تایلند از نگاهی دیگر

پس از به نتیجه رسیدن برجام و لغو تحریمهای ناعادلانه غرب علیه ایران، مقامات تایلندی نیز همچون دیگر کشورهای جهان از فرصت بوجود آمده برای گسترش مناسبات با ایران استقبال نمودند بنابراین پس از هماهنگی های لازم، 12 بهمن ماه سال جاری هیئتی 70 نفره متشکل از وزرای امور خارجه، علوم و فن آوری، دارایی، انرژی و بازرگانی و تعدادی از تجار و بازرگانان، صنعتگران، بانکداران و مدیران شرکت های کوچک و متوسط به ریاست معاون نخست وزیر تایلند برای نهایی کردن مذاکرات و امضای سندهای همکاری به ایران سفر کردند.

 هیات تایلندی توانست ضمن برگزاری نهمین اجلاس کمیسیون مشترک دو کشور در تهران شش سند همکاری در بخش های بازرگانی، نانوتکنولوژی، دارویی و بیوتکنولوژی، علمی و استاندارد را نیز به امضا برساند، تا بدین ترتیب گامی جدی در ارتقای سطح همکاری های دوجانبه اقتصادی برداشته شود. در حال حاضر سهم ج.ا.ایران از از بازار 200 میلیارد دلاری تایلند 99 میلیون دلار یعنی کمتر از نیم درصد و سهم تایلند از مجموع 87 میلیارد دلار واردات کشورمان 115 میلیون دلار است؛ لذا طبق گفته مسوولین دو طرف، امید می رود با این اتفاق، حجم مبادلات دو کشور ظرف دو سال آینده به بیش از یک میلیارد دلار برسد.

در مقابل وزیر امور خارجه کشورمان نیز هفته گذشته در راس هیاتی سیاسی ضمن سفر به کشورهای جنوب شرق آسیا به خصوص تایلند، زمینه های مختلف همکاری های سیاسی و اقتصادی را مد نظر قرار داد.

اما جدا از توافقات رسمی سیاسی و اقتصادی، که در حیطه کار نهادهای دولتی و هیات های اعزامی آنها می باشد، باید توجه داشت که در جهان امروز، ملت ها نیز می توانند در کنار دولت ها نقش موثری بر توسعه روابط کشورها ایفا کنند و آنچه این ارتباطات را پایدار و مستحکم می سازد میزان شناخت ملت ها از یکدیگر است. در این میان وجود پیش زمینه هایی بین دو ملت از قبیل سابقه تاریخی یا فرهنگی و یا وجود برخی مزیت های سیاسی و اقتصادی مانند برخی برندها و یا حتی عوامل جغرافیایی می تواند در شکل گیری ذهنیتی خاص از یک ملت تاثیرگذار باشند و جایگاه یک کشور را در افکار عمومی کشور دیگر تعیین کنند.

بدین ترتیب تولید اطلاعات و اطلاع رسانی صحیح و مناسب در مورد هر یک از کشورها، یکی از راه کارهایی است که می تواند ضمن فراهم آوردن شرایط آشنایی هرچه بیشتر با ملت های دیگر، فرصت خوبی را برای تجار، سرمایه گزاران و پژوهشگران در بخش های اقتصادی، تجاری و علمی و فرهنگی مهیا کند.

حال این پرسش مطرح است که مردم ایران نسبت به تایلند تا چه حد از آگاهی برخوردارند و چگونه راجع به آن فکر می کنند و آیا نقاط مشترک فرهنگی بین آنها متصور است ؟

با بررسی های مقدماتی اینطور به نظر می رسد که نام تایلند برای اغلب ایرانیان و حتی سایر مردم جهان تداعی کننده یک مکان صرفا تفریحی و گردشگری است.

این تا حد زیادی واقعیت دارد، لذا چنانچه در فضای مجازی کلمه " تایلند " را به فارسی جستجو کنیم، بلافاصله کلید واژه هایی مانند " تایلند پاتایا " ، " تایلند پوکت " ، " تایلند توریسم " و " تایلند مپ " بصورت پیش فرض ظاهر می شوند و هنگامی که به هر یک از این کلید واژه ها رجوع شود، سایت های تبلیغاتی آژانس های گردشگری، پیش رو قرار می گیرند که هر کدام با وصف گوشه ای از خصوصیات جغرافیایی و زیبایی ها و امکانات رفاهی و اقامتی آن کشور، سعی در جذب گردشگر و تکمیل ظرفیت تورهایشان را دارند .

