محور اصلی دفاع ازخرمشهر به عهده تکاوران نیروی دریایی بود که با شجاعت تمام با وارد‌آوردن ضربات مهلکی بر پیکر ارتش متجاوز، نیروهای دشمن را از همان روزهای اول در محور شلمچه‌‌ـ نهر خین و پل‌نو زمین گیر کردند.
تجاوز ارتش عراق ، با تمام توان و استعداد انجام گرفت. مقصود رهبران عراق از تجاوز این بود که با شکست نظامی ایران به اهداف خود که مهم‌ترین آنها شامل لغو قرارداد 1975 الجزایر، تجزیه استان خوزستان و در نهایت براندازی نظام جمهوری‌اسلامی دست یابند. اهمیت و جایگاه خوزستان در استراتژی تهاجمی عراق، موجب شد توان اصلی ارتش عراق بر این منطقه متمرکز شود. لشکرهای 1 مکانیزه و 10 زرهی ارتش عراق با پیشروی در منطقه غرب رودخانه کرخه، فاصله 80 کیلومتری مرز تا رودخانه را طی چهار روز پشت سر گذاشتند. در محور بستان ـ سوسنگرد لشکر9 زرهی ارتش عراق در همان خیز اول بستان را اشغال کرد و سوسنگرد و حمیدیه را محاصره کرد و به نزدیکی اهواز رسید.
پیش‌دستی نیروی دریایی
نیروی دریایی با پیش بینی تهاجم عراق، قبل ازحمله این کشور به مرزهای میهن اسلامی‌با اعزام یک گردان ازتکاوران بوشهر درصدد تقویت پایگاه دریایی خرمشهر برآمد.گردان یکم تکاوران دریایی بوشهر که به خوبی سازماندهی شده و از آموزش کافی برخوردار بود با تجهیزات مربوط، درسپیده دم اول مهرماه 1359با آمادگی کامل وارد آبادان شد.پس ازهماهنگی با ستاد اروند که مسئولیت کلی منطقه را به عهده داشت و توجیه اطلاعاتی، عناصر این گردان درنقاط از پیش تعیین شده مسقر شدند.
ظهر همان روز اولین درگیری این گردان با دشمن که از مرز شلمچه وارد خرمشهر شده وتا پل نو جلو آمده بود، شروع شد. در آغاز تهاجم عراق، مدافعان شهر شامل عناصری از منطقه سوم دریایی خرمشهر، گردان 165 مکانیزه از تیپ یکم لشکر 92 و گردان 151 پیاده نیروی زمینی ارتش با استعداد 50 درصد و همچنین عناصری از گردان ژاندارمری مرز ساحلی خسروآباد، سپاه پاسداران آبادان و خرمشهر و نیروهای مردمی بودند.
این یگان‌ها فاقد سلاح مناسب جنگ زرهی بوده وتوان رزمی‌همه یگان‌های فوق به دلیل اینکه ازروزهای قبل از آغاز رسمی‌جنگ زیر سنگین‌ترین آتش‌های توپخانه ای وهواپیماهای دشمن قرارگرفته بودند، حتی درحد یک گردان سازمان یافته ومجهز نبود. درچنین شرایطی گردان تکاوران دریایی شجاعانه و بی محابا به کمک آنها شتافت. پس ازچهار روز درگیری شدید دشمن وادار به عقب نشینی شده وتکاوران موفق به آزادسازی شلمچه شدند به طوری که درهمان شب پنجم ضمن تصرف پاسگاه شلمچه عراق ، 21 نفراز نیروهای عراق را به اسارت گرفته وشب را درپاسگاه شلمچه عراق به صبح رساندند.
در روز پنجم دشمن با یک گردان کماندویی و پشتیبانی سنگین آتش توپخانه اقدام به حمله کرد وجاده خرمشهر به شلمچه را زیرآتش شدید توپخانه قرارداد و از رسیدن هرگونه تدارکات و مهمات به مدافعان جلوگیری کرد وآنها به ناچار تا 2 کیلومتری پل نو تغییر موضع دادند. اما مقاومت دلیرانه تکاوران نیروی دریایی باعث کندشدن حرکت دشمن و زمینگیر شدن نیروهای عراقی شد.
