مجتبی نوروزی، کارشناس ارشد مسائل افغانستان در گفتوگو با «تابناک»
تبعات جنگ افروزی طالبان قطعا گریبان ما را هم خواهد گرفت/ باید مهیای ورود مهاجرانی متفاوت از مبدا افغانستان باشیم/ باید سمت مردم افغانستان و دولت منتخب آنها بایستیم
اینکه بگوییم طالبان تغییر کردهاند، باید ببینیم آیا مردم افغانستان که رفتار و منش طالبان و فرماندهانش را میبینند هم تغییر ایشان را میپذیرند؟ آیا تجربه زیسته شان موجب میشود که طالبان را گروهی تغییر یافته ببینند؟ مردم افغانستان به این جمع بندی نرسیدهاند و بسیج مردمی که در بعضی مناطق محل منازعه شکل میگیرد، هم نشان میدهد که تغییر طالبان را باور ندارند و ترس در وجوشان هست؛ ترسی که طالبها به آن دامن میزنند.
به گزارش «تابناک»؛ پس از آنکه بروز بحران اقتصادی و تبعات آن از جمله سقوط ارزش پول ملی کشورمان اوج گرفت، عرصه آنچنان بر برخی تنگ شد که شاهد شکل گیری موج مهاجرت معکوس بسیاری از اتباع افغانستان هم بودیم. افرادی که خبر نداشتند خیلی زود در بازگشت به کشورشان اسیر نبرد خونین دیگری خواهند شد و مجبور خواهند بود، از خانه و کاشانه شان دست شسته و هجرت را در دستور کار قرار دهند.
صحبت درباره آتش جنگی است که طالبان روشن کرده تا بار دیگر قدرت را در افغانستان در دست بگیرد؛ آتشی که ساده انگاری است اگر تصور کنیم آثار و تبعاتش گریبان گیر همسایگان این کشور، از جمله ایران نخواهد شد، همان گونه که ماحصل جنگهای خونین قبلی در این کشور شکل گیری موج بزرگی از مهاجران شده که بنا بر آمارهای متفاوت، بین ۱.۵ تا ۳ میلیون نفر از ایشان ساکن ایران هستند.
البته درباره آمار مهاجران افغانستانی در ایران بحث بسیار است؛ هرچند شواهد حکایت از کاهش این مهاجران در سالهای اخیر دارد. روندی که ظاهرا رو به پایان است، چون اوضاع بحرانی افغانستان موجب شکل گیری موج جدیدی از مهاجرتها شده است. موجی متفاوت که احتمالا روز به روز بر ابعاد آن افزوده خواهد شد و دست بر قضا بیش از هر کشوری متوجه ایران خواهد بود.

این را دکتر مجتبی نوروزی میگوید که سالها در کسوت دیپلمات ارشد در افغانستان خدمت کرده و از نزدیک با مسائل این کشور آشناست. او میگوید: «به دلیل توسعه ناامنیها در افغانستان و کاهش امید مردم این کشور به آینده، شاهد مهاجرت خانوادههایی هستیم که به ایران میآیند. نوعی از مهاجرت معکوس که افراد بازگشته به افغانستان با خانواده هایشان به انجام میرسانند. اینها مهاجرانی هستند که اساسا نیتی به بازگشت به افغانستان ندارند، بر خلاف کارگرانی که میآمدند تا کار کرده و بعد از مدتی به کشورشان بازگردند.»
این یکی از تبعات جنگی است که روز به روز شعلههایش در افغانستان فزونی میگیرد؛ جنگی که به تاکید وی، یک تفاوت اساسی با جنگهای داخلی قبلی در این کشور دارد و در نتیجه، آثارش برای کشورمان شدیدتر خواهد بود: «برخلاف منازعات دهههای قبلی که عمدتاً در مناطق جنوبی و شرقی افغانستان بوده، اکنون مردمی در کانون منازعات قرار دارند و مجاب به مهاجرت میشوند که ساکن مناطق مرکزی، شمالی و غربی افغانستان هستند. مردمی که گرایش بیشتری به مهاجرت به ایران دارند تا پاکستان که مقصد مهاجرتی ساکنان جنوب و شرق افغانستان است.»
