زکات نقره

نقره
(مسأله 1897)نقره دو نصاب دارد: نصاب اوّل آن 105 مثقال معمولی 1است که اگر نقره به 105 مثقال برسد2 و شرایط دیگر را هم که گفته شد داشته باشد انسان باید چهل یک آن را که مثقال و 15 نخود است از بابت زکات بدهد و اگر به این مقدار نرسد، زکات آن واجب نیست.

نصاب دوم آن 21 مثقال است یعنی اگر 21 مثقال به 105 مثقال اضافه شود، باید زکات تمام 126مثقال را به طوری که گفته شد بدهد 3و اگر کمتر از 21 مثقال اضافه شود فقط باید زکات 105 مثقال آن را بدهد و زیادی آن زکات ندارد

و همچنین است هر چه بالا رود4 یعنی اگر 21 مثقال اضافه شود باید زکات تمام آنها را بدهد و اگر کمتر اضافه شود مقداری که اضافه شده و کمتر از 21 مثقال است زکات ندارد. 5 بنابر این اگر انسان چهل یک هر چه طلا و نقره دارد بدهد، زکاتی را که بر او واجب بوده داده و گاهی هم بیشتر از مقدار واجب داده است مثلاً کسی که 110 مثقال نقره دارد، اگر چهل یک آن را بدهد، زکات 105 مثقال آن را که واجب بوده داده و مقداری هم برای 5 مثقال آن داده که واجب نبوده است.

1- سبحانی: 105 مثقال صیرفی...

2- وحید: نصاب اول آن 105 مثقال صیرفی –معمولی- است که اگر نقره به 105 مثقال صیرفی برسد...

3- وحید: باید زکات تمام 126 مثقال را که یک چهلم آن است بدهد...

4- مکارم: ولی برای آسان شدن حساب اگر انسان دو و نیم درصد از طلا و نقره که دارد بدهد زکاتی را که بر او واجب بوده داده، گاهی هم بیشتر از مقدار واجب داده است.

سیستانی: و اگر شک داشته باشد که به حدّ نصاب رسیده است، بنابر احتیاط واجب باید فحص کند.

5- بهجت: مقداری که اضافه شده، زکات ندارد...

*****

زنجانی: مسأله- نقره دو نصاب دارد:

نصاب اوّل: 200 درهم یا 140 دینار است که بنابر مشهور 105 مثقال معمولی (تقریباً 8/483 گرم ) می باشد، و بنا بر نظر برخی از محقّقان تقریباً 2/593 و بنابر نظر برخی دیگر تقریباً 625 گرم می باشد، و بهتر است قول مشهور رعایت گردد. و اگر نقره به نصاب اوّل برسد و شرایط دیگر را هم داشته باشد، انسان باید یک چهلم آن را از بابت زکات بدهد و اگر به این مقدار نرسد، زکات آن واجب نیست.

نصاب دوم: 40 درهم یا 28 دینار است که بنابر مشهور 21 مثقال معمولی (تقریباً 3/96 گرم) و بنا بر نظر برخی از محقّقان تقریباً 6/118 و بنا بر نظر برخی دیگر تقریباً 125 گرم می باشد و اگر مقدار نصاب دوم به نصاب اول افزوده شود، باید زکات تمام آن داده شود و اگر کمتر از مقدار نصاب دوم افزوده شود، مقدار افزوده شده زکات ندارد و همچنین است هر چه بالا رود، یعنی اگر مقدار نصاب دوم اضافه شود، باید زکات تمام آن را بدهد، و اگر کمتر اضافه شود مقداری که اضافه شده و کمتر از نصاب دوم است زکات ندارد. بنابر این اگر انسان یک چهلم هر چه طلا و نقره دارد بدهد، زکاتی را که بر او واجب بوده داده و گاهی هم بیشتر از مقدار واجب داده است، مثلاً کسی که 150 دینار نقره دارد اگر یک چهلم آن را بدهد زکات 140 دینار آن را که واجب بوده داده و مقداری هم برای 10 دینار آن داده است.