با اینهمه مسئله ای که وجود دارد اینکه ممکن است برخی از افراد " تایلند " را به عنوان مقصدی برای گردشگری خانوادگی انتخاب نکنند یا با در نظر گرفتن پاره ای از ملاحظات حاضر به این مسافرت شوند، چرا که در اذهان بیشتر مردم معمولا سفر به تایلند، گردشگری جنسی را تداعی می کند.

 اجتناب از نگاهی تک بعدی و دانستن برخی خصوصیات اجتماعی و فرهنگی، نکات مشترک فرهنگی این کشور با کشورمان ایران و اطلاع از تغییر رویکرد دولت این کشور در بحث صنعت توریسم می تواند مقداری به تلطیف نام این کشور در فضای افکار عمومی مخاطبان کمک کند. در ادامه مواردی را به این منظور تشریح می کنیم:

کشور تایلند در قلب آسیای جنوب شرقی واقع گردیده، مساحت این کشور بالغ بر 513120 کیلومتر مربع است ( یک سوم مساحت ایران ) که از این نظر، پنجاهمین کشور کشور بزرگ جهان به شمار می رود.

نام رسمی این کشور تا سال ۱۹۳۹ «سیام» بود، تا آن‌که با اعلام رسمی دولت در 11 می 1949 به تایلند تغییر نام پیدا کرد. واژه «تای» در زبان تایلندی علاوه بر نام قوم تای، که اکثریت مردم کشور را تشکیل می‌دهند، به معنی «آزادی» نیز هست. بنابراین تایلند به معنی سرزمین آزادی می باشد.

نوع حکومت مشروطه سلطنتی است و پادشاه بالاترین مقام کشور است. در تایلند نخست وزیر، رئیس دولت می باشد و مسئول اجرای کلیه دستورات پادشاه در رابطه با امور دولتی است. سیستم قانونگذاری پارلمانی است و از دو ‍ مجلس نمایندگان و مجلس سنا تشکیل یافته. 

جمعیت تایلند در می ( 2010 )  67.2 میلیون نفر اعلام شد که تقریبا 20% آن در گروه سنی زیر 15 سال قرار دارند. بدین ترتیب تایلند بیستمین کشور دنیا از لحاظ جمعیتی محسوب می گردد.

تایلند دارای ۷۶ استان است و پایتخت آن بانکوک، بزرگترین شهر استان مرکزی محسوب می شود. این شهر را «شهر فرشتگان» نیز می نامند. همچنین روز ملی در این کشور ۵ دسامبر مصادف با تولد پادشاه، رامای نهم  است.

گروههای نژادی: شامل 75% تایلندی، 14% چینی و 11% از دیگر نژاد ها می باشند و زبان رسمی کشور، زبان تایی است. مذهب اصلی مردم تایلند، بودایی (Buddhism ) است و بیشتر مردم این کشور ( بیش از90 درصد) پیرو مکتب تراودا (Theravada) هستند. 

تایلند یکی از بنیان گذاران و از اعضای فعال اتحادیه ملل جنوب شرقی آسیا ( آ سه آن ) و مجمع منطقه ای آن است. 

اقتصاد کشور پادشاهی تایلند بر پایه کشاورزی(40درصد)، توریسم (30درصد)، تجارت (20درصد) و سایر درآمدها (10درصد) است.

فرهنگ تایلندی مانند سایر کشورهای جنوب شرقی آسیا از فرهنگ هندی و مذهب برهمنی و نیز بودیسم چینی تاثیر پذیرفته است با این همه  تایلند را اغلب با نام سرزمین لبخند می شناسند زیرا مردم آن تقریبا همیشه و در هر موقعیتی لبخند بر لب دارند. 

تایلندی ها، انسان هایی صبور و اهل مدارا بوده و از رفتارهای تند و توهین آمیز دوری می کنند. وجدان کاری، حاکمیت فرهنگ کار و انضباط کاری و ذهنی از دیگر ویژگی های این مردم است که ریشه مذهبی دارد.

در این کشور موضوع مذهب و سلطنت مهم تلقی می شود، بنابراین کسی نباید حرکت یا بیان اهانت آمیزی به خاندان سلطنتی  یا مذهب داشته باشد لذا هنگام بازدید از معابد یا کاخ پاشاهی باید لباس مناسب و نسبتا پوشیده ای به تن کرد و پیش از ورود، کفش ها را از پا در آورد. 