گردان یکم تکاوران و دیگر رزمندگان که درخرمشهر درحال نبرد با دشمن متجاوز بودند به دلیل وسعت منطقه خرمشهر و هجوم وسیع دشمن، به جای دفاع کلاسیک و استقراردرمواضع ثابت و مستحکم به تاکتیک دفاع متحرک همراه با عملیات ضربتی و چریکی روی آوردند. یگان‌ها به گروه‌های 6 الی 10 نفره تقسیم شدند و با دریافت 200 قبضه موشک‌انداز آرپی جی هفت، اقدام به تشکیل گروه‌ها وتیم‌های شکارتانک کردند.حضور نیروهای مردمی‌وجوانان غیور محلی دراین تیم‌ها کمک بسیاربزرگی بود.
با انتخاب این تاکتیک تکاوران دریایی موفق شدند درهمه‌جا حضورداشته باشند وضربات موثری به دشمن وارد کنند، به‌ویژه شکارچیان تانک که دروجب به وجب منطقه عملیات حضور داشته و دشمن درهیچ‌جا از آسیب آنها در امان نبود. اتخاذ این تاکتیک باعث شد که دشمن در راهبرد و طرح‌های عملیاتی خود تجدید نظر کند؛ به‌طوری‌که در روز هفتم مهر از پیشروی در مسیر جاده شلمچه منصرف شد ومسیر خود را از شمال نهر عرایض به سمت جاده اهواز –خرمشهر تغییر داد.
(نهرعرایض شاخه‌ای از رود اروند است که ازآن برای آبیاری مناطق کشاورزی غرب خرمشهر استفاده می‌شود).واحد‌های زرهی دشمن که چاره ای جز عبور از نهر عرایض نداشتند ازطریق احداث پل نظامی‌توسط مهندسی سپاه سوم ارتش عراق توانستند در روز دهم مهرماه نیروهای خود را از این نهر عبور دهند. دراین مسیر شکارچیان تانک، سنگین‌ترین تلفات رابه یگان‌های زرهی ومکانیزه دشمن وارد کردندکه نتیجه آن تغییر فرمانده لشکرعراقی، احضار او به بغداد وسپس اعدام وی را در بر داشت.
محور اصلی دفاع، در دستان نداجا
محور اصلی دفاع ازخرمشهر به عهده تکاوران نیروی دریایی بود که با شجاعت تمام با وارد‌آوردن ضربات مهلکی بر پیکر ارتش متجاوز، نیروهای دشمن را از همان روزهای اول در محور شلمچه‌‌ـ نهر خین و پل‌نو زمین گیر کردند. پس از پیوستن گردان دانشجویان دانشگاه افسری نیروی زمینی، تکاوران پایگاه دریایی منجیل،گروهان دریافران داوطلب اعزامی از پایگاه دریایی تهران، یک گروهان تفنگدار دریایی از بوشهر و رزمندگان بسیجی در مدت 34 روز با خلق زیباترین صحنه‌های ایثار و شهادت از حریم خرمشهر، شهری که نیروی دریایی در آن ریشه دارد، کوچه به کوچه و خانه‌به‌خانه دفاع کرده به‌گونه‌ای که موجب شگفتی وحیرت دشمنان شد. این مقاومت و پایداری در حالی صورت گرفت که سخت‌ترین شرایط به علت دشواری دسترسی به خرمشهر و محاصره زمینی جزیره آبادان ازلحاظ آماد و پشتیبانی در زمینه‌های مختلف وجود داشت.
درس ایثار
در این رویارویی، در مقابل هجوم وحشیانه دشمن سراپا مجهز به انواع سلاح‌های سبک و سنگین، جوانانی با حداقل تجهیزات جنگی به مقابله برخاستند. حماسه این رشید مردان که نه تنها برای حفظ مرز و بوم بلکه برای حفظ و صیانت از اسلام و انقلاب نوپای اسلامی کشور، به پا خاستند، چنان رقم خورد که هرگز مادر دهر در پیشینه این مرز و بوم به چشم ندیده است. دفاع سرسختانه غیور مردان کشور در برابر هجوم زمینی و هوایی انبوهی از لشکریان مجهز به انواع جنگ افزارها و برخوردار از حمایت‌های بی دریغ مادی و معنوی کشورهای عربی وغربی جزیی از تاریخ زرین این کشور و به عنوان برگی درخشان از درس اخلاق و ایثار برای جهانیان محسوب می‌شود.
این مدافعان تمام تلاش خود را برای توقف و کند کردن پیشروی سه تیپ ارتش عراق به‌کار بستند و با وارد آوردن تلفات سنگین به دشمن، مدت 34 روز طرح تصرف یک روزه خرمشهر را به تاخیر انداختند؛ به گونهای که یکی از افسران عراقی پس از اسارت گفته بود: «ما مدافعان خرمشهر را یک تیپ تکاور دریایی تقویت شده با پشتیبانی یگان‌های زرهی تصور می‌کردیم».