اما چگونه میشود که برخی مقامات کشورمان از تغییر طالبان خبر میدهند و این تغییر را دستاویز ارتباط با طالبان قرار میدهند، ولی جنگ افروزی طالبان موجب گسیل مهاجرانی جدید به ایران خواهد شد؟ فارغ التحصیل دکترای مطالعات منطقه از دانشگاه تهران در این باره میگوید: «باید ببینیم آیا مردمی که در آنجا زندگی میکنند و رفتار و منش طالبان و فرماندهان محلی طالبان را میبینند هم تغییر طالبان را میپذیرند؟ آیا تجربه زیسته شان و تجربه حال آنها موجب میشود که طالبان را گروهی تغییر یافته ببینند؟»
وی میافزاید: «مردم افغانستان به این جمع بندی نرسیدهاند و بسیج مردمی که در بعضی مناطق محل منازعه شکل میگیرد و حتی گاه هیچ ابتکاری در آن به چشم نمیخورد، نشان میدهد که تغییر طالبان را باور ندارند و لذا ترس در وجوشان هست. مردم از این گروه میترسند و طالبان هم با اعمالی به این ترس دامن میزند. مثلا با آتش زدن هست و نیست مردم بعد از تصرف روستاهایشان تا جایی که گاه حتی علوفه دامها و لباسهای مردم را میسوزانند تا به روستاهایشان باز نگردند.»
معاون سابق رایزنی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در کابل در ادامه میگوید: «اینکه مردم عادی کوچه بازار از طالب میترسند، نشانه چیست و از کجا نشات میگیرد؟ طالبان بارها و بارها در سالهای گذشته در مسیر هرات به قندهار و قندهار به کابل که شاهراه حیاتی افغانستان است، مردم را پیاده و به نژاد و زبان و مذهب تقسیم کرده و مورد آزار و اذیت قرار داده و حتی در مواردی، سر بریده و کشتار به راه انداختهاند. این واقعیت جامعه افغانستان است، ولو دوستان ما منکر این واقعیت شوند.»

وی با اشاره به اقدامات دیگری از جمله باج گیری از مردم در برخی مناطق یا حتی انجام ترورهای هدفمند در برخی محلات برای فراری دادن مردم یا وادار کردنشان به سکوت، نقش آمریکاییها در قدرت گرفتن طالبان را پررنگ ارزیابی کرده و میگوید: «از زمانی که آمریکاییها با طالبان وارد مذاکره شدند، به نوعی به آنها رسمیت و مشروعیت دادند و کاری کردند که طالبان دچار نوعی توهم قدرت شده و تصور کنند "برنده هستند" و توانسته اند ابر قدرت بزرگ جهان را به پا درآورده و به مذاکره مجاب کنند.»
توهمی که حالا با اعلام تصمیم آمریکاییها به خروج نیروهایشان از افغانستان، تشدید شده و به تاکید نوروزی «حتماً منجر به شکل گیری موج جدیدی از مهاجرت میشود، تا جایی که آمریکاییها رسماً اعلام میکنند، کشورهای همسایه افغانستان باید آماده پذیرش موج جدید مهاجران باشند. مرزهای طولانی غیرقابل کنترل هم مهاجرت را تشدید خواهد کرد؛ موج جدیدی از مهاجرت که قطعا برایمان تبعاتی جدی به دنبال دارد.»
چه تبعاتی؟ این کارشناس ارشد منطقه در پاسخ به این سوال میگوید: «در حال حاضر با افرادی طرفیم که بعضاً ۳ تا ۴ نسل است در ایران مهاجر هستند و به لحاظ جامعه پذیری کاملاً در جامعه ایران حل شدهاند، اما نوع مهاجرتهای جدید که به طور ویژه از مناطق دور دست افغانستان و از مناطق روستایی اتفاق خواهد افتاد، متفاوت است، چون برخی از این مهاجران برای رسیدن به جامعه شهری فاصلههای جدی دارند. بر این اساس این موج دید موجب خواهد شد که حتی در بین کلونیهای جامعه مهاجران افغانستانی در ایران هم اختلافات ایجاد و این اختلافات منجر به شکلگیری نوعی ناامنی شود.»