(مسأله 1898)کسی که طلا یا نقره او به اندازه نصاب است، اگر چه زکات آن را داده باشد، تا وقتی از نصاب اوّل کم نشده، همه ساله باید زکات آن را بدهد.

این مسأله در رساله آیات عظام: اراکی و بهجت و سبحانی نیست.

******

مکارم: مسأله- به طلا و نقره همه سال زکات تعلق می گیرد، یعنی اگر انسان زکات مقدار طلا یا نقره را بدهد و سال بعد نیز شرایط در او جمع باشد باید دوباره زکات آن را بدهد، تا زمانی که از حدّ نصاب بیفتد، ولی در خمس چنین نیست، یعنی اگر مال را یک بار خمس مال را دادند دیگر خمس به آن تعلق نمی گیرد، مگر این که اضافه شود، همچنین گندم و جو و کشمش و خرما یک بار بیشتر زکات ندارد.

(مسأله 1899)زکات طلا و نقره در صورتی واجب می شود که آن را سکه زده باشند و معامله با آن رواج باشد1 و اگر سکه آن از بین رفته باشد2، باید زکات آن را بدهند3.

این مسأله در رساله آیت الله سبحانی نیست.

1- مظاهری: گرچه زن ها برای زینت به کار برند.

2- سیستانی: ولی معامله با آن رواج داشته باشد، باید زکات آن را بدهند. ولی اگر از رواج افتاده باشد، زکات ندارد، هر چند سکّه آن باقی باشد.

3- زنجانی: بنابراین طلا و نقره سکّه داری که زنها برای زینت بکار می برند در صورتی که معامله با آن رایج باشد، یعنی باز معامله پول طلا و نقره باآن شود، زکات آن واجب است. ولی اگر معامله با آن رایج نباشد زکات واجب نیست، ولی احتیاط مستحّب درپرداخت زکات است.

*****

مکارم: مسأله- یکی دیگر از شرایط واجب شدن زکات طلا و نقره این است که دارای سکّه باشد و معامله با آن رواج داشته باشد بنابراین سکه هایی که رواج معامله ندارد زکات به آن تعلق نمی گیرد.

مسأله اختصاصی

مکارم: مسأله 1619- احتیاط مستحّب آن است که از سایر پولهای رایج مانند اسکناس اگر شرایط دیگر در آن جمع باشد زکات بدهند.

(مسأله 1900)طلا و نقره سکه داری که زنها برای زینت به کار می برند، زکات ندارد اگر چه رواج باشد1.

این مسأله در رساله آیت الله سبحانی نیست.

1- اراکی: اگر رواج معامله داشته باشد زکات دارد و گرنه زکات ندارد.

گلپایگانی، صافی، نوری: در صورتی که معامله با آن رایج باشد، بنابراحتیاط، زکات آن واجب است و اگر معامله با آن رایج نباشد اگر چه پول طلا و نقره به آن بگویند، زکات آن واجب نیست.

خوئی، سیستانی، وحید: درصورتی که رواج معامله با آن باقی باشد، یعنی باز معامله پول، طلا و نقره با آن شود بنابراحتیاط زکات آن واجب است ولی اگر رواج معامله با آن باقی نباشد زکات واجب نیست.

تبریزی: اگر چه رواج معامله با آن باقی باشد زکات واجب نیست.

فاضل: درصورتی که معامله با آن رایج باشد، یعنی مثل پول با آن معامله شود، بنابراحتیاط ، زکات آن واجب است، ولی اگر معامله با آن رایج نباشد، زکات آن واجب نیست.

بهجت: اگر معامله با آن رایج باشد، زکات دارد ولی اگر طوری شود که معامله با آن به عنوان مسکوک رایج نباشد زکات ندارد.

زنجانی، مظاهری: رجوع کنید به ذیل مسأله 1899.

