داود میرزایی مقدم، یکی از بینندگان «تابناک» در پیامی نوشت: تا آنجا که در تاریخ حیات اجتماعی انسانها ثبت شده، ایرانیان انسانهای عاطفی و با احساسی بودهاند و هیچگاه حس انساندوستی و همدلی با همگنان را از خویش دور نکردهاند؛ این ویژگی مشترک به عللی فراز و فرودهایی داشته، اما هیچوقت از دست نرفته است.
نیک میدانیم که چهاردهم اسفند ماه، روز احسان و نیکوکاری و آغازین روز هفتهای است که به توسط آن هر کس هرقدر میتواند به همنوعان بیبضاعت خویش یاری میرساند و درست در همین روز در سال 1357 حضرت امام خمینی (ره) فرمان تشکیل کمیته امداد را صادر فرمودند و پایه مؤسسهای را برای خدمت به محرومان و مستضعفان پی ریختند، چراکه خداوند بزرگ در سوره مبارکه انسان آیه 8 و 9 میفرماید: «و به دوستی خدا به فقیر و اسیر و طفل یتیم طعام میدهند و گویند ما تنها برای رضای خدا به شما طعام میدهیم و از شما هیچ پاداش و سپاسی نمیخواهیم.»
مردم مهربان و نیکوکار کشورما همزمان با هفته احسان و نیکوکاری در چهاردهم اسفند در همایشی عظیم که تبلور نوعدوستی، نیکوکاری و مهرورزی آنان است، دستهای پر محبت و عاطفه خویش را بر سر خانوادههای نیازمند و کودکانشان میکشند. هیچ مهم نیست چقدر، مهم این است که در این همایش اجتماعی شرکت میجویند. در این همایش اجتماعی، صرفنظر از هدایایی که تجمیع میشود به لحاظ معنوی، اجتماعی و فرهنگی کارکردهای ویژهای به نمایش گذاشته میشود. گسترش و تقویت هرچه بیشتر فرهنگ احسان و انفاق، کمک به همنوع، انسجام اجتماعی و تقویت سرمایه اجتماعی برون گروهی نمونههایی از آن است.
نوعدوستی و کمک به همنوع از دیدگاه آیین الهی و جهانی اسلام، امری ذاتی و فطری است. در واقع خدای متعال تمایل به کمک کردن به همنوعان را به صورت یک شناخت در قلب هر بشری الهام کرده است. به این اعتبار، عمل نیکوکاری به صورت نور الهی در قلب و سرشت انسان وجود دارد.
در حدیثی از امام صادق(ع) است که میفرماید: آیهای در قرآن است که عمومیت و شمول کامل دارد، خداوند متعال میفرماید: «هَل جَـزاء ُالاِحسان الاّ الإحسان» و هر کس به او نیکی شود، باید جبران کند و راه جبران این نیست که به اندازه او نیکی کنید، بلکه باید بیش از آن باشد، زیرا اگر همانند آن باشد نیکی او برتر است، چرا که او آغازگر بوده است. بر پایه همین استدلال، حضرت امام صادق(ع) پاداش الهی در قیامت نیز بیش از عمل انسان در دنیا خواهد بود.
حتما هنگامی که کاری نیکویی برای انسان دیگری انجام دادهاید، در وجود خود احساس شور و شعف خاصی کردهاید، زیرا احسان و انفاق، سازنده انسان و تقویتکننده روحیه از خود گذشتگی و مقدمه و فراهمکننده فضیلت ایثار در انسان است، احساس تعاون، همیاری و همگرایی را در او برمیانگیزد و این بسی ارزشمند است و هر کس را یارای آن نیست، انشاءالله خداوند متعال انگیزهای خداخواهانه و اندیشهای حقیقتبین به او دهد.
