فقيه اهل بيت (ع)(امام هادي) (ع)

يكي از مشكلات بزرگ بشر امروزي عدم شناخت لازم و كافي از ضروري ترين مطالب مورد نياز خود مي باشد وبه همين دليل در بسياري از تصميمات براثر جهل به موضوع به بيراهه مي رود و به قول اهل كلام به جاي اينكه به هنگام عدم موفقيت در شناخت خدا ، بگويد نيافتم ، مي گويد نيست !!. و اگر ازيك شيعه اثني عشري كه درگير مسائل گوناگون روزمره است ، بخواهيم در باره ائمه اطهار عليهم السلام سخني بگويد ، شايد بتواند پيرامون چهار امام اول (عليهم السلام ) و امام زمان (عج) و يا امام صادق(ع) و يا امام رضا (ع) ، مطالبي بگويد امام در باره ديگر ائمهء معصومين (عليهم السلام ) چندان اطلاعات زيادي نداشته باشد و اين امر براي يك شيعه كه مي خواهد به سيره آنها عمل كند و از اخلاق و رفتار و كردار آن معصومين الگو بگيرد ، شايسته نيست .

لذا سعي مي شود به هر مناسبت مطلب مختصري در حد امكان ، پيرامون ائمه اطهار (ع) خدمت خوانندگان عزيز ارائه گرددكه اكنون به مناسبت ميلاد امام هادي (ع) در 15 ذي الحجه و به دليل ناشناخته تر بودن اين امام همام (ع) نوشته ذيل تقديم مي گردد .

امام علی بن محمد الهادی (علیه السلام)درسال 212ه به دنیا آمد و پدر بزرگوارش نام او را علی گذاشت و کنیهء ابا الحسن را برای او انتخاب کرد و در طول حیات مبارکش به القاب (نجیب ، مرتضی ، هادی ، نقی ، عالم ، فقیه ، امین ، موتمن و طیب ) ملقب شد و هنگامی که به شهر سامرا رفت ، در محله ای بنام عسکر سکنی گزید لذا ، ایشان به العسکری یا فقیه العسکری نیز ملقب شد . و در سال 245ه با زهر به شهادت رسید .
اين امام معصوم در 9 سالگی به امامت رسید و در صدر اصحاب فتوا و فقهای عصر خود قرار گرفت و سختیهای مقام امامت را به مدت سی و چهار سال به جان خرید و در برابر ظلم ونفاق ایستادو خود و پیروانش دوران سختی را تحمل کردند. و در سخترین مجالس و در حضور جبارترین فرمانروایان عصر، سخن حق را هر چند برای آنها تلخ و گزنده بود گفت و بسیاری از گمراهان را با سخنان روح افزایش هدایت کرد.
ایشان در مدت عمر کوتاه ولی پربرکتشان آنچنان تأثیر خدایی بر روح و روان افراد گذاشت که پیروان او روز به روز بیشتر می شدند و در بین عامه مردم و فرماندهان ارتش اسلام و نیروهای ساده نظامی و برخی از والیان آن زمان طرفدارانی یافت.