*****

مکارم: مسأله- هرگاه طلا و نقره سکه دار رایج را زنها به صورت زینت آلات درآورند و برای زینت از آن استفاده کنند زکات ندارد و هرگاه کسی دارای مقداری طلا و نقره است اما هیچکدام از آن دو به اندازه نصاب نیست زکات بر او واجب نمی باشد هر چند قیمت مجموع آن به حد نصاب برسد.

مسأله اختصاصی

زنجانی: مسأله 1908- بنابر احتیاط واجب در زمان کنونی که پول طلا و نقره رایج نیست، اگر پول به حدّ نصاب طلا یا نقره برسد و سایر شرایط وجوب زکات (همچون ثابت بودن عین پول در طول سال) را داشته باشد، تعلق پرداخت زکات آن لازم است، هر چند از جنس طلا و نقره نباشد.

(مسأله 1901)کسی که طلا و نقره دارد، اگر هیچ کدام آنها به اندازه نصاب اوّل نباشد مثلاً 104 مثقال نقره و 14 مثقال طلا داشته باشد1، زکات بر او واجب نیست.

این مسأله در رساله آیات عظام: بهجت، سبحانی و مظاهری نیست.

1- زنجانی: مثلاً 199 درهم نقره و 19 دینار طلا را داشته باشد...

مکارم: رجوع کنید به ذیل مسأله 1900.

(مسأله 1902)چنان که سابقاً گفته شد1زکات طلا و نقره درصورتی واجب می شود که انسان یازده ماه2مالک مقدار نصاب باشد و اگر در بین یازده ماه، طلا و نقره او از نصاب اوّل کمتر شود، زکات بر او واجب نیست.

1- زنجانی: چنانچه درمسأله [1857] گفته شد...

2- زنجانی: یازده ماه کامل قمری...

*****

مکارم: مسأله- شرط دیگر [واجب شدن زکات طلا و نقره]آن است که انسان یک سال تمام مالک مقدار نصاب باشد و اگر وارد ماه دوازدهم شود احتیاط آن است که زکات آن را بدهد، اما اگر قبل از گذشتن یازده ماه آن را بفروشد، یا از نصاب بیفتد، یا در اختیار او نباشد، زکات به آن تعلق نمی گیرد، همچنین اگر آن را با چیز دیگری عوض نماید، یا آنها را آب کند و از صورت سکّه خارج سازد، امّا اگر سکه های طلا و نقره را به سکه های طلا و نقره دیگری عوض کند احتیاط واجب آن است که زکات آن را بپردازد.

(مسأله 1903)اگر در بین یازده ماه طلا و نقره ای را که دارد با طلا یا نقره، یا چیز دیگر عو.ض نماید یا آنها را آب کند، زکات بر او واجب نیست1. ولی اگر برای فرار از دادن زکات این کارها را بکند2، احتیاط مستحّب آن است که زکات را بدهد3.

1- سبحانی: [پایان مسأله]

بهجت: بنابر أظهر، ولی مکروه است که برای فرار از دادن زکات این کارها را بکند.

تبریزی: اگر چه برای فرار از دادن زکات این کارها را بکند.

2- فاضل: اگر برای فرار از دادن زکات آنها را تبدیل کند...

3- مظاهری: باید زکات آن را بدهد.

مکارم: رجوع کنید به ذیل مسأله 1902.

******

سیستانی: مسأله- اگر در بین یازده ماه طلا و نقره ای را که دارد با چیز دیگر عوض نماید یا آنها را آب کند، زکات بر او واجب نیست؛ ولی اگر برای فرار از دادن زکات، آنها را به طلا و نقره عوض کند، یعنی طلا را به طلا یا نقره، و نقره را به نقره یا طلا، عوض نماید، احتیاط واجب آن است که زکات را بدهد.

(مسأله 1904)اگر در ماه دوازدهم، پول طلا و نقره را آب کند، باید زکات آنها را بدهد و چنانچه بواسطه آب کردن، وزن یا قیمت آنها کم شود1باید زکاتی را که پیش از آب کردن بر او واجب بوده بدهد.

