احکام عقد

احکام عقد
(مسأله 2363) در زناشویی –چه دائم و چه غیر دائم- باید صیغه خوانده شود و تنها راضی بودن زن و مرد1 کافی نیست2 و صیغه عقد را یا خود زن و مرد می خوانند، یا دیگری را وکیل می کنند که ازطرف آنان بخوانند3.

1- سیستانی: و همچنین نوشتن بنابراحتیاط واجب...

2- زنجانی: تنها راضی بودن زن و مرد، یا معاطات و کتابت کافی نیست، مگر درباره شخص لال که اگر می تواند بنویسد، با نوشته و اگر نمی تواند، با اشاره، انشاء عقد ازدواج می نماید و احتیاط مستحبّ آن است که اگر بتواند، کسی را که قادر به خواندن عقد است وکیل کند...

3- زنجانی: یا ولیّ کسی صیغه عقد را برای او می خواند یا دیگری را وکیل می کند.

(مسأله 2364) وکیل لازم نیست مرد باشد، زن هم می تواند برای خواندن صیغه عقد از طرف دیگر وکیل شود1.

1- زنجانی: بلکه بچّه ممیّز نیز می تواند برای خواندن صیغه وکیل شود.

*****

مکارم: مسأله- وکالت مرد از طرف زن، یا زن از طرف مرد، برای خواندن صیغه مانعی ندارد.

(مسأله 2365) زن و مرد تا یقین نکنند 1که وکیل آنها صیغه را خوانده است2، نمی توانند به یکدیگر نگاه محرمانه نمایند3 و گمان به این که وکیل صیغه را خوانده است کفایت نمی کند4 ولی اگر وکیل بگوید صیغه را خوانده ام کافی است5.

این مسأله در رساله آیت الله بهجت نیست.

1- سیستانی: تا اطمینان نکنند...

2- مظاهری: به یکدیگر حلال نمی شوند و همین که وکیل بگوید صیغه را خوانده ام کافی است.

3- مکارم: ولی اگر وکیلی مورد اعتماد باشد و بگوید خوانده ام کافی است.

فاضل: نمی توانند با یکدیگر رفتار محرمانه نمایند...

وحید: زن و مرد تا یقین یا اطمینان پیدا نکنند که وکیل آنها صیغه را خوانده است نمی توانند ترتیب آثار و احکام نکاح را بدهند ...

سبحانی: نمی توانند به یکدیگر حلال شوند...

4- سیستانی: بلکه اگر وکیل بگوید صیغه را خوانده ام ولی اطمینان به گفته او نباشد، احتیاط واجب آن است که بر آن ترتیب اثر ندهند.

وحید: و اگر وکیل بگوید صیغه را خوانده در صورتی که ثقه باشد و ظنّ به خلاف گفته او نباشد ، یا از قول او اطمینان حاصل شود کافیست ، و در غیر دو صورت ذکر شده اکتفا به اخبار او محلّ اشکال است.

5- سبحانی: ولی اگر وکیل بگوید صیغه را خوانده ام و مورد اعتماد باشد کافی است.

*****

زنجانی: مسأله- زن و مرد تا اطمینان نکنند که وکیل آنها صیغه را خوانده است یا بدلیل معتبری همچون گفتار دو شاهد عادل ثابت نشده باشد که صیغه خوانده شده نمی توانند به احکام زناشویی عمل کنند، مثلاً به یکدیگر نگاه محرمانه نمایند و گمان به اینکه وکیل صیغه را خوانده است کفایت نمی کند، و اگر وکیل بگوید صیغه را خوانده ام بنابراحتیاط واجب تا از گفته وی به خواندن صیغه اطمینان نشود گفته وکیل کفایت نمی کند و اگر اطمینان شخصی یا نوعی حاصل شود که وکیل عقد را خوانده و شک داشته باشیم که درست خوانده یا خیر، عقد خوانده شده، شرعاً صحیح به شمار می آید.

(مسأله 2366) اگر زنی کسی را وکیل کند که مثلاً ده روزه او را به عقد مردی در آورد و ابتدای ده روز را معین نکند1 (در صورتی که از گفته زن معلوم شود که به وکیل اختیار کامل داده2) آن وکیل می تواند هر وقت که بخواهد او را ده روز به عقد آن مرد در آورد، و اگر معلوم باشد که زن، روز یا ساعت معیّنی را قصد کرده، باید صیغه را مطابق قصد او بخواند.

این مساله در رساله آیت الله مظاهری نیست.

1- مکارم، سبحانی: باید آغاز آن را از روز و ساعتی که عقد می کند قرار دهد. [پایان مسأله]

زنجانی: آن وکیل در صورت امکان نباید بیش از مقداری که معمول است خواندن عقد را به تأخیر بیندازد، مگر قرینه ای در کار باشد که در این صورت می تواند هر مقداری که قرینه دلالت می کند خواندن عقد را به تأخیر بیندازد، در هر حال بنابر احتیاط واجب باید ابتدای ده روز را همان زمان عقد قرار دهد.

2- [قسمت داخل پرانتز در رساله آیات عظام: گلپایگانی، اراکی، خوئی، تبریزی، سیستانی، وحید و صافی نیست]

(مسأله 2367) یک نفر می تواند برای خواندن صیغه عقد دائم یا غیر دائم از طرف دو نفر1 وکیل شود2 و نیز انسان3 می تواند از طرف زن وکیل شود و او را برای خود به طور دائم یا غیردائم عقد کند4، ولی احتیاط مستحبّ آن است که عقد را دو نفر بخوانند5.

این مسأله در رساله آیت الله بهجت نیست.

1- گلپایگانی، صافی، نوری: از طرف زن و مرد...

2- مظاهری: و نیز مرد می‏تواند از طرف زن یا زن از طرف مرد وکیل شود و او را برای خود به طور دائم یا غیر دائم عقد کند.

3- گلپایگانی، صافی، نوری: نیز مرد...

4- گلپایگانی، صافی، نوری: و همچنین زن می تواند از طرف مرد وکیل شود که خود را به عقد او درآورد...

5- وحید: خصوصاً در صورتی که وکیل شود که برای خود عقد کند.

*****

مکارم: مسأله- احتیاط مستحبّ آن است که یک نفر از سوی دو همسر صیغه عقد نخواند، یعنی دو طرف عقد دو نفر باشند و نیز احتیاط مستحبّ این است که انسان نمی تواند از طرف زن وکیل شود تا او را برای خود به طور دائم و یا موقّت عقدکند.

زنجانی: مسأله- یک نفر می تواند برای خواند صیغه عقد دائم یا موقّت از طرف دو نفر وکیل شود هر چند احتیاط مستحبّ آن است که عقد را دو نفر بخوانند، ولی عقد شوهر به وکالت از طرف زن و عقد زن به وکالت از طرف شوهر به احتیاط واجب صحیح نیست، خواه وکالت در ایجاب باشد یا در قبول، حتّی اگر عقد را دو نفر بخوانند مثل اینکه مرد وکیل زن باشد و زن وکیل مرد باشد.، یا شخص دیگری را برای خود وکیل نماید.