دلایل امامت امام هادی (ع):
اسماعیل بن مهران می گوید : ((هنگامی که امام جواد(ع) به دستور معتصم ، به بغداد می رفت ، از ایشان پرسیدم " : جانم فدایت من برای شما نگرانم . پس بعد از شما امامت به چه کسی می رسد ؟ ایشان به شدّت گریه کردند ، به صورتی که محاسن ایشان خیس شد ، سپس روی به من کرد و فرمود : امامت بعد از من به فرزندم علی می رسد )
(الفصول المهمه – ص277)
امیه بن علی قیسی نقل می کند : به ابی جعفر دوم علیه السلام (امام جواد)(ع) گفتم : چه کسی جانشین شما می شود ؟ ایشان فرمودند: فرزندم علی (ع)
(کفایه الأثر- خزاز قمی – ص 280)
مسعودی به نقل از محمد بن عثمان کوفی از ابی جعفر (ع) (امام جواد) ،می گوید : از ایشان پرسیدم که پناه بر خدا اگر برای شما حادثه ای روی دهد ،بعد از شما امامت به چه كسي مي رسد . فرمودند: به این فرزندم یعنی أباالحسن (امام هادی)(ع)
( اثبات الوصیه ص 221)
شیخ صدوق به نقل از عبدالواحد محمد بن العبدوس عطار می گوید: از علی بن محمد بن قتیبه نیشابوری شنیدم که گفت : حمران بنی سلمان به ما گفت : صقر أبی دلف گفت : از ابا جعفر محمد بن علی الرضا (علیها السلام) شنیدم می گفت : امام پس از من فرزندم علی است ، فرمان او فرمان من است و سخن او سخن من است و اطاعت از او اطاعت از من است و ......کمال الدین – ج2 ص 378
مقام و منزلت امام(ع) :
امام هادی بعد از وفات امام جواد در شهر مدینه ماند تا اینکه بعد از وفات معتصم و به پایان رسیدن دوران واثق ، دوره خلافت یکی بدترین و خوانخوارترین خلفای بنی عباس یعنی متوکل شروع شد و هنگامی که متوکل، اقبال مردم را به سوی امام هادی (ع) دید ، با حیله و نیرنگ او را از مدینه به سامرا آورد و برای تحقیر ایشان دستور داد آن حضرت را در محله بدی بنام (دارالصعالیک ) به مدت سه روز ساکن کردند اما این خلیفه عباسی، خبر نداشت که مقام و منزلت امام از جا ومکان بدست نمی آید ، بلکه جا و مکان از وجود آن حضرت شرف می یابد.(مناقب شهر آشوب – ص )
البته این اعتقاد و احترام به امام هادی حتی به داخل سرای خلیفه عباسی نیز نفوذ کرده بود به طوریکه ، در کتاب حُلیه الابرار آمده است که هنگامی که متوکل عباسی دچار مرض بدخیمی شده بود ، مادرش برای خوب شدن خلیفه نذر کرد که در صورتی که خلیفه سلامتی خود را بازیابد، مبلغ زیادی را خدمت امام هادی (ع) ارسال کند. و پس از اینکه متوکل بنابر توصیه هاي پزشكي امام هادی (ع) ، سلامتی خود را بازیافت ، مادرش مبلغ فراوانی را به همراه مهر خود برای امام ارسال کرد.كه بعداً اداي اين نذر مورد اعتراض خليفه قرار گرفت .
( حليه الابرار ص 168)
از سوی دیگر به دلیل اینکه امام هادی (ع) در کودکی و در 9 سالگی به امامت رسید برخی از شیعیان نیز به امامت ایشان شک داشتند اما هنگامی که با وی روبرو می شوند، ابهت و عظمت امام بی اختیار نسبت به امام ادای احترام می کردند . محمد بن حسن أشتر علوی می گوید : همراه پدرم کنار در منزل متوکل عباسی ایستاده بودم و از گروهی از مردم که بین آنها طالبی و عباسی و جعفری بودند شنیدم که می گفتند : ما به احترام این کودک یا نوجوان (غلام ) سرپا نمی ایستیم . زیرا که او شریفترین و بزرگترین ما نیست . و منظور آنها ابوالحسن (امام هادی)(ع) بود. ولی هنگامی که امام هادی (ع) تشریف آوردند ، همه مردم به احترام ایشان قیام کردند ، و من به آن جماعت گفتم : شما که گفتید ما از جای خود بر نمی خیزیم ؟ آنها گفتند: به خدا قسم نتوانستیم خود را کنترل کنیم و از جای خود برخاستيم .
( مناقب – این شهر آشوب – ج 4- ص 411) كه اين واقعه نشان مي دهد امام از سوي برخي از شيعيان ناآگاه ومغرور نيز مورد بي مهري قرار مي گرفت .
