7-زمینی که کافر ذمّی از مسلمان بخرد
(مسأله 1829)اگر کافر ذمّی زمینی را از مسلمان بخرد، باید خمس آن را از همان زمین بدهد. و اگر پول آن را هم بدهد اشکال ندارد1، ولی اگر غیر از پول چیز دیگر بدهد، باید به اذن حاکم شرع باشد2و نیز اگر خانه و دکان و مانند اینها را از مسلمان بخرد، چنانچه زمین آن جداگانه قیمت کنند و بفروشند باید خمس زمین آن را بدهد. و اگر خانه و دکان را روی هم بفروشند و زمین به تبع آن منتقل شود خمس زمین واجب نیست3. و در دادن این خمس قصد قربت لازم نیست، بلکه حاکم شرع هم که خمس را از او می گیرد لازم نیست قصد قربت نماید.
1- فاضل: و نیز اگر خانه و دکّان و مانند اینها را از مسلمان بخرد، چنانچه زمین آن را جداگانه بفروشند، باید خمس زمین آن را بدهد و اگر خانه و دکّان را روی هم بفروشند و زمین به تبع آن منتقل شود در وجوب خمس زمین اشکال است و در دادن این خمس، قصد قربت لازم نیست، بلکه مجتهد جامع الشرائط هم که خمس را از او می گیرد، لازم نیست قصد قربت نماید.
2- اراکی: اگر کافر ذمّی زمین را از مسلمان بخرد، باید خمس آن را از همان زمین و یا قیمت آن را بدهد...
3- اراکی: واجب بودن خمس زمین محلّ اشکال است...
*****
خوئی، گلپایگانی، تبریزی، صافی، نوری: مسأله- اگر کافر ذمّی زمینی را از مسلمان بخرد باید خمس آن را از همان زمین یا از مال دیگرش بدهد.. و نیز اگر خانه و دکان و مانند اینها را از مسلمان بخرد باید خمس زمین آن را بدهد، و در دادن این خمس قصد قربت لازم نیست، بلکه حاکم شرع هم که خمس را از او می گیرد لازم نیست قصد قربت نماید.
. تبریزی: باید خمس آن را از همان زمین یا قیمت آن بدهد...
.نوری: باید خمس آن را ازهمان زمین بدهد و اگر پول آن را هم بدهد اشکال ندارد ولی اگر غیر از پول چیز دیگر بدهد باید به اذن حاکم شرع باشد...
سیستانی: مسأله- اگر کافر ذمّی زمینی را از مسلمان بخرد، بنابر مشهور باید خمس آن را از همان زمین یا از مال دیگرش بدهد، ولی وجوب خمس –به معنای معروفش- در این مورد محلّ اشکال است.
زنجانی: مسأله- اگر کافر ذمّی زمینی را از مسلمان بخرد باید خمس بدهد البته در ماهیت حقوقی این خمس در کتب استدلالی بحث شده که ایا همانند دیگر موارد خمس بوده یا نوعی زکات و مربوط به عوائد و محصولات زمین است (نه خود زمین) یا مسأله به شکل دیگری است.
بهجت: مسأله- اگر کافر ذمّی زمینی را از مسلمان بخرد، یا به طریقی دیگر مثل صلح به او منتقل شود، باید خمس آن را بدهد و اگر پول آن را هم بدهد اشکال ندارد، و بنابر اظهر بین زمین مزروعی و یا غیر مزروعی فرقی نیست، ولی اگر خانه و دکان و مانند اینها را از مسلمان بخرد، در صورتی که مقصود اصلی او از این معامله زمین باشد و یا زمین و بنا هر کدام جداگانه قیمت گذاری و مورد معامله واقع شود، باید خمس زمین آنها را بدهد و در صورتی که مقصود او از خرید، بنای آن باشد ، ولو زمین هم به تبع بنا داخل معامله است خمس ندارد، و بنابراحتیاط واجب کسی که خمس را از ذمّی می گیرد و به اهلش می دهد باید در وقت گرفتن و دادن نیّت داشته باشد.
وحید: مسأله- اگر کافر ذمّی زمینی را از مسلمان بخرد ، باید خمس آن را از همان زمین یا از مال دیگرش ـ به طوری که در مسأله «۱789» گذشت ـ بدهد ، اگر چه آن زمین مشغول به عمارت و ساختمان باشد ، مانند زمین خانه و دکّان ، و همچنین اگر مورد خرید و فروش خانه و دکّان و مانند اینها باشد ، و در دادن این خمس قصد قربت لازم نیست ، بلکه حاکم شرع هم که خمس را از او می گیرد لازم نیست قصد قربت نماید.
مکارم: مسأله- هر گاه کافر ذمّی یعنی کافری که به صورت یک اقلیت سالم در کنار مسلمانان زندگی می کند و شرایط ذمه را پذیرفته است زمینی را از مسلمان بخرد باید زکات محصولات آن را دو برابر (یعنی به جای نصف خمس یک خمس) بپردازد.
مظاهری: مسأله-اگر کافر ذمّی زمینی را از مسلمان بخرد باید خمس آن را به حکومت اسلامی بدهد و همچنین اگر خانه یا مغازه و مانند اینها را بخرد باید خمس زمین آن را بدهد و اگر خمسش را ندهد و به مسلمان دیگری بفروشد و یا مسلمانی آن زمین را از او ارث ببرد، بر مسلمان واجب است که خمس آن زمین را بدهد.
