احکام رجوع کردن

احکام رجوع کردن
(مسأله 2524) در طلاق رجعی مرد به دو قسم می تواند به زن خود رجوع کند1: اوّل: حرفی بزند که معنایش این باشد که او را دوباره زن خود قرار داده است2. دوم: کاری کند که از آن بفهمند رجوع کرده است3.

1- مکارم: بدون آن که صیغه عقد تازه ای بخواند...

2- زنجانی: اوّل: حرفی بزند که از آن فهمیده شود که اورا دوباره زن خود قرار داده است، یا کاری کند که از آن این مطلب فهمیده شد مثلاً همسر خود را ببوسد...

وحید: اول حرفی بزند که به آن قصد کند که او را به زوجیت خود برگردانده نه اینکه اخبار از برگرداندن او به زوجیت باشد...

3- اراکی: مانند جماع و بوسیدن و لمس کردن و سایر کارهایی که بین زن و شوهر انجام میگیرد.

فاضل: بنابراین با هر لفظ و عبارت یا عملی که بفهماند او را مجدّداً زن خود قرار داده است، رجوع محقّق می شود و ظاهر این است که به نزدیکی کردن، رجوع محقّق خواهد شد، اگر چه قصد رجوع نداشته باشد.

خوئی، تبریزی، سیستانی: دوم: کاری کند و به آن کار قصد رجوع کند و (خوئی، تبریزی: ظاهر این است که) به نزدیکی کردن، رجوع محقّق می شود اگر چه قصد رجوع نداشته باشد. (سیستانی: و امّا بوسیدن و دست زدن با شهوت محلّ اشکال است، و بنابراحتیاط واجب اگر نخواهد رجوع کند باید دوباره طلاق بدهد).

بهجت: دوم: کاری کند که زن از آن بفهمد رجوع کرده است.

زنجانی: دوم: با همسر خود نزدیکی کند، که اگر بدون قصد رجوع هم چنین کاری انجام دهد، رجوع به حساب می آید.

وحید: مانند لمس و بوسیدن، و رجوع به نزدیکی کردن محقق می شود هر چند قصد رجوع نداشته باشد.

سبحانی: و در هر دو مورد در باطن قصد رجوع کند.

*****

مظاهری: مسأله- در طلاق رجعی اگر حرفی بزند یا کاری کند که از او رجوع فهمیده شود طلاق باطل می‏شود و برای رجوع رضایت زن و آگاهی او لازم نیست چنانکه شاهد هم لازم نیست.

(مسأله 2525) برای رجوع کردن لازم نیست مرد 1شاهد بگیرد، یا به زن خبر دهد، بلکه اگر بدون این که کسی بفهمد، بگوید2 به زنم رجوع کردم صحیح است3.

1- بهجت: دو مرد...

2- اراکی: پیش خود بگوید...

3- گلپایگانی، صافی، فاضل، نوری: ولی (فاضل: مستحبّ است برای رجوع کردن شاهد بگیرند امّا) اگر بعد از تمام شدن عدّه، مرد بگوید که در عدّه رجوع نموده ام لازم است اثبات نماید.

خوئی، تبریزی: اگر بدون این که کسی بفهمد خودش رجوع کند، رجوعش صحیح است. ولی اگر بعد از تمامی عدّه، مرد بگوید که در عدّه رجوع نموده ام لازم است اثبات نماید.

سیستانی، زنجانی: اگر بدون این که کسی بفهمد خودش رجوع کند، رجوعش صحیح است. ولی اگر بعد از تمامی عدّه، مرد بگوید که در عدّه رجوع نموده ام و زن تصدیق نکند لازم است مرد ادّعادی خود را اثبات نماید.

مظاهری: رجوع کنید به ذیل مسأله 2524.

*****

وحید: مسأله- برای رجوع کردن لازم نیست مرد شاهد بگیرد ولی شاهد گرفتن افضل است و همچنین است لازم نیست به زن خبر دهد بلکه اگر بدون این که کسی بفهمد رجوع کند ، رجوعش صحیح است اگر ادعای رجوع کرد در صورتی که در بین عده باشد اثبات لازم نیست واگر بعد از تمامی عده باشد باید ثابت کند.

(مسأله 2526) مردی که زن خود را طلاق رجعی داده، اگر مالی از او بگیرد و با او صلح کند که دیگر به او رجوع نکند1، حقّ رجوع از بین نمی رود2.

این مسأله در رساله آیت الله بهجت نیست.

1- اراکی: مصالحه باطل است و ...