این مسأله در رساله آیات عظام: بهجت و مظاهری نیست.

1- اراکی: چنانچه به واسطه آب کردن، قیمت آنها کم شود...

*****

مکارم: مسأله- اگر کسی به قصد فرار از زکات، طلا و نقره را تبدیل نماید، یا آنها را آب کند، زکات به او تعلق نمی گیرد، ولی از خیر و سعادتی محروم شده و احتیاط مستحّب آن است که زکات آن را بدهد.

(مسأله 1905)اگر طلا و نقره ای که دارد خوب و بد داشته باشد، می تواند زکات هر کدام از خوب و بد را از خود آن بدهد1ولی بهتر است زکات همه آنها را از طلا و نقره خوب بدهد2.

این مسأله در رساله آیات عظام: سیستانی و سبحانی نیست.

1- مظاهری: [پایان مسأله]

خوئی: بلکه اگر قسمتی از نصاب طلا و نقره بد باشد می تواند زکات را از قسمت بد بدهد...

اراکی: می تواند زکات را از بد آن بدهد ولی بهتر است زکات هر کدام از خوب و بد را از خود آن بدهد و بهتر از آن این است که زکات همه آنها را از طلا و نقره خوب بدهد.

تبریزی: بلکه اگر قسمتی از نصاب طلا و نقره بد باشد، می تواند زکات را از قسمت بد بدهد.

زنجانی: بنابر احتیاط زکات قسم خوب را از قسم بد آن ندهد، ولی لازم نیست زکات همه آنها را از طلا و نقره خوب بدهد بلکه می تواند زکات هر قسم را از خود آن بدهد.

2- بهجت: اگر چه بنابر أظهر جایز است زکات همه را از جنس بد بدهد.

فاضل، وحید: و احتیاط واجب آن است که زکات همه را از بد ندهد.

*****

مکارم: مسأله- هر گاه طلا و نقره ای که دارد جنس خوب و بد یا عیار کم و زیاد داشته باشد، زکات هر کدام را از همان می دهد ولی بهتر آن است که زکات همه را از نوع مرغوب بدهد.

(مسأله 1906)طلا و نقره ای که بیشتر از اندازه معمولی فلز دیگر دارد1، اگر خالص آن به اندازه نصاب که مقدار آن گفته شد برسد، انسان باید زکات آن را بدهد2و چنانچه شک دارد که خالص آن به اندازه نصاب هست یا نه3، زکات آن واجب نیست4.

این مسأله در رساله آیت الله سبحانی نیست.

1- بهجت: ناخالصی دارد...

2- فاضل: و همچنین پول طلا و نقره ای که بیشتر از اندازه معمولی فلز دیگر دارد اگر به آن پول طلا و نقره بگویند در صورتی که به حدّ نصاب برسد زکاتش بنابر احتیاط، واجب است هر چند خالصش به حدّ نصاب نرسد...

3- گلپایگانی، فاضل، صافی: بنابر احتیاط واجب باید به وسیله آب کردن یا از راه دیگر مقدار خالص آن را معلوم کند. (فاضل: یا به مقداری زکات بپردازد تا یقین کند بری الذمّه شده است و مقدار لازم را پرداخته است).

4- بهجت: ولی احتیاط دراین است که با تصفیه کردن و مانند آن تحقیق کند، تا بداند اگر خالص آن مقدار نصاب است زکاتش را بپردازد، یا این که بدون تصفیه و تحقیق، احتیاط کرده و زکاتی را که احتمال می دهد واجب شده، بپردازد.

*****

خوئی، تبریزی: مسأله- پول طلا و نقره ای که بیشتر از اندازه معمول فلز دیگر دارد، اگر به آن پول طلا و نقره بگویند، در صورتی که به حدّ نصاب برسد زکاتش واجب است، هر چند خالصش به حدّ نصاب نرسد ولی اگر به آن پول طلا و نقره نگویند وجوب زکات در آن محلّ اشکال است. هر چند خالصش به حدّ نصاب برسد.

