تعریف اوراق مشتقه و انواع آن

به آن نوع قراردادهای مالی اطلاق می شود که ارزش خود را از کالای فيزیکی (دارایی پایه) می گيرند.دارایی پایه می تواند به شکل سهام، کالا، بورسهای خارجی، نرخهای بهره، صنعت ساخت و ساز یا هر نوع دارایی دیگر باشد.
بطور مشروح امروزه چهار نوع اوراق مشتقه اصلی مورد معامله قرار می گيرد:
  - قراردادهای سلف(Forward)
 - قراردادهای آتی(Futures)
 - قراردادهای اختيار معامله(options)
  - قراردادهای معاوضه(swaps)

قراردادهای مشتقه فوق هم در بورس و هم خارج از بورس نيز قابل معامله هستند.

قرارداد سلف:
قرارداد سلف، توافقی است بين دو طرف که خارج از بورس منعقد می شود و به منظور خرید یا فروش یک دارایی در تاریخ آینده با قيمت مورد توافق دو طرف هنگام امضاء قرارداد تعيين می گردد و جزء قدیمی ترین و ابتدایی ترین قراردادهای مشتقه تلقی می شود.

قرارداد آتی:
قرارداد آتی توافقی است بين دو طرف که در بورس منعقد می شود و به منظور خرید یا فروش مقداری معين و با کيفيتی مشخص از یک دارایی در زمان مشخصی در آینده با قيمت مورد توافق هنگام امضاء قرارداد تعيين می گردد.

قرارداد اختيار معامله:
این قرارداد دو طرف دارد :
١- خریدار اختيار معامله و قرارداد آن عبارتست از:
قراردادی است که به دارنده آن حقی را جهت خرید یا فروش یک دارایی پایه (کالا ) در زمانی مشخص و قيمتی معين در آینده بدون اینکه اجباری در معامله داشته باشد را می دهد.

٢- فروشنده اختيار معامله و قرارداد آن عبارتست از :
قراردادی است که چنانچه خریدار تقاضای اجرای تعهد فروشنده را بنماید، فروشنده موظف به اجرای تعهد و فروش دارایی (کالا) به خریدار می باشد.از خریدار دریافت (Premium) فروشنده اختيار مبلغی را بعنوان پشتوانه قيمت معامله بنام حق بيمه می کند.