نقد و نسیه
(مسأله 2104) اگر جنسی را نقد بفروشند، خریدار و فروشنده، بعد از معامله می توانند جنس و پول را از یکدیگر مطالبه نموده و تحویل بگیرند1 و تحویل دادن خانه و زمینی و مانند اینها به این است که آن را در اختیار خریدار بگذارند که بتوانند در آن تصرّف کنند و تحویل دادن فرش و لباس و مانند اینها2 به این است که آن را طوری در اختیار بگذارند که اگر بخواهند آن را به جای دیگر ببرد فروشنده جلوگیری نکند.
این مسأله در رساله آیت الله بهجت نیست.
1- سیستانی: و تحویل دادن در منقول مانند فرش و لباس و غیر منقول مانند خانه و زمین به این است که دست از آن چیز بردارد و طوری آن را در اختیار طرف قرار دهد که چنانچه بخواهد، بتواند در آن تصرّف کند؛ و این معنی به اختلاف موارد مختلف می باشد.
وحید: و تحویل اموال چه منقول و چه غیر منقول به این است که مانع از تصرف دیگری را برطرف کند.
زنجانی: و تحویل دادن اشیاء غیر منقول همچون خانه و زمین و اشیاء منقول همچون فرش و لباس به این است که اختیار تصرّف در مال را به دست طرف معامله قرار دهد.
2- سبحانی: از اموال منقول...
*****
فاضل: مسأله- اگر جنسی را نقد بفروشند، خریدار و فروشنده، بعد از معامله می توانند جنس و عوض را از یکدیگر مطالبه نموده و تحویل بگیرند و تحویل دادن هر چیز به حسب خودش می باشد مثلاً تحویل دادن خودکار و کتاب آن است که آن را بدست مشتری بدهد و تحویل دادن خانه و باغ به این است که کلید خانه یا باغ را به او بدهد و اثاثیه خود را از آنجا تخلیه کند و مانع ورود او به باغ یا خانه نشود و همین طور است تحویل دادن مغازه.
(مسأله 2105) در معامله نسیه باید مدّت، کاملاً معلوم باشد1، پس اگر جنسی را بفروشد که سر خرمن پول آن را بگیرد، چون مدت کاملاً معین نشده معامله باطل است.
این مسأله در رساله آیت الله بهجت نیست.
1- مکارم: و اگر تاریخی برای آن معین نکنند معامله باطل است.
*****
مظاهری: مسأله- در معامله نسیه باید مدّت معلوم باشد ولو عرفاً، پس اگر جنسی را بفروشد که سر خرمن پول آن را بگیرد چون مدّت عرفاً معیّن شده است معامله صحیح است و اگر مدّت معلوم نباشد در صورتی که فروشنده راضی باشد که خریدار در جنس تصرّف کند تصرّف او مانعی ندارد و فروشنده هر وقت که بخواهد میتواند مطالبه پول کند.
(مسأله 2106) اگر جنسی را نسیه بفروشد، پیش از تمام شدن مدّتی که قرار گذاشته اند، نمی تواند عوض آن را1 از خریدار مطالبه نماید، ولی اگر خریدار بمیرد2 و از خودش مال داشته باشد، فروشنده می تواند پیش از تمام شدن مدّت، طلبی را که دارد از ورثه او مطالبه نماید.
این مسأله در رساله آیت الله بهجت نیست.
1- سیستانی: قیمت آن را...
2- مکارم: فروشنده می تواند طلب خود را از اموال میّت مطالبه نماید، هر چند وقت آن نرسیده باشد.
(مسأله 2107) اگر جنسی را نسیه بفروشد، بعد از تمام شدن مدتی که قرار گذاشته اند، می تواند عوض آن را1 از خریدار مطالبه نماید، ولی اگر خریدار نتواند بپردازد، باید او را مهلت دهد2.
این مسأله در رساله آیت الله بهجت نیست.
1- سیستانی: قیمت آن را...
2- خوئی، تبریزی، سیستانی، وحید: یا معامله را فسخ کند و در صورتی که آن جنس موجود است پس بگیرد.
فاضل: در هر صورت اگر فروشنده بخواهد زودتر جنس را تحویل دهد می تواند بگیرد، حتی می توانند توافق کنند که فروشنده در قبال گرفتن مبلغ جنس را زودتر تحویل دهد.
زنجانی: و اگر عین مال او موجود باشد می تواند معامله را به هم زده و مال خود را پس بگیرد.
*****
مکارم: مسأله- هرگاه بعد از فرا رسیدن مدّت، مشتری نتواند پول را بپردازد باید او را مهلت داد.
(مسأله 2108) اگر به کسی که قیمت جنس را نمی داند، مقداری نسیه بدهد و قیمت آن را به او نگوید معامله باطل است1، ولی اگر2 به کسی که قیمت نقدی جنس را می داند نسیه بدهد و گرانتر حساب کند مثلاً بگوید جنسی را که به تو نسیه می دهم، تومانی یک ریال از قیمتی که نقد می فروشم گرانتر حساب می کنم و او قبول کند اشکال ندارد.
این مسأله در رساله آیت الله بهجت نیست.
1- زنجانی: مگر این که خریدار فروشنده را وکیل کند که بجای او خرید جنس را عهده دار گردد که در این صورت همین مقدار که وکیل قیمت جنس را می داند، کفایت می کند...
سبحانی: مگر اینکه مشتری فروشنده را وکیل کند بسان دیگر نسیه برها با او حساب کند در این صورت معانله صحیح است.
2- مظاهری: معامله صحیح است و نیز اگر..
*****
فاضل: مسأله- قیمت جنس در معامله نسیه باید دقیقاً معلوم باشد بنابراین:
1- اگر مشتری قیمت جنس را نداند و آن را نسیه بخرد معامله باطل است.
2- اگر بگوید این جنس را نقد به فلان مبلغ و نسیه به فلان مبلغ می فروشم و تعیین نکند که نقد فروخته یا نسیه، معامله باطل است.
3- اگر بگوید این جنس را فلان مبلغ خریده ام و نسیه به ازای هر ماه تأخیر در پرداخت فلان مبلغ اضافه می دهم معامله باطل است.
مکارم: مسأله- هرگاه جنسی را به طور نقد با قیمتی معامله کنند و به طور نسیه با قیمتی گرانتر؛ مثلاً بگوید: این جنس را نقداً به فلان مقدار می دهم و به طور نسیه ده درصد گرانتر حساب می کنم و مشتری قبول کند مانعی ندارد و ربا محسوب نمی شود.
(مسأله 2109) کسی که جنسی را نسیه فروخته و برای گرفتن پول آن مدّتی قرار داده، اگر مثلاً بعد از گذشتن نصف مدّت، مقداری از طلب خود را کم کند و بقیّه را نقد بگیرد اشکال ندارد.
این مسأله در رساله آیت الله بهجت نیست.
*****
وحید: مسأله- کسی که جنسی را نسیه فروخته و برای گرفتن ثمن آن مدّتی قرار داده ، اگر مثلا بعد از گذشتن نصف مدّت به خریدار بگوید: این مقدار از ثمن را نقد بده و بقیه را به تو واگذار می کنم ، اشکال ندارد.