این موضوع البته با واکنش مدیرکل روابطعمومی صداوسیما مواجه شد و عاطفی در گفتگو با یکی از روزنامهها به صراحت گفت مجموعه «امپراتور بادها» خریداری شده و مراحل دوبله خود را میگذراند و در زمان مناسب برای پخش آن تصمیمگیری خواهد شد. مشاور ضرغامی موضوعی را نیز بصورت تلویحی به همکارانش گوشزد کرد و از آنها خواست در صورتی که مسئولیت سازمانی مرتبط با موضوعات مطروحه را ندارند از ورود به حوزه تصمیمگیری و ستادی خودداری کنند.
صرفنظر از مطالب ذکر شده و اینکه مجموعه «امپراتور بادها» در صداوسیما چه سرانجامی خواهد یافت، بیمناسبت نیست اگر گذری بر تأثیرات پخش سریال «افسانه جومونگ» و نحوه ارزیابی مخاطبان رسانهملی از این سریال داشته باشیم.
از زمانی که صداوسیما پخش سریالهای کرهای را آغاز کرده مدتها میگذرد. شروع این موج با مجموعه «جواهری در قصر» آغاز شد و با «امپراتور دریا»، «تاجر پوسان» و پس از آن «افسانه جومونگ» ادامه یافت.
اگر بخواهیم سابقه این موج کرهای را با دقت بیشتری بررسی کنیم پی میبریم که این فرآیند فرهنگسازی تصویری مسئله جدیدی نیست و به جریانی چندجانبه باز میگردد که از اوائل دهه نود میلادی در آسیا آغاز شده و بهطور روزافزون، مناسبات فرهنگی و سیاسی- امنیتی حاکم بر این قاره را تحت تأثیر قرار داده است. این جریان عبارت بود از گسترش فزاینده مقبولیت فرهنگعمومی کرهجنوبی در قالب سریالها ، فیلمهای تلویزیونی و کالاهای تجاری در سراسر قاره آسیا.
سئوالی که در اینجا میتوان مطرح کرد این است که چرا یک سریال خارجی، با فرهنگی کاملاً متفاوت در جذب مخاطب داخلی ما تا این اندازه موفق عمل میکند و باعث میشود که بسیاری از مردم، ساعت کار خود را به گونهای تنظیم کنند که در ساعت پخش سریال حتماً به تلویزیون دسترسی داشته باشند؟
یکی از بارزترین دلایل موفقیت سریالهای کرهای را باید داستانهای عامهپسند و پرداخت مناسب شخصیتهای آن عنوان کرد. در واقع در تمامی سریالهای کرهای که از شبکههای مختلف صداوسیما پخش میشود شخصیتهای سفید، سیاه و خاکستری وجود دارند که یادآور تقابل همیشگی خیر و شرند.
این سریالها به نوعی با بیننده حرف میزنند، و تکرار میکنند که هیچگاه ظلم و جور پایدار نیست و با ایستادگی در مقابل مشکلات میتوان روزگار و سختیهایش را به زانو درآورد؛ در این سریالها حس نوعدوستی و محبت به همنوع به وضوح نمایان میشود و به بیننده القاء میکند که چگونه میتوان هم قدرت داشت و هم محبوبیت و چگونه میتوان با گذشت و رفتاری منطقی بدترین دشمنان را از کرده خود پشیمان ساخت.
دلیل دیگر اقبال مخاطبان به اینگونه مجموعهها را در برخی ظرفیتهای رسانه ملی نیز باید جستجو کرد. در حقیقت نباید از نقش دوبلورهای توانمند این قبیل مجموعهها غافل شد. همانطور که میدانیم دوبله سریالهای کشورهای حوزه شرق آسیا به دلیل زبان و گویش خاص آنها، دشوارتر از مجموعههای غربی است و همخوانی واژهها و جملهها با شیوه بیان بازیگر در این مجموعهها کار آسانی نیست؛ ولی دوبله ساده و قابل درک این مجموعهها باعث شده تا بسیاری از بینندگان از این قبیل سریالها استقبال کنند.
تجزیه و تحلیل دادههای بدست آمده از تماسهای هموطنان با واحد ارتباط مردمی (162) صداوسیما درخصوص مجموعه تلویزیونی «افسانه جومونگ» نیز مؤید استقبال چشمگیر مخاطبان از این مجموعه میباشد.
براساس این نظرات میزان رضایت 7/81 درصد از مخاطبان رسانهملی در حد «زیاد» و «خیلیزیاد» بوده است و 2/82درصد تماسگیرندگان نیز همیشه و اکثر اوقات سریال افسانه جومونگ را تماشا کردهاند. نتایج این نظرسنجی از سویی نشان میدهد که این سریال توانست به خوبی جای خود را در بین مخاطب ایرانی باز کند و از سوی دیگر گویای این حقیقت است که ذائقه مخاطب ایرانی از سریالهای تاریخی و حماسی که دارای هیجان و به دور از تعلیق است لذت میبرد؛ چراکه مردم ایران با قصههای اسطورهای آشنا و دوستدار داستانهای سرشار از حادثه و ماجرا هستند.
اساساً الگوهای پهلوانمدار از الگوهای مشترک ناخودآگاه جمعی ایرانیهاست و در این سریال نیز «جومونگ» قهرمانی است که با تمام تواناییها و قدرتش، به خاطر حفظ منافع همنوعانش، بر خواستههای درونی خود سرپوش گذاشته و با رعایت جانب احتیاط، رفتارهایی صلحآمیز و به دور از هرگونه خصومت را به نمایش میگذارد. این الگو دقیقاً خلاف تصاویری است که از انسان معاصر در بسیاری از سریالهای غربی به تصویر کشیده میشود.
در واقع داستان جومونگ و بطور کلی مجموعههای اساطیری کشورهای آسیای جنوب شرقی پاسخی کوتاه مدت به ملتی است که ابرمرد اساطیریاش رستم دستان بوده است و این مهم میتواند دستمایهای گرانسنگ برای کارگردانان داخلی باشد تا مجموعههایی براساس زندگی اسطورههای تاریخی و بزرگان علمی و دینی کشورمان خلق کنند که در آن ضمن پایبندی به مستندات تاریخی، به خلق داستانهای مهیج بپردازند تا مخاطب ضمن بهرهمندی از بعد سرگرمی و تفریحی و جذابیت فیلم یا سریال، با تاریخ و فرهنگ مرزوبوم خود نیز آشنا شود.
* کارشناس ارشد ارتباطات