نگاه شما: آزمون سخت فرزندآوری

حسین خورشیدی در مطلب ارسالی برای «نگاه شما» نوشت:

این روز‌ها موضوع پیری جمعیت و لزوم هشیاری و پیشگیری از سیر ویرانگر کاهش جمعیت از صدر تا ذیل افکار عمومی و به ویژه سیاستمداران و حتی استراتژیست‌های جامعه را معطوف به خود کرده و جستجوی راهکارهای مقابله با آن در کانون توجه بیشتر محافل مرتبط با این موضوع قرار گرفته است.

‌این نکته مسلم است، موضوعی چنین حاد در وهله نخست جز با هم‌اندیشی و هم‌نگرشی در عرصه مدیریتی و سیاست‌گذاری در کشور و به ویژه تنظیم قوانین حمایتی برای ‌رفع این پدیده برآمده از سیاست‌های انفعالی دهه‌های هفتاد و هشتاد این مشکل به سادگی برطرف نخواهد شد. بسیار روشن است برای حل جامع این موضوع، باید گستره متنوعی از زیرساخت‌های اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی، بهداشتی و... مورد توجه قرار گیرد و تنها در صورت همگونی حرکت در تمام این زمینه‌ها می‌توان امید‌وار بود که بستر لازم برای رفع این پدیده، برگرفته از دنیای مدرنیسم فراهم شود.

برای جلوگیری از اطاله کلام، چند پیشنهاد کاربردی در این زمینه داده می‌شود که امید است مورد توجه قرار گیرد:

۱. توجه به مقوله تسهیل درازدواج

قطعا مهم‌ترین راهکار توجه به کاهش سن ازدواج که متأسفانه روزبه‌روز در حال تزاید است، باید ‌هر گونه شده ‌مورد توجه سیاستگذاران قرار گیرد. طبیعیی است نخستین شرط در این زمینه، ایجاد منبع درآمد برای جوانان از طریق افزایش بازار کار سپس تأمین مناسب و بعد فراهم سازی شرایط ازدواج مطرح است. راهکار پیشنهادی در این خصوص می‌تواند چنین باشد که دولت پرداخت یارانه را از ورود به ‌پانزده سالگی برای دختران و پسران در این مقطع در نظر بگیرد. بدین شکل که با ورود دختر و پسر در این سن، ماهانه مبلغی را در حسابی ویژه، به نام خود فرد در بانک افتتاح نماید. این مبلغ همه ساله حداقل متناسب با تورم بر آن در آغاز هر سال اضافه و ‌در سه بخش نگهداری و سرمایه‌گذاری می‌شود.

در بخش نخست 15 درصد این مبلغ در حساب ویژه ازدواج برای فرد پس‌انداز می‌شود تا هر زمان که فرد قصد ازدواج داشت، این اندوخته در برگزاری یک مراسم آبرومند یا هر نوع استفاده مرتبط با آن مورد استفاده قرار گیرد.

در بخش دوم 30 درصد این مبلغ صرف سرمایه‌گذاری ‌ساخت مسکن فرد در صندوق ویژه مسکن و برای تولید مسکن هزینه می‌شود تا به محض ازدواج مسکن در اختیار فرد قرار گیرد.

بخش سوم 50 درصد از مبلغ فوق در مراکز تولیدی (اعم از صنعتی کشاورزی بورس و موارد مشابه) سرمایه‌گذاری می‌شود تا هر زمان فرد وارد بازار کار شد، به عنوان سرمایه در اختیار دستگاه استخدام کننده و در صورت اشتغال آزاد در اختیار فرد قرار گیرد.

بخش چهارم 5 درصد از مبلغ فوق به خدمات درمانی اختصاص یابد و در اختیار سیستم‌های بیمه‌گذار قرار گیرد تا در بخش‌های مربوطه برای ارائه خدمات در امر خدمات فرزند‌آوری مثل هزینه زایمان مورد استفاده قرار گیرد.

به این ترتیب، وقتی جوان احساس امنیت در زمینه شغل و مسکن داشته باشد، قطعا راحت‌تر به سمت ازدواج ترغیب می‌شود و اگر دغدغه مخارج هزینه‌های اولیه فرزند‌آوری را نداشته باشد، شایق‌تر به این سمت خواهد رفت.

البته این حمایت‌ها تا ‌سی سالگی باید ادامه یابد و نه بالا‌تر که جوانان تا پیش از سی سالگی به ازدواج روی ‌می‌آو‌رند و پس از آن تسهیلات فقط صرفا ذخیره برای فرد خواهد بود و بر اندوخته از طرف دولت ‌نخواهد افزود.