(مسأله 1830)اگر کافر ذمّی زمینی را که از مسلمان خریده1به مسلمان دیگری هم بفروشد2، باید خمس آن را بدهد3و نیز اگر بمیرد و مسلمانی آن زمین را از او ارث ببرد، باید خمس آن را از همان زمین، یا از مال دیگرش بدهند4.
این مسأله در رساله آیات عظام: سیستانی، زنجانی و سبحانی نیست.
1- گلپایگانی، صافی: و خمسش را نداده...
2- خوئی، تبریزی: خمس از کافر ساقط نمی شود ولی بر مسلمان لازم نیست خمس آن را بدهد و همچنین است اگر بمیرد و مسلمانی آن زمین را از او ارث ببرد (خوئی: و بنابر احتیاط مستحبّ در هر دو صورت در فرضی که خود کافر یا کس دیگر از قِبَلَش خمس نداده باشد، مسلمان، خمس آن زمین را بدهد).
وحید: خمس از کافر ساقط نمی شود ، و همچنین است اگر بمیرد و مسلمانی آن زمین را از او ارث ببرد.
مکارم: خمس ساقط نمی شود، همچنین اگر بمیرد و مسلمانی آن زمین را از او به ارث ببرد احتیاط آن است که خمس آن را بپردازد.
3- گلپایگانی، صافی: باید خریدار خمس آن را بدهد...
فاضل: باید کافر ذمّی خمس آن را بدهد...
4- گلپایگانی، صافی: باید وارث او خمس آن زمین را بدهد.
مظاهری: رجوع کنید به ذیل مسأله 1829.
(مسأله 1831)اگر کافر ذمّی موقع خرید زمین شرط کند که خمس ندهد1، یا شرط کند که فروشنده خمس آن را بدهد، شرط او صحیح نیست و باید خمس را بدهد2، ولی اگر شرط کند که فروشنده مقدار خمس را از طرف او به صاحبان خمس بدهد3اشکال ندارد.
این مسأله در رساله آیات عظام: سیستانی، زنجانی و سبحانی نیست.
1- بهجت: شرط باطل ومعامله صحیح است و بنابر اظهر باید خمس آن را بدهد؛ و اگر شرط کند که فروشنده خمس آن را بدهد، معامله و شرط هر دو صحیح است.
2- مکارم: شرط او باطل است و باید خمس آن را خودش بپردازد، ولی اگر شرط کند فروشنده به جای او مقدار خمس را بدهد عمل به این شرط لازم است.
2- خوئی، تبریزی: بر فروشنده لازم است که عمل به شرط نماید .
صافی: لازم است مسلمان به شرطی که بر او شده عمل نماید.
*****
وحید: مسأله- اگر کافر ذمّی موقع خریدن زمین شرط کند که خمس ندهد ، یا شرط کند که خمس بر فروشنده باشد ، شرط او فاسد است و باید خمس آن را بدهد ، ولی اگر شرط کند که فروشنده مقدار خمس را از طرف او به صاحبان خمس بدهد ، بر فروشنده واجب است که عمل به شرط نماید ، و تا فروشنده خمس را ادا نکرده ، از خریدار ذمّی ساقط نمی شود.
(مسأله 1832)اگر مسلمان زمینی را به غیر خرید و فروش، ملک کافر1کند و عوض آن را بگیرد، مثلاً به او صلح نماید2، بنابر احتیاط واجب در ضمن عقد با کافر ذمّی شرط کند که خمس آن را بدهد.
این مسأله در رساله آیات عظام: سیستانی، زنجانی و سبحانی نیست.
1- خوئی، فاضل، تبریزی: کافر ذمّی...
2- گلپایگانی، خوئی، تبریزی، صافی، نوری، مظاهری، وحید: کافر ذمّی باید خمس آن را بدهد (مظاهری: بنابراقوی).
فاضل: بنابراحتیاط باید خمس آن را بدهد.
مکارم: بنابراحتیاط واجب باید کافر ذمّی خمس آن را بدهد.
بهجت: رجوع کنید به ذیل مسأله 1829.
(مسأله 1833)اگر کافر ذمّس صغیر1باشد و و لیّ او برایش زمینی بخرد2احتیاط واجب آن است که تا بالغ نشود خمس زمین را از او نگیرند.
این مسأله در رساله آیات عظام: سیستانی، زنجانی ، سبحانی و مکارم نیست.
1- بهجت: یا دیوانه...
2- اراکی، گلپایگانی، صافی، مظاهری،: ولیّ باید خمس آن را (مظاهری: همان موقع) بدهد.
بهجت: بنابر احتیاط واجب باید ولیّ خمس آن را بدهد.
نوری: باید خمس زمین را از او بگیرند.
خوئی، تبریزی: احتیاط واجب آن است که در ضمن معامله با او شرط کنند که خمس آن را بدهد.
فاضل: بنابراحتیاط واجب، لازم است ولیّ او خمس آن را از همان زمین یا قیمت آن بپردازد.
وحید: خمس به آن تعلق می گیرد