تابناک بررسی می کند؛

آیا ساخت سلاح هسته ای حرام است؟/بازخوانی دکترین حرمت سلاح هسته‌ای با تکیه بر دیدگاه شهید مطهری

سخنان اخیر دکتر علی لاریجانی، دکترین دیرینه‌ی حرمت ساخت سلاح هسته‌ای در جمهوری اسلامی ایران را با پرسش‌هایی جدی مواجه کرده و احتمال چرخش در یکی از اصول ثابت سیاست دفاعی کشور را مطرح ساخته است.
کد خبر: ۱۲۹۶۹۷۸
|
۱۲ فروردين ۱۴۰۴ - ۲۲:۳۴ 01 April 2025
|
8107 بازدید
|

آیا ساخت سلاح هسته ای حرام است؟/بازخوانی دکترین حرمت سلاح هسته‌ای با تکیه بر دیدگاه شهید مطهری

به گزارش سرویس سیاسی تابناک، اظهارات پربازتاب دکتر علی لاریجانی مشاور عالی مقام معظم رهبری، فضای سیاسی کشور را وارد مرحله‌ای تازه کرده است. لاریجانی در سخنانی هشدار داده که در صورت حمله نظامی ایالات متحده، ایران ممکن است به سمت ساخت سلاح هسته‌ای حرکت کند؛ اظهارنظری که بلافاصله با واکنش‌های گسترده و بحث‌برانگیز مواجه شد.

این سخنان، دکترین دیرینه‌ی حرمت ساخت سلاح هسته‌ای در جمهوری اسلامی ایران را با پرسش‌هایی جدی مواجه کرده و احتمال چرخش در یکی از اصول ثابت سیاست دفاعی کشور را مطرح ساخته است.در واکنش به این تحولات، بازخوانی اندیشه‌های شهید مرتضی مطهری، نظریه‌پرداز برجسته انقلاب اسلامی، می‌تواند در تحلیل و تبیین مرز میان تغییرات اقتضایی و اصول ثابت در فقه اسلامی راهگشا باشد.

اسلام همواره بر آمادگی دفاعی حداکثری در برابر دشمن تأکید داشته است. این دستور در زمان پیامبر با ابزار ساده‌ی آن عصر اجرا می‌شد، اما در دوران معاصر، تحقق آن مستلزم دانش‌هایی، چون فیزیک هسته‌ای و تکنولوژی‌های پیشرفته است

آیت الله مطهری در کتاب اسلام و مقتضیات زمان با تأکید بر ثبات اصول شریعت، بیان می‌کند که در اسلام پس از پیامبر (ص)، نسخ احکام وجود ندارد و حتی امامان معصوم نیز حق چنین کاری را ندارند. اما در عین حال، اسلام برای نیاز‌های متغیر بشر، قوانین متغیر وابسته به اصول ثابت پیش‌بینی کرده است. بنابراین، تغییر در برخی احکام شرعی در طول زمان نه تنها ممکن است، بلکه از درون خود نظام فقهی و در چارچوب اصول اسلامی قابل تحقق است—بی‌آنکه عنوان نسخ بر آن صدق کند.

مطهری برای توضیح پویایی احکام اسلامی به آیه شریفه «وَأَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ وَمِنْ رِبَاطِ الْخَيْلِ.» استناد می‌کند و می‌گوید: اسلام همواره بر آمادگی دفاعی حداکثری در برابر دشمن تأکید داشته است. این دستور در زمان پیامبر با ابزار ساده‌ی آن عصر اجرا می‌شد، اما در دوران معاصر، تحقق آن مستلزم دانش‌هایی، چون فیزیک هسته‌ای و تکنولوژی‌های پیشرفته است.

وی صراحتاً می‌نویسد:

«قرآن می‌گوید: "وَأَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ وَمِنْ رِبَاطِ الْخَيْلِ" در مقابل دشمن تا آخرین حد امکان نیرو تهیه کنید زمانی بود که چهار تا آهنگر می‌توانستند آن وسائل نیرو را با همان معلومات تجربی زمان خودشان تهیه کنند، ولی یک زمان دیگر انجام این وظیفه معلومات بسیاری می‌خواهد، علم ساختن بمب اتمی هم لازم است، پس برای آنکه آن وظیفه انجام داده شود واجب است که این [ مبحث]هم خوانده شود [ شاید بگویید]مگر پیامبر گفت "ای‌ها الناس! بروید اتم شناسی یاد بگیرید" تا ما امروز یاد بگیریم؟ می‌گوییم پیغمبر چنین چیزی نگفته، لازم هم نبوده بگوید ولی پیغمبر چیزی گفته که اگر بخواهیم به آن عمل کنیم، باید این مقدمه را هم انجام بدهیم، چون روح این حکم آن است.»

مطهری بر این باور است که روح احکام اسلامی فراتر از ظاهر آنهاست، و تغییر در شرایط زمان می‌تواند نحوه‌ی اجرای احکام را دگرگون کند، بی‌آنکه اصل حکم دستخوش تغییر شود.

