چگونه مومن خود را خوار و ذلیل می کند؟

رُوِیَ عَنِ الصَّادقِ علیه السّلام قال:
 لَا يَنْبَغِي لِلْمُؤْمِنِ أَنْ يُذِلَّ نَفْسَهُ قِيلَ لَهُ وَ كَيْفَ يُذِلُّ نَفْسَهُ قَالَ يَتَعَرَّضُ لِمَا لَا يُطِيقُ.

ترجمه حدیث: امام صادق(علیه‏السلام) فرمودند: سزاوار نیست که مؤمن خود را خوار و ذلیل کند. به حضرت عرض شد چگونه مومن خود را خوار و ذلیل می کند؟ حضرت فرمودند: دست به کاری می‏زند که توان انجام آن را ندارد.

شرح حدیث: از امام صادق(صلوات الله عليه) منقول است كه فرمودند: «لَا يَنْبَغِي لِلْمُؤْمِنِ أَنْ يُذِلَّ نَفْسَه»؛ سزاوار نيست شخص مؤمن خودش را خوار كند. وقتي حضرت اين فرمايش را فرمودند،‌ كسي به حضرت عرض مي¬كند: «وَ كَيْفَ يُذِلُّ نَفْسَه»؛ چه‏طور مي¬شود انسان ‌خودش را خوار كند؟ حضرت در جواب فرمودند: «يَتَعَرَّضُ لِمَا لَا يُطِيق». دست به كاري مي¬زند كه توان انجام آن را ندارد و همين موجب مي¬شود كه خودش را خوار كند.

اين از آن اموري است كه چه بسا انسان در مسير زندگي‏اش زياد مورد ابتلا قرار بگيرد. به تعبير ساده، انسان بايد به اندازه دهانش لقمه بردارد. وقتي كه بزرگتر بود،‌ يا دهان را پاره مي¬كند و يا انسان را خفه مي¬كند! انسان گاهي دست به كاري مي¬زند كه در توانش نيست و بعد هم خراب‏كاري مي¬كند؛ ‌آن خراب‏كاري هم موجب ذلّت و خواري‏اش در جامعه مي¬شود. غالباً این مسأله در دو چيز ريشه دارد؛ یکی «طمع» است و دیگری «حرص». افرادی كه كه در كار و كاسبي‏هايشان لقمه‏هاي بزرگ‏تر از دهانشان بر مي¬دارند، بعد هم خراب‏كاري مي¬كنند و ‌آبرويشان هم مي¬رود، غالباً يا طمّاع‏اند يا حريص‏اند.

در یک روایت دیگر زید بن صوحان که از یاران امیرالمؤمنین(علیه‏السلام) به ایشان عرض کرد:  «فَأَيُّ ذُلٍّ أَذَلُّ؟ قَالَ: الْحِرْصُ عَلَى الدُّنْيَا».  كدام خواري است كه بیش از سایر ذلّت‏ها خوارکننده و ذلّت‏آور است؟ حضرت فرمودند حرص بر دنیا. حرص، زياده‏طلبي است. حرص بر دنيا بالاترين خواري را براي انسان مي‏آورد. اين زياده‏طلبي موجب چه مي¬شود؟ همان كه امام صادق(عليه‏السلام) در روایت اول فرمود؛ موجب می‏شود انسان دست به كارهايي بزند كه در توانش نيست. اینجا است که خودش آبروي خودش را مي¬برد.

منبع: دفتر اطلاع رسانی آیت الله حاج آقا مجتبی تهرانی