خوئی، تبریزی: این مصالحه اگر چه صحیح است و لازم است که رجوع ننماید، ولی حقّ رجوع او از بین نمی رود و در صورتی که رجوع کند، طلاقی که داده موجب جدایی نمی شود.

سیستانی، زنجانی: این مصالحه اگر چه صحیح است و واجب است که رجوع ننماید، ولی حقّ رجوع او از بین نمی رود و در صورتی که رجوع کند، ازدواج دوباره برقرار خواهد شد.

مکارم: یا حقّ رجوع نداشته باشد...

صافی: اگر چه باید رجوع ننماید ولی حقّ رجوع او از بین نمی رود و اگر رجوع کرد رجوع محقّق می شود.

2- گلپایگانی: و مالی که در مقابل آن گرفته، مالک نمی شود.

وحید: واجب است به مقتضای صلح عمل کند ولی اگر رجوع کرد رجوع او صحیح است.

*****

فاضل: مسأله- مردی که زن خود را طلاق رجعی داده، اگر بعد از طلاق، زن با مرد مصالحه کند که حقّ رجوع نداشته باشد، مصالحه باطل و مالی را که در مقابل آن گرفته مالک نمی شود.

سبحانی: مسأله- مردی که زن خود را طلاق رجعی داده، اگر حق رجوع خود را در برابر مبلغی مصالحه کند، مصالحه صحیح و دیگر حق رجوع نخواهد داشت.

مظاهری : مسأله- در طلاق رجعی اگر شرط شود که مرد حقّ رجوع نداشته باشد، طلاق صحیح و شرط فاسد است.

(مسأله 2527) اگر زنی را دوبار طلاق دهد و به او رجوع کند1 یا دوبار او را طلاق دهد و بعد از هر طلاق عقدش کنند2، بعد از طلاق سوم، آن زن بر او حرام است، ولی اگر بعد از طلاق سوم به دیگری شوهر کند، با چهار شرط3 به شوهر اوّل حلال می شود، یعنی می تواند آن زن را دوباره عقد نماید. اوّل: آن که عقد شوهر دوم همیشگی باشد، و اگر مثلاً یک ماه یا یک ساله او را صیغه کند، بعد از آن که از او جدا شد، شوهر اوّل نمی تواند او را عقد کند، دوم: شوهر دوم بالغ باشد و با او نزدیکی و دخول کند، و بنابراحتیاط واجب باید انزال شود4. سوم: شوهر دوم طلاقش دهد یا بمیرد5. چهارم: عدّه طلاق یا عدّه وفات شوهر دوم تمام شود6.

1- سبحانی: اگر زنی را دو بار طلاق دهد و بعد از هر طلاقی به او رجوع کند...

2- خوئی، تبریزی، سیستانی: یا بعد از یک طلاق رجوع و بعد از طلاق دیگر عقد کند...

فاضل: بعد از هر طلاق و گذشتن عدّه عقدش کند، یا بعد از یک طلاق، رجوع و بعد از طلاق دیگر و گذشتن عدّه، عقد کند...

3- خوئی، صافی، سیستانی، تبریزی: با پنج شرط...

4- خوئی، سیستانی، تبریزی: دوم: شوهر دوم با او نزدیکی و دخول کند و احتیاط واجب آن است که نزدیکی از جلو زن باشد...

گلپایگانی، صافی: دوم آن که شوهر دوم با او نزدیکی و دخول کند و بنابر احتیاط واجب (صافی: نزدیکی از جلو باشد و) انزال هم بنماید...

فاضل: دوم: بنابر احتیاط، شوهر دوم بالغ باشد و باید با او نزدیکی و دخول کند و بنابراحتیاط واجب باید انزال شود و نزدیکی از جلوی زن باشد...

نوری: دوم: شوهر دوم بالغ و با او نزدیکی و دخول کند و بنابر أقوی باید نزدیکی از جلوی زن صورت بگیرد ولی انزال، لازم نیست...

زنجانی، سبحانی: دوم: شوهر دوم با او نزدیکی و دخول کند...

5- زنجانی: سوم: شوهر دوم طلاقش دهد یا عقد وی را فسخ کند یا عقد زن به علّتی همچون شیردادن فسخ گردد یا شوهر دوم بمیرد.

6- خوئی، سیستانی، تبریزی: [و] پنجم: بنابراحتیاط واجب شوهر دوم (سیستانی: در زمان نزدیکی) بالغ باشد.