در میان ما شیعیان، مولای متقیان امیرالمومنین علی(ع) و اهل بیت معظمش (ع)، برترین اسوه احسان و ایثار هستند که با وجود روزهداری، غذای خویش را به مسکین و یتیم و اسیر میبخشند و مگر نه این است که الگوی زندگی مسلمانان، ائمه معصومین (ع) هستند؟
برخی گمان میکنند اگر بخواهند احسان و نیکوکاری کنند، باید مبالغ مادی را از مخارج زندگیشان هزینه کنند. اما اینگونه نیست. ما میتوانیم با هدیه اجناس و اقلام اضافهای که در سال حتی یک بار هم از آنها استفاده نمیکنیم، به نیازمندانی که میشناسیم، در همایش خودجوش نوعدوستی مشارکت کنیم و چقدر زیباست که این کارمان را با نیت الهی و دور از خودنمایی انجام دهیم و این ویژگی را در عمل در روح فرزندانمان نهادینه کنیم.
راستی ما چقدر نیکوکاریم؟ بیایید همان گونه که تاکنون اینگونه بودهایم، باز هم وقتی پیرمرد یا پیرزن سالخوردهای را میبینیم که نمیتواند از عرض خیابان بگذرد، به کمکش بشتابیم. در اتوبوسهای عمومی و مترو جایمان را به پیشکسوتان بدهیم و بیتردید روزی میرسد که ما نیز نیازمند کمک (معنوی) دیگران شویم. اگر روشندلی در حال گذر از معبری است، دست او را بگیریم و چند گام با او همکلام شویم. اینها اعمالی است که به نهادینه شدن کمالات اخلاقی در ما کمک میکند و هزینه مالی نیز ندارد. در کاری که به ما واگذار شده با جدیت تلاش کنیم و همیشه گمان کنیم ما آن طرف میز هستیم و همانطور که دوست داریم با ما برخورد شود، با دیگران برخورد کنیم. چرا فکر میکنیم همیشه مشکلات و ناملایمات برای همسایگان ما رخ دهد و هیچ روزی نمیرسد که ما نیز نیازمند کمک دیگران شویم یا آن سوی میز قرار گیریم؟
بدون شک با همین اعمال به ظاهر کوچک ولی در باطن بزرگ، به خودمان درس عدالت، نوعدوستی و مهرورزی به دیگران میدهیم و با کمک هم جامعهای شاداب را درست میکنیم و بدون شک، شادابی جامعه، شادابی ما و خانواده ماست. به راستی در ایام آغاز سال نو و در شرایط تورم قابل توجه کنونی کشور کمک به نیازمندان از هر وقت دیگری لازمتر است.
الهی چنین بادا.
نیک میدانیم که چهاردهم اسفند ماه، روز احسان و نیکوکاری و آغازین روز هفتهای است که به توسط آن هر کس هرقدر میتواند به همنوعان بیبضاعت خویش یاری میرساند و درست در همین روز در سال 1357 حضرت امام خمینی (ره) فرمان تشکیل کمیته امداد را صادر فرمودند و پایه مؤسسهای را برای خدمت به محرومان و مستضعفان پی ریختند، چراکه خداوند بزرگ در سوره مبارکه انسان آیه 8 و 9 میفرماید: «و به دوستی خدا به فقیر و اسیر و طفل یتیم طعام میدهند و گویند ما تنها برای رضای خدا به شما طعام میدهیم و از شما هیچ پاداش و سپاسی نمیخواهیم.»
مردم مهربان و نیکوکار کشورما همزمان با هفته احسان و نیکوکاری در چهاردهم اسفند در همایشی عظیم که تبلور نوعدوستی، نیکوکاری و مهرورزی آنان است، دستهای پر محبت و عاطفه خویش را بر سر خانوادههای نیازمند و کودکانشان میکشند. هیچ مهم نیست چقدر، مهم این است که در این همایش اجتماعی شرکت میجویند. در این همایش اجتماعی، صرفنظر از هدایایی که تجمیع میشود به لحاظ معنوی، اجتماعی و فرهنگی کارکردهای ویژهای به نمایش گذاشته میشود. گسترش و تقویت هرچه بیشتر فرهنگ احسان و انفاق، کمک به همنوع، انسجام اجتماعی و تقویت سرمایه اجتماعی برون گروهی نمونههایی از آن است.