در کشور تایلند، رنگ های مختلف نشانگر روزهای هفته هستند. زرد، رنگ روز دوشنبه است و از جایی که پادشاه کنونی در این روز متولد شده، رنگ زرد رنگ سلطنتی نیز است و پرچم هایی به این رنگ در سراسر کشور، نشانگر حمایت گسترده تایلندی ها از پادشاهی است. پس از سال 2006 که شصتمین سالگرد سلطنت پادشاه تایلند را در این کشور جشن گرفتند، بیشتر مردم در روز دوشنبه لباس زرد بر تن می کنند تا وفاداری و حترام خود را نسبت به پادشاه نشان دهند.

تایلندی ها بیگانه پذیرند و آمادگی و پذیرش کافی برای کار اقتصادی با دیگران را دارند ، آنها با برخورداری از فرهنگ قناعت و سرمایه گذاری، از سرمایه اولیه خود برای تجارت استفاده می کنند، نه خرید ملک و سایر اقلام غیر منقول. همچنین مالکیت یک مفهوم قابل احترام فرهنگی است نه اقتصادی .

اهمیت نهاد خانواده را می توان یکی از ارزشهای اجتماعی مهم تایلندی ها به شمار آورد ، آنها بسیار خانواده دوست هستند.

زنان تایلند همواره یکی از گروه های فعال اجتماعی این کشور هستند و در صحنه فعالیت های اقتصادی حضور دارند و انجام بیشتر کارهای خانواده و تلاش معاش برعهده آنهاست. آمار موجود نشان دهنده سن پایین ازدواج زنان در مقایسه با مردان است. در تایلند از نظر قانونی هیچ گونه تفاوتی میان زن و مرد نیست و آن دو در برابر قانون و سلسله مراتب اداری و قضایی برابرند. 

در میان کشورهای آسیایی، زنان تایلند نخستین زنانی بودند که پس از انقلاب 1932 م و برقراری حکومت مشروطه دارای حق رأی در انتخابات پارلمانی شدند.از نظر امکانات آموزش عالی نیز زمینه مهیاست و تفاوتی بین زن و مرد وجود ندارد. همچنین در تایلند سازمان ها و نهادهای مردم نهاد و دولتی بسیاری دست اندرکار مسائل زنان هستند که اغلب در بانکوک و شماری هم در شهر شمالی " چیانگ مای" استقرار دارند.

با این همه از آسیب های اجتماعی تایلند می توان به بدرفتاری و خشونت های اجتماعی بر علیه زنان، روسپی گری، قاچاق انسان و اعتیاد را ذکر کرد. 

در واقع از مدتها پیش در آغاز قرن بیستم، پادشاه، رامای پنجم   حرکتی رو به جلو را پایه گذاری نمود، وی افزون بر تاکید بر هویت، کوشید با نوسازی جامعه تایلند، عوامل غربی و سازمان های نوین غرب را وارد جامعه سنتی تایلند کند که در این راه تا حدودی توفیق یافت. با این حال سیاست گذاری فرهنگی این کشور همواره بر محور حفاظت از میراث فرهنگی و تقویت روحیه ملی و پی ریزی شالوده محکم برای تشکیل هویت یکپارچه تایلندی از اقوام گوناگون این سرزمین قرار داشته است. 

از جمله اقدامات در زمینه فرهنگ عمومی می توان به طرح کتابخوانی با عنوان «طرح کتاب آغاز» به منظور گسترش فرهنگ کتابخوانی در کشور تایلند اشاره کرد که توسط بنیاد کتاب‌های کودکان و بنیاد سلامت تایلند از سال 2007 میلادی آغاز شده است. بانکوک در سال 2013 به عنوان پایتخت کتاب از سوی یونسکو انتخاب گردید. نمایشگاه ملی کتاب بانکوک با 41 دوره برگزاری و نمایشگاه بین المللی آن با 11 دوره برگزاری، یکی از برجسته ترین نمایشگاه های بین المللی کتاب در آسیا به ویژه در سطح منطقه جنوب شرق آسیا است. دولت تایلند تلاش دارد تا مطالعه کتاب را به عنوان یک فرهنگ ملی، فراگیر نماید.