آیا ساخت سلاح هسته ای حرام است؟/بازخوانی دکترین حرمت سلاح هسته‌ای با تکیه بر دیدگاه شهید مطهری

او همچنین تأکید می‌کند که تغییر در فتاوا نتیجه‌ی تغییر شرایط و موضوعات است، نه تغییر در محتوای احکام اسلامی. مجتهد موظف است با شناخت نیاز‌های زمانه و تحولات علمی و اجتماعی، احکام را با حفظ روح شریعت بازشناسی و تبیین کند.

مطهری از نقش کلیدی اجتهاد، عقلانیت و تشخیص مصالح زمانه سخن می‌گوید و تصریح می‌کند که عالمان دین باید مشخص کنند "واجب کفایی" در هر عصر چیست و با چه ابزار‌هایی باید محقق شود.

او همچنین به قاعده فقهی "تزاحم" اشاره می‌کند؛ جایی که دو حکم شرعی در تقابل با یکدیگر قرار می‌گیرند و مجتهد باید تشخیص دهد که اهم کدام است تا مهم را فدای آن کند. در این موقعیت‌ها، تشخیص نادرست ممکن است به نادیده گرفتن روح حکم اسلامی بینجامد و تبعات سنگینی به‌همراه داشته باشد.

مطهری  همچنین به قاعده فقهی "تزاحم" اشاره می‌کند؛ جایی که دو حکم شرعی در تقابل با یکدیگر قرار می‌گیرند و مجتهد باید تشخیص دهد که اهم کدام است تا مهم را فدای آن کند. در این موقعیت‌ها، تشخیص نادرست ممکن است به نادیده گرفتن روح حکم اسلامی بینجامد و تبعات سنگینی به‌همراه داشته باشد.

در نهایت، شهید مطهری بر این نکته تأکید دارد که پویایی فقه اسلامی بدون عدول از اصول، در گرو اجتهادی عالمانه و عقل‌مدار است—اجتهادی که نه تنها پاسخگوی نیاز‌های زمانه باشد، بلکه در مسیر حفظ اصالت و روح شریعت نیز گام بردارد.

با توجه به دیدگاه‌های شهید مرتضی مطهری، می‌توان نتیجه گرفت که بر اساس مبانی فکر اسلامی، تغییر در مواضع راهبردی جمهوری اسلامی، از جمله در حوزه دکترین هسته‌ای، تنها در صورتی مشروع و قابل دفاع است که برآمده از اجتهاد دقیق، درک درست از شرایط زمان و وفاداری کامل به اصول ثابت اسلام باشد. این به‌معنای آن است که اگر تهدیدات جدید اقتضا می‌کند کشور باید برای حفظ امنیت ملی، ابزار‌ها و دانش دفاعی خود را توسعه دهد.

البته لازم است توجه داشت که اظهارات اخیر درباره احتمال ساخت سلاح هسته‌ای، در واکنش به تهدید‌های خارجی مطرح شده و نباید به‌گونه‌ای تفسیر شود که گویی اصول بنیادین و تغییرناپذیر جمهوری اسلامی، مانند حرمت شرعی سلاح هسته‌ای، مورد تردید یا بازنگری قرار گرفته‌اند.

 از منظر مطهری، انعطاف در شیوه اجرا و ابزار‌ها مجاز است، اما این به‌معنای تجدیدنظر در روح احکام یا تغییر مبانی نیست. بنابراین، در فضای سیاسی کشور، هرگونه بازنگری یا موضع‌گیری جدید باید با حساسیت، دقت و انطباق کامل با فقه اجتهادی و مصالح واقعی امت اسلامی انجام شود تا هم پاسخگوی شرایط بین‌المللی باشد و هم موجب خدشه به مشروعیت اخلاقی و دینی نظام نشود.

به‌بیان دیگر، امنیت ملی و اصول اعتقادی باید به موازات هم حفظ شوند و تصمیم‌گیری در مسائل راهبردی، به‌ویژه در موضوع حساسی، چون سلاح هسته‌ای، نیازمند تکیه بر گفتمان عقلانی، فقهی و اصول‌گرایانه‌ای است که شهید مطهری نماینده‌ی برجسته‌ی آن بود.