یکی از خصوصیات بارز امام هادی (ع) عبادت خالصانهء و راز وبيازهاي شبانه ايشان است به عنوان نمونه هنگامي كه به خليفه عباسي گفتند كه امام هادي (ع) درحال تدارک قیامی برعلیه تو می باشد ، خلیفه به عده ای از مزدوران و دژخیمان خود دستور داد تا شبانه به خانه امام هادی(ع) حمله کنند و خانه او را تفشیش کنند و او را به همراه سلاحها دستگیر کرده و به قصر بیاورند. هنگامی که سربازان خلیفه شب هنگام به خانه امام هادی (ع) حمله کردند ، مشاهده کردند که امام (ع) بر روی خاک و ریگ در حالیکه ملافه ای از پشم بر سر خود گذاشته به عبادت و خواندن آیات قرآن کریم با مضمون امیدواری و هشدار (وعد و وعید) ، مشغول بودند. پس آنها امام (ع) را با همان وضعیت به نزد خلیفه آوردند که خلیفه با دیدن امام (ع) او را بزرگ داشت و در کنار خود نشاند و با او سخن گفت سپس متوکل گریه فراوان کرد و از امام (ع) پرسید : ای ابالحسن آیا قرضی داری ؟ امام (ع) فرمود : بله چهار هزار دینار . پس متوکل دستور دارد پرداخت کنند و او را با تجلیل و اکرام به خانه بازگرداندند.-
( فصل الخطاب – محمد خواجه پارسا بخاری – از پیوستهای کتاب نیابیح الموده – ص 386)
ميراث امام (ع) )
از امام هادی میراث گرانبهایی از احادیث و دعاهای فراوان مانند دعای قضای حوایج که با این عبارات شروع می شود(یاعدّتی عند العدد و یا رجایی و المُعتمد و یا کهفی و السَند یا واحدُ یا احد ،....) یعنی (ای توشه و ذخیره من به هنگام جمع آوری توشه و ذخیره برای آخرت، وای امید و مورد اعتماد من و ای پناه و پشتیبان من و ای یکی و ای یگانه و ....) (کتاب عده الداعی ص 42) و یا دعای مناجات شبانه امام هادی که با این عبارات شروع می شود (الهی مسی ء قد ورد، وفقیر قد قصد ، ولاتخیب مسعاه واحمه و اغفرخطاه )
یعنی (خدایا گناهکاری به نزد تو آمد، و فقیری قصد تو کرد ، پس امیدش را ناامید نکن ، او را رحمت فرما و گناهش را ببخش )
( كتاب سيره الامام الهاشر علي الهادي (ع) - ص 31 )

و یا دعای در قنوت امام هادی (ع) ، (منهج الدعوات ص 61 ) و دعای دیگری که با عبارت (یا کبیرکل کبیر، یا من لاشریطله و لاوزیر،...) ، (شیخ طوسی در کتاب مصباح المتهجد این دعا را از امام هادی (ع) روایت کرده است ) و دعاهای دیگری که خواندن هر یک از آنها روح انسان را متعالی می کند و در تهذیب اخلاق بسیار مؤثر است
شیخ بهایی نيز به هنگام سفر به عتبات مقدسه و در شهر سامرا در ابیاتی مقام و شأن امام هادی (ع) و امام عسکری (ع) را بیان می کند و شور و شوق خود را برای زیارت قبر آنها در اين شهر نشان می دهد و از زوار می خواهد ضمن اینکه خضوع و خشوع داشته باشند ، پای برهنه به حرم دو امام معصوم (عليهم السلام ) وارد شوند و حرم اين دوامام همام را به (طور سينا) تشبيه مي كند كه در آن خداوند متعال در سوره طه آيه 12 موسي (ع) را با عبارت ( إنّي أنا ربك فاخلع نعليك إنك بالواد المقدّس طُوي ) مورد خطاب قرار مي دهد .
أسرع السیر ایها الحادی إن قلبی إلی الحمی صادی
و اذا ما رأیت من کثب مشهد العسکری و الهادی (ع)
فأغضض الطرف خاضعاً و لها و اخلع النعل انه الوادی
( اعیان الشیعه ج9 – ص 248)
در پايان از خداي بزرگ و منان خواستاريم ما را روز به روز نسبت به امامان معصوممان (عليهم السلام )آگاه تر نمايد و به بركت وجود مقدسشان ما را مورد لطف و مرحمت دائمي خود قرار دهد .آمين يا رب العالمين .