در تایلند بیش از 2700 نشریه به چاپ می رسد که شامل روزنامه، هفته نامه، ماهنامه و فصلنامه های گوناگون می باشد. کنترل کلی مطبوعات در دست پادشاهی تایلند دولت است، لیکن مطبوعات از آزادی نسبی برخوردارند ولی با توجه به سیاست دولت این کشور برای صیانت فرهنگ عامه؛ انتشار و توزیع هر گونه نشریه غیر اخلاقی، نرم افزار و فیلم داخلی و خارجی در این کشور ممنوع می باشد.

همچنین گردشگری نقش به سزایی در توسعه اقتصادی و اجتماعی تایلند بازی می کند. دولت نیز کوشیده است برای جلب بیشتر سرمایه های خارجی، به گردشگری و توزیع درآمد آن توجه ویژه ای نشان دهد. طبق آمار در سال 2015 شمار بازدیدکنندگان خارجی از تایلند به حدود 30 میلیون نفر رسید. 

در حال حاضر تایلند با 15 کشور جهان موافقت نامه فرهنگی دارد و دفتر منطقه ای یونسکو نیز در بانکوک مستقر می باشد. 

اواخر سال 2013 تایلند صحنه برگزاری اعتراضات ضد دولتی شد، مخالفان مدعی بودند که نخست وزیر در فسادهای مالی دست دارد. آنها خواستار استعفای خانم "ینگلاک شیناواترا " و کابینه وی بودند. نتیجه این تحولات، سقوط رشد اقتصادی مورد انتظار و در نهایت مداخله ارتش بود. در این میان پادشاه تایلند که لقب طولانی ترین دوره حکومت پادشاهی جهان را نیز در اختیار دارد، حاکمیت ژنرال "پرایوث چان اوچا" بر دستگاه سیاسی این کشور و برقراری نظم را تایید کرد. با وجود آنکه کودتای مذکور از سوی رهبران بسیاری از دموکراسی های غربی محکوم شد، اما همه مردم این کشور با کودتا مخالف نکردند؛ زیرا برخی از آنها به دلیل تمایل به ثبات سیاسی و امنیت پس از ماه ها اعتراضات خیابانی، از اقدام ارتش حمایت کردند.  

ژنرال « چان اوچا » رهبر کودتای تایلند که فرمانده ارتش این کشور بود، پس از به قدرت رسیدن در سال 2014 بارها تاکید کرده که  نمی خواهد در قدرت بماند و انتخابات باید پس از اتمام پیش نویس قانون اساسی جدید برگزار شود اما این کار تا کنون به طول انجامیده است و باعث شده برخی سیاسیون و بویژه اصحاب رسانه در موقعیت های مختلف این مسئله را به وی یادآوری کنند و خواستار تسریع در برگزاری انتخابات شوند.

با تشدید درگیری های سیاسی در سال 2014  و نابسامانی های سیاسی حاصل از آن و برخی دلایل دیگر از جمله کشته شدن چند گردشگر خارجی در جزیره های این کشور و هشدارهای کشورهای مختلف به شهروندان خود در باره ناامنی تایلند برای مسافرت و همچنین پاره ای از مسایل فرهنگی و اجتماعی، دست به دست هم دادند تا تصویر نامناسبی از این کشور و وضعیت امنیتی آن برای توریست ها ترسیم شود. این عوامل باعث کاهش ( 54/6 ) درصدی تعداد گردشگران شد.

 بدین ترتیب تعداد بازدید کننده گان از 26550000 نفر در سال 2013 به 24810000 نفر در سال 2014 رسید و به آن نسبت درآمدهای حاصله از این صنعت نیز کاهش یافت.  

تایلند در این مرحله جایگاه خود را در میان کشورهایی که برترین مقاصد توریستی برای توریست های آسیا و اقیانوسیه می باشند از دست داد و پس از سنگاپور قرار گرفت اما مسئولان تایلند از پا ننشستند و برای احیای دوباره جایگاه خود و با توجه به اینکه بخش مهمی از درآمد کشور از این صنعت میباشد، بر این شدند تا با به کار بستن راهکارهایی، به تصحیح چهره امنیتی و توریستی کشور بپردازند .

بر اساس تصمیمات اتخاذ شده در موضوع تامین امنیت، مسئولان بازاریابی سازمان توریسم تایلند اعلام کردند در نظر دارند از طریق ارائه خدمات بیمه ای به توریست ها، اطمینان خاطر بیشتری به گردشگران برای سفر به این کشور بدهند. این طرح به میزان یک میلیون بات ( هر بات معادل970 ریال ) مسافران را در برابر حوادثی از قبیل تصادف، سرقت کیف و اجناس، جاماندن از پرواز و غیره پوشش میدهد. 