تجاوز ارتش عراق ، با تمام توان و استعداد انجام گرفت. مقصود رهبران عراق از تجاوز این بود که با شکست نظامی ایران به اهداف خود که مهم‌ترین آنها شامل لغو قرارداد 1975 الجزایر، تجزیه استان خوزستان و در نهایت براندازی نظام جمهوری‌اسلامی دست یابند. اهمیت و جایگاه خوزستان در استراتژی تهاجمی عراق، موجب شد توان اصلی ارتش عراق بر این منطقه متمرکز شود. لشکرهای 1 مکانیزه و 10 زرهی ارتش عراق با پیشروی در منطقه غرب رودخانه کرخه، فاصله 80 کیلومتری مرز تا رودخانه را طی چهار روز پشت سر گذاشتند. در محور بستان ـ سوسنگرد لشکر9 زرهی ارتش عراق در همان خیز اول بستان را اشغال کرد و سوسنگرد و حمیدیه را محاصره کرد و به نزدیکی اهواز رسید.
پیش‌دستی نیروی دریایی
نیروی دریایی با پیش بینی تهاجم عراق، قبل ازحمله این کشور به مرزهای میهن اسلامی‌با اعزام یک گردان ازتکاوران بوشهر درصدد تقویت پایگاه دریایی خرمشهر برآمد.گردان یکم تکاوران دریایی بوشهر که به خوبی سازماندهی شده و از آموزش کافی برخوردار بود با تجهیزات مربوط، درسپیده دم اول مهرماه 1359با آمادگی کامل وارد آبادان شد.پس ازهماهنگی با ستاد اروند که مسئولیت کلی منطقه را به عهده داشت و توجیه اطلاعاتی، عناصر این گردان درنقاط از پیش تعیین شده مسقر شدند.
ظهر همان روز اولین درگیری این گردان با دشمن که از مرز شلمچه وارد خرمشهر شده وتا پل نو جلو آمده بود، شروع شد. در آغاز تهاجم عراق، مدافعان شهر شامل عناصری از منطقه سوم دریایی خرمشهر، گردان 165 مکانیزه از تیپ یکم لشکر 92 و گردان 151 پیاده نیروی زمینی ارتش با استعداد 50 درصد و همچنین عناصری از گردان ژاندارمری مرز ساحلی خسروآباد، سپاه پاسداران آبادان و خرمشهر و نیروهای مردمی بودند.
این یگان‌ها فاقد سلاح مناسب جنگ زرهی بوده وتوان رزمی‌همه یگان‌های فوق به دلیل اینکه ازروزهای قبل از آغاز رسمی‌جنگ زیر سنگین‌ترین آتش‌های توپخانه ای وهواپیماهای دشمن قرارگرفته بودند، حتی درحد یک گردان سازمان یافته ومجهز نبود. درچنین شرایطی گردان تکاوران دریایی شجاعانه و بی محابا به کمک آنها شتافت. پس ازچهار روز درگیری شدید دشمن وادار به عقب نشینی شده وتکاوران موفق به آزادسازی شلمچه شدند به طوری که درهمان شب پنجم ضمن تصرف پاسگاه شلمچه عراق ، 21 نفراز نیروهای عراق را به اسارت گرفته وشب را درپاسگاه شلمچه عراق به صبح رساندند.
در روز پنجم دشمن با یک گردان کماندویی و پشتیبانی سنگین آتش توپخانه اقدام به حمله کرد وجاده خرمشهر به شلمچه را زیرآتش شدید توپخانه قرارداد و از رسیدن هرگونه تدارکات و مهمات به مدافعان جلوگیری کرد وآنها به ناچار تا 2 کیلومتری پل نو تغییر موضع دادند. اما مقاومت دلیرانه تکاوران نیروی دریایی باعث کندشدن حرکت دشمن و زمینگیر شدن نیروهای عراقی شد.
گردان یکم تکاوران و دیگر رزمندگان که درخرمشهر درحال نبرد با دشمن متجاوز بودند به دلیل وسعت منطقه خرمشهر و هجوم وسیع دشمن، به جای دفاع کلاسیک و استقراردرمواضع ثابت و مستحکم به تاکتیک دفاع متحرک همراه با عملیات ضربتی و چریکی روی آوردند. یگان‌ها به گروه‌های 6 الی 10 نفره تقسیم شدند و با دریافت 200 قبضه موشک‌انداز آرپی جی هفت، اقدام به تشکیل گروه‌ها وتیم‌های شکارتانک کردند.حضور نیروهای مردمی‌وجوانان غیور محلی دراین تیم‌ها کمک بسیاربزرگی بود.
