قتل بیرحمانه روحالله داداشی اگرچه از نگاه عموم یک نزاع خونین یا اتفاقی دردناک قلمداد میشود اما عدهای معتقدند ماجرای در خون غلطیدن این ورزشکار و مشارکت رضا قرایی (یکی دیگر از قویترین مردان ایران) در قتل، اثرات مخرب خود را روی جامعه خواهد گذاشت. حدود سه ماه پیش رضا قرایی به جرم مشارکت در قتل متواری شد و حالا روحالله داداشی هم به قتل رسیده است. این اتفاقات ماهیت اصلی برنامه تلویزیونی مردان آهنین را زیر سوال برده و موج انتقادی تازهای علیه این برنامه شکل گرفته است. از سوی دیگر مدیران سیما هم از پایین کشیده شدن کرکره برنامه مردان آهنین خبر دادهاند. طبیعی است که در چنین اوضاع و احوالی عوامل برنامه مردان آهنین از سایه خارج شوند و به دفاع از هویت برنامهای که معمولا در تعطیلات نوروزی مخاطبانش را پای گیرندهها میخکوب میکند، بپردازند.
تهیه کننده مردان آهنین: این فقط یک حادثه بود
«مثلا اگر یک نفر در کشتی قطع نخاع شود باید این رشته ورزشی را تعطیل کرد؟» این آخرین دفاعیه محسن تقوی، تهیه کننده برنامه تلویزیونی مردان آهنین است که این روزها برای روی آنتن رفتن برنامهاش تقلا میکند. او قتل روح الله داداشی و مشارکت رضا قرایی در قتل را یک اتفاق عادی میداند که گاهی اوقات در محیط ورزش رخ میدهد: «در ماجرای قتل مرحوم داداشی که قهرمان ما قربانی شده و ورزشکار ما مظلومانه جان باخته، درباره ماجرای قراییها هم میتوانم بگویم این یک حادثه است که برای هر کس دیگری هم ممکن بود رخ بدهد. وقتی سقف ورزشگاه متقی ساری ریخت و مردم در تلویزیون شاهد درگذشت شش هموطن خوب مان بودند آیا فوتبال را تعطیل کردیم؟ آیا این اتفاق تقصیر مسئولان فدراسیون فوتبال بود؟ تعطیل کردن یک برنامه برای اینکه یک نفر اشتباهی کرده، تصمیم عجولانهای است. آیا وقتی یک کشتی گیر قطع نخاع میشود باید آن رشته را به کلی تعطیل کرد؟» صرفنظر از آثار مخرب اتفاقاتی که برای تعدادی از قویترین مردان رخ داده، این مسابقات در درون خودش هم تنشهای زیادی داشته. تهیه کننده برنامه مردان آهنین که در برابر هجمه انتقادها علیه این برنامه معمولا از مثال نقض استفاده میکند، برای سلب اتهام به اتفاقات خشونت باری که هر چند سال یک بار در محیط ورزش رخ میدهد اشاره میکند: «چند روز پیش در اخبار ورزشی دیدم دو دونده فرانسوی در میدان مسابقه با هم گلاویز شدهاند. این تصویر قطعا زشتتر از اتفاقاتی است که میگویند در پشت صحنه برنامه ما رخ داده. تصور من این است که درباره ما یک هجمه رسانهای ایجاد شده و این اتفاق خوشایندی نیست. آیا اگر دو تا بازیکن ما خطا کردند باید یک رشته ورزشی را تعطیل کنیم؟ واقعا این کار منطقی است؟ چاقو را هم میشود برای کندن پوست خیار استفاده کرد و هم سلاخی آدم ها. اگر یکی چاقو برداشت و آدم کشت باید استفاده از چاقو را در کل جامعه ممنوع کنیم؟ تازه در اتفاق مربوط به روح الله داداشی، ما که یکی از بهترین و با اخلاقترین قهرمانان مان را از دست دادیم باید طلبکار باشیم.»
از نگاه منتقدان برنامه تلویزیونی مردان آهنین، پخش این برنامه یک رشته ورزشی بیاصالت را بین جوانان ترویج میکند و استفاده از زور بازو و متوسل شدن به داروهای نیروزا برای بیرون کردن رقیب از صحنه را اشاعه میدهد. استفاده از مواد نیروزای خطرناک در مسابقات قویترین مردان آزاد است و منتقدان میگویند این برنامه به ورزشکار آموزش میدهد که آسانترین مسیر را برای کسب موفقیت طی کند. تهیه کننده برنامه مردان آهنین اما معتقد است شرکت کنندگان برای قهرمان شدن از تکنیکهایی بهره میبرند که در توان ورزشکاران حرفهای رشتههای دیگر نیست: «قول میدهم حتی اگر حسین رضازاده در برنامه ما شرکت میکرد نمیتوانست خیلی از آیتمها را انجام بدهد، چون خیلی از آیتمهای مان فقط زوربدنی نیست. انعطاف، سرعت وهوش بالا هم میخواهد.»
