ندانم حقوقات كی‌ می‌رسد؟

سرویس اقتصادی- حسن وثوق الدوله فرزند ميرزا ابراهيم معتمد السلطنه و برادر بزرگ احمد قوام السلطنه (معروف) از آخرین نخست وزیران دوره قجر در زمان احمد شاه بود که اگرچه مدعی سلوک و رفتار مدرن اما وضع و احوال کارمندان وزارتخانه ها و ادارات در عهد او نیز همچون سایر ادوار قجری بی سامان و زمینه ساز فرهنگ اخذ رشوه بود.



حکایت زیر خاطره ای کوتاه است از عادی بودن چنین وضع نابسامان مالی در دره های بالای حکومتی و وزارتخانه ها که نتیجه آن نیز معلوم است:


حقوق كارمندان

در زمان زمامداری ميرزا حسن خان وثوق الدوله وضع مدارس و وزارت معارف آشفته و پريشان بود. حقوق كارمندان دولت و مخصوصاً معلمان چندين ماه به تأخير می‌افتاد و آنان غالباً برای گرفتن حقوق خود ناچار به اعتصاب می‌شدند.

        يك بار ظريفی اين بيت را طی نامه‌ای برای نخست وزير فرستاد:

       بهار و خزان رفت و دی می‌رسد       ندانم حقوقات كی‌ می‌رسد؟

       وثوق الدوله كه شاعر نيز بود در ذيل نامه‌اش نوشت:

       حقوقـــات نصفش حوالـــه شده      بقيه به اقساط هی می‌رسد

بدین ترتیب نخست وزیر به ظاهر مترقی قاجار نیز همچون اسلاف خود با توسل به شعری معضلی از معضلات کشور را پشت گوش انداخت و از رفع آن شانه خالی کرد.


منبع: هزار و يك حكايت تاريخي، محمود حكيمي، ص 198