وی میافزاید: «این در حالی است که قوانین مهاجرتی در کشورمان قوانینی با حدود صد سال سن و نیازمند بازنگری هستند و افزون بر آن، با دولتی در افغانستان مواجه هستیم که به رغم داشتن وزارت «امور مهاجرین و عودت کننده گان» و استقرار نماینده ویژه این وزارت خانه در سفارتخانه افغانستان در تهران، حتی در صدور تذکره (شناسنامه افغانستانی) برای برخی مهاجران هم همکاری لازم را نشان نمیدهد.»
دورنمایی تاریک که به تاکید این دیپلمات ارشد ایرانی، راه خلاصی از آن تجدید نظر در سیاستهای کشورمان در خصوص طالبان است، به این صورت که راه مذاکره را نبندیم، اما به یاد داشته باشیم که این گروه به تعهدش در خصوص پیوستن به گفتگوهای بین الافغانی پایبند نمانده و لذا قابل اعتماد نیست. یادآوری نکتهای کلیدی که مجابمان میکند به سیاست کلی مان در قبال افغانستان بازگردیم که حمایت از مردم این کشور و انتخاب ایشان یعنی دولت مستقر است؛ حمایتی که میتواند منجر به فراهم آمدن شرایط زیست در این کشور برای اتباعش شود و از موج مهاجرت هایشان بکاهد.
برای مطالعه مشروح این گفت و گوی تفصیلی به اینجا بروید
تابناک را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
نظرات بینندگان
سلام مطالب را نخواندم ولی فکر کنم آمریکا می گوید چرا ما باید هزینه این جنگ را بدهیم حالا واگذارش کرده به خود افغانستان که احتمالا کشورهای همسایه اگر مستقیم وارد عمل نشود غیر مستقیم آثار زیانبار آنرا تجریه خواهند کرد بالاخص ایران
مگر هزینه جلوگیری از ترانزییت موادمخدر روتوی افغانستان راکی میده؟
طالبان از دولت مزدور اشرف غنی بهتره
راه حل افغانستان اینه که جنوبش پشتون ها یه کشور تشکیل بدهند و شمالش شیعیان و تاجیکها و ازبکها یه کشور
طالبان یک گروه تروریستی است
طالبانی ها همشون افغانی اند
اين گروه طالبان كه امروز دوباره در افغانستان آتش بازي راه انداخته و به صغير و كبير رحم نمي كند همان طالباني است كه چندي پيش ايران ميزبان آنها بود !!!!
حالا به تكاپو افتاده ايم كه اگر اين روند پيشرفت درگيري ها ادامه يابد آتش آن دامن ما را نيز خواهد گرفت؟؟؟
مسولین سیاست خارجی کاره ای نیستند اونها مجری هستند.
پس که همه کاره است، ظریف میگه میدان، میدان کدام میدان ،
دعوت یک گروه تروریستی و حشر و نشربا آنها چه توجیهی دارد؟؟؟؟؟؟
کشتار کارمندان و نیروهای ایران در سفارتخانه بدست طالبان هنوز فراموش نشده فیلم مزار شریف هم نشون داد اینها قدرت بگیرند بزرگترین مصیبت وگرفتاری و دردسر برای برای ایران و بخصوص شهرهای مرزی بین ایران وافغانستان خواهد بود
اون هایی که دنبال اسلام سیاسی اند همان سیاست هدف وسیله را توجیه می کند را دنبال می کنند ....آیا به عواقبش اندیشیده اند؟؟؟
در تایید صحبت آقای امیر بگم منظور از خودش همان خودشان معروف است نه مردم ایران
طالبان عوض شده الان خوب شده مسلمان شده و داره با آمریکا می جنگه باید کمکش کنیم تا موفق بشه و بعد جای پا خوب در آینده افغانستان مثل عراق داشته باشیم
ما در عراق جای خوب داریم؟؟
ها ماشالله به کارشناس
قبلا مگه مسلمون نبود؟
من به هر تصميمي كه از سوي سران ايران بيانجامد ايمان دارم
پس تو صف مرغ که میری غر نزن
در حال حاضر ، امروز در ایران اسلامی تنها چیزی که خوب و مطمئن در کشور حاکم است بحث امنیت اجتماعی است که
واقعا" در ایران امنیت خوب حاکم است ، باید قدر و ارزش این امنیت را دانست .....بگذریم که از لحاظ اقتصادی تورم 300
درصدی وجود دارد ...........آنقدر در کشور امنیت هست که یک دختر تنها از شهرستان ساعت 2 شب هم به تهران برسد
هیچ گونه مزاحمتی برایش ایجاد نمیشود.............این یعنی کشور در ثبات خوبی قرار دارد و حتی آمریکا هم
زن ها نمیتوانند در بعضی از شهرهای امریکا شب تنها باشند در خیابانها ، حتما " مورد آزار قرار میگیرند ...........