تاکید بر وضع قوانین جدید در راستای حفظ حقوق توریست ها، وضع قوانین جدید مهاجرتی سخت تر و اخراج افرادی که بصورت غیر قانونی در کشور اقامت دارند، ساماندهی وضعیت کارگران خارجی، آموزش زبان انگلیسی به رانندگان تاکسی و وضع قوانین جدید در مورد برخورد تاکسی ها با توریست ها، ایجاد تجهیزات الکترونیکی هوشمند و دور بین های مدار بسته جهت افزایش ضریب امنیتی توریست ها و غیره از جمله اقدامات دیگری است که دولت تایلند در نظر دارد برای تامین امنیت مسافران انجام دهد.

اما به منظور اصلاح چهره گذشته صنعت توریسم و وجهه بخشی به آن در نزد عموم جهانگردان؛ یک برنامه زیربنایی اصلاحی در صنعت توریسم ترسیم شده است. به همین خاطر برخی از مسوولین ( ازجمله وزیر پیشین ورزش و توریسم ) برای اجرایی کردن این طرح و نشان دادن چهره جدید و با کیفیت از توریسم به مردم دنیا، به تمامی استان هایی که پتانسیل تبدیل شدن به اماکن جدید توریستی را داشتند سفر کردند تا در مکانهایی که هم اکنون به عنوان جاذبه توریستی مطرح می باشند، به تبادل اطلاعات با مردم محلی بپردازند و عوامل مهم برای ایجاد یک سری تغییرات را بررسی کنند. 

به عقیده مسوولین، نباید نظر ها فقط بر روی چند شهر معطوف باشد بلکه باید علاوه بر یافتن اماکن جدید به کیفیت خدمات نیز افزوده شود و مهم تر از همه این چهره ( توریسم جنسی ) را به چهره ای زیبا و فرهنگی تبدیل نماییم و این ممکن نخواهد بود مگر با همکاری مردم محلی منطقه های مختلف و سازمان های مردم نهاد .

مجموعه اقدامات مد نظر در این طرح شامل موارد ذیل است: 

همکاری با سازمان های مردم نهاد و گروههای مردمی در شهرستانها برای جذب توریست بیشتر و همچنین تاسیس اماکن جدید توریستی - تبدیل چهره تایلند از یک مقصد گردشگری سکس به مقصدی با فرهنگ که دارای منابع فرهنگی وسیعی میباشد- تبدیل شهر پاتایا به یک مقصد گردشگری خانوادگی و مقصد درجه یک ورزشی، ( این شهر این پتانسیل را دارد که می تواند به محل تمرین ورزشکاران المپیکی تبدیل شود ولی این پتانسیل با توجه به وضعیت نا بسامان این شهر هدر میرود ) - پاکسازی کلوب های شبانه و مراکزی که به طور غیرقانونی اقدام به خدمات جنسی می نمایند.

مناسبات فرهنگی ایران و تایلند ریشه در تاریخ گذشته ( 400 سال پیش ) دارد. مهاجرت شیخ احمد قمی (اوایل قرن 17 م ) به سیام و نفوذ و نقش برجسته وی و سایر کارگزاران ایرانی در دربار سیام را می توان فصلی درخشان از تاریخ روابط فرهنگی ایران و تایلند بشمار آورد. شیخ احمد به مقام وزیر اعظمی نایل شد و در زمان سلطنت شش نفر از پادشاهان سیام در دربار حضور داشت. در جامعه تایلند به شیخ احمد لقب " انسان بزرگ " دادند و بدین ترتیب منصب شیخ الاسلامی تایلند بیش از سه قرن در اختیار ایرانیان بود. شیخ احمد به عنوان کسی که مذهب شیعه را در تایلند رواج داد هم شناخته می شود . (خانواده های متنفذ و ثروتمند " بوناک " و " چولا" از خانواده های مسلمان و بودایی ایرانی الاصل در تایلند بشمار می روند)

دوران حضور وی در تایلند مصادف است با دوران حکومت صفویه در ایران و کتاب " سفینه سلیمانی" نگاشته "محمدربیع بن محمد ابراهیم" که حاصل سفر هیات سیاسی ایران ( به دستور شاه سلیمان) در سال ۱۶۸۵ م به سیام بود یکی دیگر از زمینه های تاریخی و فرهنگی مشترک بین ایرانیان و تایلندی محسوب می گردد که در آن ضمن روایت این سفر، به تشریح جامعه تایلند آن زمان پرداخته است. بنا بر نوشته های این کتاب، شاهان سیام در آداب و اخلاق و حکومت داری و حتی معماری تا حد زیادی از داستانهای حماسی و ادبیات و فرهنگ ایرانیانی تاثیر پذیرفته بودند.