با انتخاب این تاکتیک تکاوران دریایی موفق شدند درهمه‌جا حضورداشته باشند وضربات موثری به دشمن وارد کنند، به‌ویژه شکارچیان تانک که دروجب به وجب منطقه عملیات حضور داشته و دشمن درهیچ‌جا از آسیب آنها در امان نبود. اتخاذ این تاکتیک باعث شد که دشمن در راهبرد و طرح‌های عملیاتی خود تجدید نظر کند؛ به‌طوری‌که در روز هفتم مهر از پیشروی در مسیر جاده شلمچه منصرف شد ومسیر خود را از شمال نهر عرایض به سمت جاده اهواز –خرمشهر تغییر داد.
(نهرعرایض شاخه‌ای از رود اروند است که ازآن برای آبیاری مناطق کشاورزی غرب خرمشهر استفاده می‌شود).واحد‌های زرهی دشمن که چاره ای جز عبور از نهر عرایض نداشتند ازطریق احداث پل نظامی‌توسط مهندسی سپاه سوم ارتش عراق توانستند در روز دهم مهرماه نیروهای خود را از این نهر عبور دهند. دراین مسیر شکارچیان تانک، سنگین‌ترین تلفات رابه یگان‌های زرهی ومکانیزه دشمن وارد کردندکه نتیجه آن تغییر فرمانده لشکرعراقی، احضار او به بغداد وسپس اعدام وی را در بر داشت.
محور اصلی دفاع، در دستان نداجا
محور اصلی دفاع ازخرمشهر به عهده تکاوران نیروی دریایی بود که با شجاعت تمام با وارد‌آوردن ضربات مهلکی بر پیکر ارتش متجاوز، نیروهای دشمن را از همان روزهای اول در محور شلمچه‌‌ـ نهر خین و پل‌نو زمین گیر کردند. پس از پیوستن گردان دانشجویان دانشگاه افسری نیروی زمینی، تکاوران پایگاه دریایی منجیل،گروهان دریافران داوطلب اعزامی از پایگاه دریایی تهران، یک گروهان تفنگدار دریایی از بوشهر و رزمندگان بسیجی در مدت 34 روز با خلق زیباترین صحنه‌های ایثار و شهادت از حریم خرمشهر، شهری که نیروی دریایی در آن ریشه دارد، کوچه به کوچه و خانه‌به‌خانه دفاع کرده به‌گونه‌ای که موجب شگفتی وحیرت دشمنان شد. این مقاومت و پایداری در حالی صورت گرفت که سخت‌ترین شرایط به علت دشواری دسترسی به خرمشهر و محاصره زمینی جزیره آبادان ازلحاظ آماد و پشتیبانی در زمینه‌های مختلف وجود داشت.
درس ایثار
در این رویارویی، در مقابل هجوم وحشیانه دشمن سراپا مجهز به انواع سلاح‌های سبک و سنگین، جوانانی با حداقل تجهیزات جنگی به مقابله برخاستند. حماسه این رشید مردان که نه تنها برای حفظ مرز و بوم بلکه برای حفظ و صیانت از اسلام و انقلاب نوپای اسلامی کشور، به پا خاستند، چنان رقم خورد که هرگز مادر دهر در پیشینه این مرز و بوم به چشم ندیده است. دفاع سرسختانه غیور مردان کشور در برابر هجوم زمینی و هوایی انبوهی از لشکریان مجهز به انواع جنگ افزارها و برخوردار از حمایت‌های بی دریغ مادی و معنوی کشورهای عربی وغربی جزیی از تاریخ زرین این کشور و به عنوان برگی درخشان از درس اخلاق و ایثار برای جهانیان محسوب می‌شود.
این مدافعان تمام تلاش خود را برای توقف و کند کردن پیشروی سه تیپ ارتش عراق به‌کار بستند و با وارد آوردن تلفات سنگین به دشمن، مدت 34 روز طرح تصرف یک روزه خرمشهر را به تاخیر انداختند؛ به گونهای که یکی از افسران عراقی پس از اسارت گفته بود: «ما مدافعان خرمشهر را یک تیپ تکاور دریایی تقویت شده با پشتیبانی یگان‌های زرهی تصور می‌کردیم».