به این ترتیب، علاوه بر ایجاد انگیزه برای جوانان که اقدامی فرهنگی با کمک اقتصاد صورت می‌گیرد، چرخه تولید و حمایت از کار نیز فعال‌تر می‌شود و مزیت مهم آن عدم ایجاد تورم به واسطه پرداخت نکردن مستقیم یارانه و رشد نقدینگی است.

۲. توجه به مشکلات هزینه‌های فرزند‌آوری

مرحله بعد در ترغیب خانواده‌ها توجه به مشکلات فرزندآوری به ویژه در دو سال اول است که کمتر مورد توجه قرار می‌گیرد. هزینه‌های زایمان از یک طرف و مسائلی چون هزینه پوشک و‌ شیر خشک و‌ درمان و بهداشت و پوشاک و تغذیه و حتی وسایل رشد و سرگرمی از سوی دیگر، به قدری سنگین است که خانواده‌ها را از فرزند‌آوری بیشتر می‌ترساند؛ بنابراین، لازم است حمایت‌های دولت و سیاستگذاران و قانون‌نویسان در این مرحله به کمک خانواده‌ها بیایند و کافی است سرانگشتی هزینه‌های پوشک یک بچه در ‌یک ماه و سال را محاسبه کنید؛ هزینه‌ای که به ظاهر صرفا جهت دفع و سپردن به سطل‌های زباله می‌شود، این‌ها برای خانواده کلیدی است. از این روی، لازم است حتما راهکاری برای حمایت از خانواده‌ها حداقل در این دو سال اندیشیده شود.

۳. جستجوی راهکاری برای حمایت از زنان خانه‌دار

با نگاهی گذرا به مجموع قوانین حمایت از زنان خانه‌دار این رویداد آنقدر ناچیز است که به زحمت می‌توان آن را به یاد‌ آورد. این در حالی است که قوانین حمایت از زنان شاغل روز به روز در حال اضافه شدن و تکامل است و طبیعی است تمایل زنان جوان برای به دست آوردن فرصت شغلی دیر‌تر تن به ازدواج بدهند و تمایل به زندگی مستقل ‌در پیش بگیرند؛ افزون بر آن حتی اگر قبل از ازدواج شاغل نبوده‌اند، به دنبال شغل در دوران پس از ازدواج بروند و مردان نیز بنا بر مشکلات و فشار زندگی بعضا به رغم میل باطنی تن به رضایت به شاغل شدن همسرانشان بدهند و قصه مردان مجرد که به دنبال زنان شاغل می‌گردند هم که خود حکایتی دیگر است!

واقعا در چنین شرایطی چرا مسئولین دنبال حمایت از زنان خانه‌دار نیستند که با حضور در خانه کانون خانواده را گرم‌تر ‌کنند؟ آنان با کمبود‌ها هنرمندانه می‌سازند و صورت خانواده را در گرداب مشکلات با عشق و هنر در اجتماع سرخ نگه می‌دارند و البته تمایل آن‌ها به فرزندآوری بسیار بیشتر از زنان شاغل است.

‌آیا واقعا کسی می‌داند چند درصد زنان ما در ادارات و کارخانجات شاغلند و چند درصد در خانه‌ها؟ بگذریم از زنان خانه‌دار که در روستا‌ها دوشادوش که نه بسیار فراتر از مردان هم خانه را می‌گردانند و هم‌ به مزرعه و دام و درخت ‌می‌رسند؛ اما همه قوانین متأسفانه نوعا معطوف به زنان شهرنشین شده، نه آن که نویسنده این متن، مخالف توجه به حقوق زنان شریف کارمند و پرستار و مهندس و دکتر و کارگر و... باشد که بحث بر سر ناعدالتی در توجه به قشر در سایه زنان خانوار است.

می‌خواهم بگویم اگر دنبال حل مشکل کاهش جمعیت هستید، این قشر را که اصلی‌ترین بخش در تزاید نسل است، فراموش نکنید، وگرنه با این تلقی، که صرفا با تصویب نه ماه مرخصی دادن به مادران شاغل و یا ساختن مهد کودک در محل کار آنان، انگیزه فرزند‌آوری را می‌توان ایجاد کرد و مشکل را از دوش خود برداشت، قطعا این مسیر به ترافیک در زایشگاه‌ها نمی‌انجامد و ما همچنان باید در عطش شنیدن صدای گریه و خنده زندگی‌بخش نسل آینده در این مکان‌های مقدس بمانیم.

خدا نکند ‌در این آزمون سخت فرزند‌آوری با غفلت به حسرت فرصت‌سوزی مبتلا شویم.

* برای آشنایی با شرایط و نحوه همکاری با «نگاه شما» اینجا را کلیک کنید.