حسین جعفرزاده

اشتراک گذاری
برچسب ها
تور پاییز ۱۴۰۳ صفحه خبر
بلیط هواپیما
مطالب مرتبط
نظرات بینندگان
غیر قابل انتشار: ۸
در انتظار بررسی: ۲۷
انتشار یافته: ۱۳
ناشناس
|
Iran (Islamic Republic of)
|
۲۳:۱۵ - ۱۴۰۴/۰۱/۱۲
حرمت نداره.یه عده ترسو به این مسئله دامن میزنن ...معنی این آیه قرآنی یعنی چه ؟ واعدو لهم مااستعطتم من قوه ؟؟؟
پاسخ ها
رزمنده کوچک
| Iran (Islamic Republic of) |
۲۳:۵۱ - ۱۴۰۴/۰۱/۱۲
خود مقام معظم رهبری بارها در سخنان شفاف اعلام کرده اند

که ساخت و نگهداری و استفاده از بمب اتمی حرام است

و لذا تندروها و کاسبان جنگ و تحریم، بهتره دست از فتنه

و دادن بهانه به دشمنان و ایجاد دو قطبی سازی در جامعه

دست بردارند
ناشناس
|
Iran (Islamic Republic of)
|
۲۳:۱۷ - ۱۴۰۴/۰۱/۱۲
سلاح اتمی هیچ اقتدار و تضمینی برای کشور نمیاره. راه حل اقتدار کشور در اقتصاد و مدیریت قوی و مبارزه با فساد داخلیه.
اگه قراره مبارزه با آمریکا و اسراییل به سلاح اتمی و کره شمالی شدن ایران ختم بشه قطعا انتهاب ملت مذاکره و عقب نشینی از مبارزه با امریکا و همراه شدن با جامعه بین المللی مثل عربستان و قطر و ...
پاسخ ها
اسدالله شیواری
| Iran (Islamic Republic of) |
۲۳:۵۳ - ۱۴۰۴/۰۱/۱۲
بزرگترین و قویترین و موثر ترین سلاح هر کشوری ، قطعا

حمایت و علافه مندی و اعتماد و اطمینان و احترام و

پشتیبانی اکثریت قاطع مردم آن کشور میباشد و لاغیر
ناشناس
|
Iran (Islamic Republic of)
|
۲۳:۳۰ - ۱۴۰۴/۰۱/۱۲
بمب بعد از نابودی ایران، نوش دارو بعد از مرگ سهراب، اگه دارید رو کنید، ندارید هم دست به کار بشید
پاسخ ها
ناشناس
| Iran (Islamic Republic of) |
۰۰:۱۳ - ۱۴۰۴/۰۱/۱۳
دست بکار بشن که مثلا جلوی ارتش امریکا بایستن؟

حالت خوبه؟
مطمئنی؟
ناشناس
|
Iran (Islamic Republic of)
|
۲۳:۵۷ - ۱۴۰۴/۰۱/۱۲
اسلام دستور داده : در مقابل دشمن تا می توانید ساز و برگ جنگی جمع کنید

بر این اساس باید قدرت ما مقابل دشمن برابر بلکه بالاتر باشه از این رو نساختن سلاح هسته ای حرام است
پاسخ ها
ناشناس
| Iran (Islamic Republic of) |
۰۲:۱۶ - ۱۴۰۴/۰۱/۱۳
شما فقیه هستید؟ از کی تا حالا حلال و حرام شناس شدید؟!
ناشناس
|
Iran (Islamic Republic of)
|
۲۳:۵۹ - ۱۴۰۴/۰۱/۱۲
استفاده از سلاح هسته ای حرام است

اما ساخت سلاح هسته ای حرام نیست. چراکه سلاح هسته ای فقط قرار نیست علیه غیرنظامیان باشه بلکه میشه باهاش به پایگاه های دشمن هم حمله کرد
ناشناس
|
Iran (Islamic Republic of)
|
۰۱:۰۳ - ۱۴۰۴/۰۱/۱۳
یکی از مصادیق استطاعت، استطاعت شرعی هست یعنی هر سلاحی که امکان عقلی و البته شرعی داشته باشه پس سلاح شیمیایی و هسته ای هم بر طبق همین آیه شریفه حرام است
محمد جهانی - سایپا یدک
|
Iran (Islamic Republic of)
|
۰۱:۴۳ - ۱۴۰۴/۰۱/۱۳
بله حرام است برای مملکتی که مردمش نان برای خوردن ندارند . دارو برای بیماری شان ندارند .
ناشناس
|
Iran (Islamic Republic of)
|
۰۲:۰۱ - ۱۴۰۴/۰۱/۱۳
احکام‌اسلامی بر اساس شرایط زمان و مکان در فقه جعفری قابل تغییر است اگر تهدید بشویم و ولی فقیه تشخیص بدهد و فتوای جدید بدهد می‌تواند ساخت و استفاده از سلاح هسته ای را مجاز کند لذا انتخاب با عمو تراب (ترامپ قرمزی)است
ناشناس
|
Greece
|
۰۲:۳۶ - ۱۴۰۴/۰۱/۱۳
حرام حرام است و هیچی نمی تواند یک حرام را حلال کند
نظر شما

سایت تابناک از انتشار نظرات حاوی توهین و افترا و نوشته شده با حروف لاتین (فینگیلیش) معذور است.

برچسب منتخب
# ترامپ # قیمت طلا # مذاکره ایران و آمریکا # قیمت سکه # سلاح پلاسمایی # سریال پایتخت
الی گشت
نظرسنجی
رشد قیمت دلار با مذاکره با آمریکا متوقف می شود؟