و بررسی، نمایندگان مجلس تصویب کردند که یارانه نقدی پولدارها قطع شود و سقف بودجه یارانه نقدی هم به میزان ۳هزار میلیارد تومان کاهش پیدا کند.
این مصوبه در جلسه علنی مجلس در شرایطی بهدست آمد که بازی آشکاری بین دولت و مجلس بر سر یارانه نقدی شکل گرفت. سخنان دیروز محمدباقر نوبخت، سخنگوی دولت و رئیس سازمان مدیریت و برنامهریزی در مجلس درباره یارانه نقدی و نیز تغییرات مصوبهای که مجلس در این رابطه داشت، این سؤال را ایجاد کرده که واقعیت چیست و آیا این موضوع به جدالی سیاسی زیر پوست اقتصاد کشور تبدیل شده است؟ روز گذشته موضوع بحثبرانگیز یارانه نقدی در قالب بررسی بخشی از لایحه بودجه کشور در جلسه علنی مجلس مطرح شد اما نوع مواجهه نوبخت با پیشنهاد نمایندگان مبنی بر کاهش بودجه یارانه نقدی باعث شد تا تصمیمگیری در مجلس برای حذف یارانه نقدی برخی خانوارهای پولدار دچار تغییرات گستردهای شود.
ماجرا از این قرار است که در حال حاضر کل بودجه هدفمندی یارانهها برای سال 94 مبلغ 48هزار میلیارد تومان درنظر گرفته شده است. این بودجه دقیقا معادل بودجه سالجاری هدفمندی یارانههاست و دولت هم از آن دفاع میکند. 42هزار میلیارد تومان از این بودجه هم برای پرداخت یارانه نقدی درنظر گرفته شده است. با این حال دولت صراحتا اعلام کرده که بودجه یارانهها با کسری هنگفتی مواجه است.
روز سهشنبه، پنجم اسفندماه بود که اسحاق جهانگیری، معاون اول رئیسجمهور در همایش روز مهندس اعلام کرد: سالانه 42هزار میلیارد تومان از منابع یارانه بهصورت نقدی توزیع میشود و این درحالی است که درآمد حاصل از یارانه به سختی به 33هزار میلیارد تومان میرسد بنابراین باید از بودجه نفت بین مردم توزیع کنیم و پیشبینی میشود که 16هزار میلیارد تومان در سال 94 برای یارانه کسری داشته باشیم. انتظار این بود با چنین کسری که دولت اعلام کرده است، با طرحهایی که به نوعی از بار هزینهای دولت برای پرداخت یارانه نقدی بکاهد یا باعث افزایش درآمد دولت از محل هدفمندی بشود، پیش از همه خود دولت استقبال کند.
اما نهتنها این اتفاق نیفتاده که دولت تاکنون در 2 مرحله هم با افزایش درآمد حاصله از هدفمندی و هم با کاهش هزینههای دولت برای پرداخت یارانه نقدی مخالفت کرده است. سهشنبه هفته قبل دولت با افزایش درآمد هدفمندی از 48هزار میلیارد تومان به 62هزار میلیارد تومان مخالفت کرد. نوبخت چنین افزایش بودجهای را باعث گرانی حاملهای انرژی ازجمله قیمت بنزین به هر لیتر 2هزار تومان دانست. از همین رو مجلس از تصویب چنین طرحی انصراف داد. البته در جلسه علنی دیروز مجلس هم مشابه چنین اتفاقی رخ داد. برخی نمایندگان پیشنهاد دادند که بودجه پرداخت یارانه نقدی از 42هزار میلیارد تومان به 30هزار میلیارد تومان کاهش پیدا کند.
نوبخت که در مجلس حضور داشت، بلافاصله مخالفت کرد و گفت: با کاهش ۱۲هزار میلیارد تومانی اعتبار یارانه نقدی، از ماه آینده ۲۶میلیون نفر از دریافت یارانه نقدی محروم میشوند. وی این را هم افزود: مجلس فصلالخطاب است و هرچه امر کند دولت موظف به اجراست؛ ضمن اینکه این پیشنهاد و پیشنهاد حذف یارانه نقدی خانوارهای با درآمد بالای 2.5میلیون تومان اجرایی نیست. نهایتا در جلسه علنی دیروز مصوب شد که دولت از 48هزارمیلیارد تومان بودجه هدفمندی، مبلغ 39هزار میلیارد تومان را صرف پرداخت یارانه کند و مابقی مبلغ را برای تولید و سهم مسکن اقشار کمدرآمد و بخش سلامت و... بهکار گیرد. با این مصوبه راه برای حذف یارانه نقدی بخشی از شهروندان یا کاهش هماهنگ یارانه نقدی تمام یارانهبگیران از سطح فعلی 45هزار و 500تومان به کمتر از این مبلغ باز شده است. دولت باید تصمیمگیری کند که بخشی از یارانهبگیران را از چرخه حذف کند یا مبلغ یارانه نقدی را کاهش بدهد.
بودجه 94روی میز شورای نگهبان
نمایندگان مجلس شورای اسلامی با تصویب ماده واحده 844هزار میلیارد تومانی پرونده لایحه بودجه سال 94کل کشور را بستند و پرونده دخل و خرج سال آینده را برای اعلام نظر به شورای نگهبان قانون اساسی فرستادند. رئیس مجلس شورای اسلامی با اتمام بررسی بودجه 94در مجلس، از فقهای شورای نگهبان درخواست کرد که هر چه سریعتر مصوبات مجلس را بررسی کرده ونظرات خود را اعلام کنند.
نبود شجاعت یا بازی سیاسی؟
پیش از این تصور میرفت دولت یا حتی مجلس به خاطر بیم از پیامدهای اجتماعی زیر بار تغییر در قانون هدفمندی یارانهها نمیروند. حتی برخی رسانهها و کارشناسان از دولت و مجلس انتقاد میکردند که با وجود آگاهی از اشکالات قانون یارانهها به خاطر اینکه محبوبیتشان زیر سؤال نرود، شجاعت به خرج نمیدهند و این قانون هزینهزا را اصلاح نمیکنند.
اما هر چه جلوتر میرویم فازی دیگر از اهداف غیرعلنی عدمتمایل به تغییر در قانون هدفمندی دیده میشود، چرا که بهنظر میرسد دولت یا مجلس نهتنها نمیخواهند مسئولیت تغییر این قانون را بر عهده بگیرند، بلکه تمایل دارند مسئولیت آنرا به گردن طرف مقابل هم بیندازند. مثلا نوبخت در جلسه علنی دیروز مجلس صراحتا مجلس را امرکننده در موضوع یارانهها معرفی کرده و میگوید دولت امر مجلس را اجرا خواهد کرد.
معنای چنین سخنانی این است که دولت با هرگونه تغییری در قانون مخالف است و اگر هم تغییری تصویب و اجرا شود، مسئولیت کامل آن بر عهده مجلس است. طبیعی است که در چنین شرایطی نمایندگان هم میل خود را برای همراهی در اصلاح قانون از دست بدهند یا دستکم از بیم تبعات آن جز در شرایطی که دولت هم مسئولیت مشترک بپذیرد، حاضر به تصویب اصلاحات نباشند. کما اینکه در جلسه علنی دیروز یک قانون کلی و تفسیرپذیر به تصویب رسید.