هرچند که پلیس آمریکا بسیار قوی است و قاطع ، اما با این شرایط باز هم نمیتوانند 100 درصد امنیت را برقرار کنند ...
حلا نمیدانیم در افغانستان چه بلایی بر سر مردم بدبخت می آید ...........
در زمان جنگ عراق با ایران 4 میلیون افغانی در ایران بودند ..............
شما به نظرم یا نمیدونی مورد آزار قرار گرفتن یعنی چی یا تا حالا زن نبودی
اگر شما در سراسر جهان از سرمایداری بپرسید که از چه ترس داردند پاسخ میدهد اگر کسی در حستجوی کار نباشد و ماشینها و سرمایه هایم به آهن قراضه و به بدهی تبدیل گردد.
این مقاله نویس از بزرگ تیتر داران مثل همیشه از مرحله پرت است. حداقل یک پنجم ایران را در پسا انقلاب۷ افغان ها ساخته اند. هرگز در بیابانی هر چقدر هم طلا بریزید آباد نمیشود و فقط زمانیکه انسانها در آنجا سکنی کنند شروع به آبادانی میکنند زیرا در غیر اینصورت همه باهم از میان میروند.
در ثانی طالبان طبق مقطع زمانی نمیتوانسته رسومات اجرا کند. زیرا سازمان دادن مردم، برعلیه دزدان و غارتگرانی چون یانکی ها احتیاج به یک فصل مشترک قوی داشته است. آنها اگر لازم آید میتوانند از عربستان سعودی خیلی بهتر و بیشتر مدرن و امروزی تر گردند.
این بزرگ تیتر داران یکبار به عربستان سعودی خرده نگرفته اند. آنها کلی از حمله به درب سفارت عربستان دلخور بوده و هستند (خاتمی). بهر صورت طالبان به آمریکا در مهمترین نقطه تاریخی افغانستان نرفت و روی زانوی چو بایدن ننشست، بلکه بر عکس سه یار دبستانی که بورس سیا دریافت کردندو در آمریکا تحصیل کردند، بدانجا شتافتند.
دولت فشل مثل تموم این 8 سال که رو همه چی بی خیال بوده و نظاره گر تو مورد حساس و بسیار خطرناک هجوم آوارگان و پناهندگان افغانی هم بی خیاله . باید هر چه سریعتر فکری برای این موضوع بشه و بطور جدی و قاطع از ورود حتی یک آواره و پناهنده افغانی جلوگیری بشه . 13 میلیونشون غیرقانونی سالهاست اومدن اینجا جاخوش کردن برای هفتاد پشتمون بسه
یعنی همه این مهاجرین فقط تو این ۸ سال اومدن؟
از خدا می خواهم نسل همه طالبان ها و طرفداران آنها ریشه کند بشه
متاسفانه طالبان نشان داد که اصلا قابل اعتماد نیست و کماکان یک گروه تروریستی خطرناک به حساب می آید! ایران باید بسیار هشیار باشد...
به نظرم مسئولین عزیز کشورمان از از پناهنده های مردم افغانستان بیشتر خوششان می آید
اره طالبان که بیاد سر قدرت اب رو باز می کنه. بلاهت هم حدی داره
طالبان فقط برای گرفتن سلاح از ایران قول باز کردن آب میدهد همینکه قدرت را بگیرد آن یک ذره آب را هم می بندد.
دیدگاه خود را بنویسید
سایت تابناک از انتشار نظرات حاوی توهین و افترا و نوشته شده با حروف لاتین (فینگیلیش) معذور است.