.سیستانی: اگر به آن پول طلا و نقره نگویند زکاتش واجب نیست...

زنجانی: مسأله- در پول طلا یا نقره ای که بیشتر از اندازه معمول فلز دیگر دارد و هنوز به آن پول طلا و نقره می گویند، با داشتن شرایط وجوب زکات –همچون نصاب- زکات واجب است، هر چند طلا و نقره خالصش به حدّ نصاب نرسد، ولی فلزی که در اثر زیادی بیش از متعارف فلز دیگر در آن، به آن پول طلا یا نقره نمی گویند زکات ندارد، هر چند طلا و نقره خالص آن به حدّ نصاب برسد.

وحید: مسأله- پول طلا و نقره ای که بیشتر از اندازه معمول فلز دیگر دارد ، اگر به آن پول طلا و نقره بگویند و خالصش هم به حدّ نصاب برسد ، زکات به آن تعلّق می گیرد ، و همچنین بنابر احتیاط واجب در صورتی که خودش به حدّ نصاب برسد و خالصش به حدّ نصاب نرسد ، ولی اگر به آن پول طلا و نقره نگویند ، هر چند خالصش به حدّ نصاب برسد ، اقوی آن است که زکات به آن تعلّق نمی گیرد.

مکارم: مسأله- هر گاه طلا و نقره بیش از اندازه معمول فلز دیگری مخلوط دارد به طوری که به آن طلا و نقره نگویند، اگر خالص آن به اندازه نصاب برسد باید زکات آن را بدهد و چنانچه شک دارد به اندازه نصاب هست یا نیست زکات واجب نیست، ولی اگر می تواند آن را امتحان کند احتیاط واجب آن است که امتحان کند.

مظاهری: مسأله- طلا و نقره‏ای که بیشتر از اندازه معمول فلز دیگری دارد، باید ببینند اگر به اندازه معمول فلز دیگر می‏داشت، به اندازه نصاب - که مقدار آن گفته شد - می‏رسید یا نه، و در صورتیکه به اندازه نصاب می‏رسید، باید زکات آن را بدهند، و در صورتیکه شک دارد که خالص آن به اندازه نصاب هست یا نه، باید بررسی کند. [و] اگر طلا و نقره‏ای دارد که نمی‏داند به اندازه زکات هست یا نه، یا شک دارد که فلز آن به اندازه معمول است یا نه، باید به وسیله اهل خبره یا راه دیگری مقدار آن را معلوم کند.

(مسأله 1907) اگر طلا و نقره ای که دارد به مقدار معمول، فلز دیگر با آن مخلوط باشد، نمی تواند زکات آن را از طلا و نقره ای بدهد که بیشتر از معمول، فلز دیگر دارد ولی اگر به قدری بدهد که یقین کند طلا و نقره خالصی که در آن هست، به اندازه زکاتی می باشد که بر او واجب است، اشکال ندارد1.

این مسأله در رساله آیات عظام: سبحانی و مظاهری نیست.

1- بهجت: و نیّت کند مقداری را که زیادتر داده است به عنوان زکات نباشد، بلکه به عنوان هدیه و احسان بدهد.

وحید: و همچنین در صورتی که قیمت آن به اندازه زکاتی باشد که بر او واجب است و از بابت قیمت زکات واجب بدهد.

مکارم: رجوع کنید به ذیل مسأله 1906.

******

خوئی، تبریزی، سیستانی، زنجانی: مسأله- اگر پول طلا و نقره ای که دارد به مقدار معمول فلز دیگر با آن مخلوط باشد، چنانچه زکات آن را از پول طلا و نقره ای که بیشتر از معمول فلز دیگر دارد یا از پول غیر طلا و نقره بدهد ولی به قدری باشد که قیمت آن، به اندازه قیمت زکاتی باشد که بر او واجب است اشکال ندارد