از دیگر نقاط اشتراک دو ملت ایران و تایلند اینکه دو کشور در طول تاریخ هیچگاه مستعمره کشور دیگری نبوده اند.

از منظر مناسبات رسمی جدید، نمایندگی سیاسی ج.ا.ایران در سال 1340 و نمایندگی فرهنگی به سال 1362 در بانکوک تاسیس گردید. همچنین در سال 1355 موافقت نامه فرهنگی میان دو کشور به امضاء رسید که تاکنون معتبر است. ( سال 2015  شصتمین سال برقراری روابط سیاسی و تبادل سفرای دو کشور بوده و سال 2016 مصادف با چهلمین سال امضای موافقتنامه فرهنگی و برقراری روابط فرهنگی بین دو کشور می باشد ) رایزنی فرهنگی ج.ا.ایران هم اکنون در بانکوک مستقر است .

 هر چند آمار دقیقی از تعداد مسلمانان تایلند در دست نیست اما مسلمانان با جمعیت نزدیک به 5 درصد بعد از بودائیان بزرگترین اقلیت دینی این کشور به شمار می‌روند. با احتساب این مقدار، جمعیت مسلمانان تایلند حدود 5/ 3 میلیون نفر برآورد می شود . (طبق آمار دولتی) از طرفی کمیته مرکزی امور اسلامی تایلند مدعی است 10% از کل جمعیت تایلند را مسلمانان تشکیل می دهند. از این تعداد بین 30000 تا 50000  نفر را شیعیان تایلند تشکیل می دهند.

چهار استان جنوبی؛ پتانی ، ناراتیوات ، ساتون و یالا بیشترین جمعیت مسلمان را در خود جای داده اند. اغلب مسلمانان استانهای مرکزی و جنوبی این کشور اهل تسنن و شافعی مذهب هستند. در حال حاضر بیش از 34۰۰ مسجد در تایلند موجود است.

در تایلند، پادشاه تحت لوای قانون اساسی و سنت ها حامی و حافظ کلیه مذاهب می باشد. از این رو نسبت به مسلمانان نسبت به سایر کشورهای غیر مسلمان سخت گیری کمتری می شود.

درتایلند 1500 نفر از ایرانیان حضور دارند که اغلب به کارهای تجاری و خدماتی مشغولند و در جامعه تایلند، خوشنام می باشند. بیش از 200 نفر هم دانشجوی ایرانی در این کشور مشغول به تحصیل هستند که اغلب در دانشگاه " اسامپشن" که دانشگاهی انگلیسی زبان است حضور دارند.

در آخر ضمن تاکید بر نقش رسانه ها و صدا و سیما در اطلاع رسانی صحیح  به مردم و استفاده از محتوای مناسب، امید است مطالب آورده شده بتواند مقدمه ای باشد برای آشنایی بیشتر مخاطبان از شرایط کشورها بویژه تایلند .

*کارشناس توسعه روابط فرهنگی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی 

- جامعه و فرهنگ تایلند ( از مجموعه کتابهای جامعه و فرهنگ کشورها، مرکز مطالعات فرهنگی بین المللی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی) – انتشارات بین المللی الهدی - 1392

- چهارصد سال روابط دوستانه میان ایران و تایلند ( به مناسبت پنجاهمین سالگرد روابط دیپلماتیک ایران و تایلند) – انتشارات گسترش اندیشه –  آبانماه 1384

- تایلند ( دوره جدید مباحث کشورها و سازمان های بین المللی) – مرکز چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه – تابستان 1387

- گزارشات اجتماعی و فرهنگی رایزنی فرهنگی ج.ا.ایران در تایلند – 1394

http://www.thaiwebsites.com/tourism.asp

http://www.mots.go.th/ewtadmin/ewt/mots_eng/main.php?filename=index0