نوعدوستی و کمک به همنوع از دیدگاه آیین الهی و جهانی اسلام، امری ذاتی و فطری است. در واقع خدای متعال تمایل به کمک کردن به همنوعان را به صورت یک شناخت در قلب هر بشری الهام کرده است. به این اعتبار، عمل نیکوکاری به صورت نور الهی در قلب و سرشت انسان وجود دارد.
در حدیثی از امام صادق(ع) است که میفرماید: آیهای در قرآن است که عمومیت و شمول کامل دارد، خداوند متعال میفرماید: «هَل جَـزاء ُالاِحسان الاّ الإحسان» و هر کس به او نیکی شود، باید جبران کند و راه جبران این نیست که به اندازه او نیکی کنید، بلکه باید بیش از آن باشد، زیرا اگر همانند آن باشد نیکی او برتر است، چرا که او آغازگر بوده است. بر پایه همین استدلال، حضرت امام صادق(ع) پاداش الهی در قیامت نیز بیش از عمل انسان در دنیا خواهد بود.
حتما هنگامی که کاری نیکویی برای انسان دیگری انجام دادهاید، در وجود خود احساس شور و شعف خاصی کردهاید، زیرا احسان و انفاق، سازنده انسان و تقویتکننده روحیه از خود گذشتگی و مقدمه و فراهمکننده فضیلت ایثار در انسان است، احساس تعاون، همیاری و همگرایی را در او برمیانگیزد و این بسی ارزشمند است و هر کس را یارای آن نیست، انشاءالله خداوند متعال انگیزهای خداخواهانه و اندیشهای حقیقتبین به او دهد.
در میان ما شیعیان، مولای متقیان امیرالمومنین علی(ع) و اهل بیت معظمش (ع)، برترین اسوه احسان و ایثار هستند که با وجود روزهداری، غذای خویش را به مسکین و یتیم و اسیر میبخشند و مگر نه این است که الگوی زندگی مسلمانان، ائمه معصومین (ع) هستند؟
برخی گمان میکنند اگر بخواهند احسان و نیکوکاری کنند، باید مبالغ مادی را از مخارج زندگیشان هزینه کنند. اما اینگونه نیست. ما میتوانیم با هدیه اجناس و اقلام اضافهای که در سال حتی یک بار هم از آنها استفاده نمیکنیم، به نیازمندانی که میشناسیم، در همایش خودجوش نوعدوستی مشارکت کنیم و چقدر زیباست که این کارمان را با نیت الهی و دور از خودنمایی انجام دهیم و این ویژگی را در عمل در روح فرزندانمان نهادینه کنیم.
راستی ما چقدر نیکوکاریم؟ بیایید همان گونه که تاکنون اینگونه بودهایم، باز هم وقتی پیرمرد یا پیرزن سالخوردهای را میبینیم که نمیتواند از عرض خیابان بگذرد، به کمکش بشتابیم. در اتوبوسهای عمومی و مترو جایمان را به پیشکسوتان بدهیم و بیتردید روزی میرسد که ما نیز نیازمند کمک (معنوی) دیگران شویم. اگر روشندلی در حال گذر از معبری است، دست او را بگیریم و چند گام با او همکلام شویم. اینها اعمالی است که به نهادینه شدن کمالات اخلاقی در ما کمک میکند و هزینه مالی نیز ندارد. در کاری که به ما واگذار شده با جدیت تلاش کنیم و همیشه گمان کنیم ما آن طرف میز هستیم و همانطور که دوست داریم با ما برخورد شود، با دیگران برخورد کنیم. چرا فکر میکنیم همیشه مشکلات و ناملایمات برای همسایگان ما رخ دهد و هیچ روزی نمیرسد که ما نیز نیازمند کمک دیگران شویم یا آن سوی میز قرار گیریم؟
بدون شک با همین اعمال به ظاهر کوچک ولی در باطن بزرگ، به خودمان درس عدالت، نوعدوستی و مهرورزی به دیگران میدهیم و با کمک هم جامعهای شاداب را درست میکنیم و بدون شک، شادابی جامعه، شادابی ما و خانواده ماست. به راستی در ایام آغاز سال نو و در شرایط تورم قابل توجه کنونی کشور کمک به نیازمندان از هر وقت دیگری لازمتر است.
الهی چنین بادا.