فرامرز خودنگاه: تخته را روی ورزشکار نیندازید
فرامرز خودنگاه به عنوان کسی که 10 سال در مقام کارشناس فنی در برنامه تلویزیونی قویترین مردان ایران حضور داشته هم تلاش زیادی به خرج میدهد تا فضای اطراف این تیم را تلطیف کند. خودنگاه معتقد است اغلب شرکت کنندگان در مسابقه قویترین مردان ایران از روحیه جوانمردی و ورزشکاری برخوردارند: «اتفاقی که برای روحالله داداشی رخ داد هر ورزشکاری را تهدید میکند. ممکن است این ورزشکار فوتبالیست، وزنه بردار یا رزمی کار باشد. قتل روح الله داداشی در بیرون از محیط ورزش رقم خورده و همین نشان میدهد این یک مسئله شخصی بوده است. طبیعی است که هر برنامهای یکسری نقاط ضعف دارد اما بیانصافی است اگر بگوییم برنامه قویترین مردان ایران باعث ترویج خشونت بین جوانان شده. همین امروز اتفاقات ناراحت کنندهای در فوتبال است یا کشتی رخ میدهد اما نمیشود ورزشکار یا یک برنامه تلویزیونی را مقصر جلوه داد. من جامعه شناس نیستم که بخواهم در مورد اثرات مثبت یا منفی برنامه قویترین مردان ایران صحبت کنم اما به عنوان کارشناس فنی این مسابقات میتوانم در مورد اثرات ورزشی برنامه صحبت کنم. تا آنجا که من میدانم از وقتی برنامه قویترین مردان ایران از تلویزیون پخش شده بسیاری از جوانها به ورزش پرورش اندام علاقهمند شدهاند و این برنامه به ترویج ورزش در جامعه کمک کرده است. روح الله داداشی مثل اغلب شرکت کنندگان در مسابقه قویترین مردان ایران روحیه جوانمردی داشت و به همین دلیل قبل از مرگ از ماشین پیاده شده و قاتل را نصیحت کرده بود.» عدهای تصور میکنند با پایین کشیده شدن کرکره برنامه تلویزیونی قویترین مردان ایران، غبار خشونت از جامعه پاک خواهد شد. پس از متواری شدن رضا قرایی و به قتل رسیدن روحالله داداشی، مدیران صدا و سیما اعلام کردهاند این برنامه بعد از 10 سال از فهرست برنامههای نوروزی سیما خارج میشود اما فرامرز خودنگاه معتقد است این راهکار برای مهار افزایش موج رفتارهای خشونت بار در جامعه کفایت نمیکند: «همین حالا بسیاری از فوتبالیستها با مسائل ریزودرشتی دست و پنجه نرم میکنند و هرازگاهی خبر آن به نشریات ورزشی درز پیدا میکند. در چنین شرایطی آیا باید از پخش مسابقات فوتبال صرفنظر کنیم؟ خیلی از ورزشکاران در خیلی از رشتههای ورزشی دچار حادثه میشوند اما ورزش ادامه دارد چون زندگی باید ادامه داشته باشد. با انداختن تخته روی ورزشکار مسئله حل نخواهد شد. البته تا امروز چیزی به من ابلاغ نشده که برنامه قویترین مردان ایران امسال پخش میشود یا نه اما به نظرم پخش شدن یا نشدن این برنامه تاثیر چندانی در مهار خشونت رایج نخواهد داشت. مردم عادی میدانند ورزشکار محبوب شان هم مثل هر فرد دیگری دچار حادثه یا لغزش میشود.»
موج انتقادها علیه برنامه قویترین مردان ایران زمانی فراگیر شد که خبرهای نگران کنندهای از محل برگزاری این مسابقات به محافل رسانهای کشیده شد. نزاع شرکتکنندگان در مسابقه قویترین مردان ایران که گاهی به زد و خورد و درگیری فیزیکی کشیده میشود، خبری بود که البته به تایید برگزار کنندگان مسابقات نرسید اما فرامرز خودنگاه به عنوان شاهد عینی، تلویحا اعتراف میکند که تعدادی از شرکت کنندگان در برنامه قویترین مردان ایران در خارج از محل مسابقه زور بازوی شان را به رخ یکدیگر کشیده اند: «من به جرات میگویم طی 10 سالی که به عنوان کارشناس فنی در مسابقات قویترین مردان ایران حضور داشتم هرگز شاهد زد و خورد شرکت کنندگان با یکدیگر نبوده ام. شما در زمین فوتبال هم میبینید گاهی فوتبالیستها با هم جر و بحث میکنند اما بهواسطه روحیه ورزشکاری شان روی یکدیگر را میبوسند و به مسابقه ادامه میدهند. در مسابقات قویترین مردان ایران همین روند حاکم است و بچهها با یک روبوسی ساده مسئله شان را حل میکنند. ممکن است خارج از محیط مسابقات بعضا درگیریهایی بین شرکت کنندگان بوده اما این مسائل شخصی است و هیچ ارتباطی به مسابقه قویترین مردان ایران ندارد.»
حتی اگر برنامه مردان آهنین باز هم در فاصله تعطیلات نوروزی روی آنتن برود مطمئنا مثل سابق مخاطب تلویزیونی نخواهد داشت. هرچند قهرمانان مسابقات قویترین مردان ایران بعد از بستن کمربند قهرمانی محبوبیت نصفه و نیمهای نزد مردم پیدا کردند اما اغلب آنها فرجام تاریکی داشتند و همین ناخودآگاه از میزان مخاطبان این برنامه تلویزیونی میکاهد.