صافی: [و] پنجم: آنکه بنابراحتیاط شوهر دوم بالغ باشد.

*****

اراکی: مسأله- اگر زنی را که دوبار طلاق دهد و بعد از هر طلاق به او رجوع کند، یا دوبار او را طلاق رجعی دهد و بعد هر طلاق و تمام شن عدّه عقدش کند، بعد از طلاق سوم، آن زن بر او حرام است، ولی اگر بعد از طلاق سوم به دیگری شوهر کند، با چند شرط به شوهر اوّل حلال می شود، یعنی می تواند آن زن را دوباره عقد نماید: اوّل: شوهر دوم بالغ باشد. دوم: آن که عقد شوهر دوم همیشگی باشد و اگر مثلاً یک ماهه یا یک ساله او را صیغه کند، بعد از آن که از او جدا شد، شوهر اوّل نمی تواند او را عقد کند. سوم: شوهر دوم از جلو با او نزدیکی و دخول کرده باشد به نحوی که هر دو لذّت برده باشند. چهارم: شوهر دوم طلاقش دهد یا بمیرد. پنجم: عدّه طلاق یا عدّه وفات شوهر دوم تمام شود.

بهجت: مسأله- اگر زنی را دوبار طلاق داد و بعد از طلاق دوباره رجوع کرد یا عقد مجدّد نمود و یا بعد ازیک طلاق رجوع و بعد از طلاق دیگر او را عقد کرد، در هر صورت بعد از طلاق سوم، آن زن بر او حرام می شود؛ ولی اگرزن بعد از طلاق سوم به مرد دیگری شوهر کند، با شرایط ذیل به شوهر اوّل حلال می شود یعنی شوهر اوّل می تواند دوباره او را عقد نماید: 1- شوهر دوم باید بالغ باشد. 2- شودر دوم از جلو با او نزدیکی کند که موجب غسل باشد، و بنابرأحوط باید انزال شود. 3- عقد شوهر دوم دائمی باشد. 4- شوهر دوم طلاقش بدهد یا بمیرد. 5- عدّه طلاق یا وفات شوهر دوم تمام شود.

وحید: مسأله- اگر زن آزادی را دوبار طلاق دهد و بعد از هر طلاق رجوع کند ، یا دوبار او را طلاق دهد و بعد از هر طلاق عقدش کند ، یا بعد از یک طلاق رجوع و بعد از طلاق دیگر عقد کند ، بعد از طلاق سوم آن زن بر او حرام است ، ولی اگر بعد از طلاق سوم به دیگری شوهر کند با چند شرط به شوهر اوّل حلال می شود ، یعنی می تواند آن زن را دوباره عقد نماید:

(اوّل) آن که عقد شوهر دوم دائم باشد و اگر عقد مدّت دار باشد ـ مثلا یک ماهه یا یک ساله ـ بعد از آن که از او جدا شد شوهر اوّل نمی تواند او را عقد کند.

(دوم) شوهر دوم با او از جلو نزدیکی و دخول کند به نحوی که هر دو لذت جماع را ببرند.

(سوم) شوهر دوم طلاقش دهد یا بمیرد.

(چهارم) عدّه طلاق یا عدّه وفات شوهر دوم تمام شود.

(پنجم) بنا بر احتیاط واجب شوهر دوم بالغ باشد.

مکارم: مسأله- هرگاه همسرش را دوبار طلاق دهد بعد عقدش کند و یا به او رجوع کند (و بنابراحتیاط واجب در هر بار نزدیکی نماید و بعد از دیدن حیض و پاک شدن او را طلاق دهد) در مرتبه سوم که او را طلاق داد آن زن بر او حرام می شود و تنها درصورتی بر او حلال خواهد شد که بعد از گذشتن عدّه به عقد دائم شوهر دیگری در آید و با او نزدیکی کند، سپس او را طلاق دهد، بعد از عدّه شوهر اوّل، می تواند با او ازدواج کند.

مظاهری:مسأله- اگر زنی را سه مرتبه طلاق دهد آن زن بر او حرام است، ولی اگر بعد از طلاق سوّم به دیگری شوهر کند، با چهار شرط به شوهر اوّل حلال می‏شود:

اوّل: ازدواج شوهر دوّم دائم باشد.

دوّم: شوهر دوّم با او نزدیکی و دخول در فرج کند، و بنابر اقوی معتبر است انزال نماید.

سوّم: شوهر دوّم طلاقش دهد یا بمیرد.

چهارم: عده طلاق یا عدّه وفات شوهر دوّم تمام شود