مژده به ساکنان پایتخت: این هفته خبری از آلودگی هوا نیست!

در اینکه نزولات جوی و آلودگی هوا نسبت عکس دارند، تردیدی نیست؛ اما چرایی افزایش آلودگی هوای کلان‌شهرها به مرور گذر روزهای هفته، ابهامی است که ارزش اندیشیدن خواهد داشت.

به گزارش «تابناک»، چند روزی است که بارش باران و برف پاییزی، بسیاری از نقاط کشور را در برگرفته و نگرانی نسبت به کمبود نزولات آسمانی و کمبود آب را تا اندازه‌ای کاهش داده است؛ اما این بارندگی‌ها برای ساکنان تهران و برخی دیگر از کلان‌شهرهای کشورمان که با آلودگی دست به گریبان هستند، معنای به مراتب مهم‌تری ‌دارد.

اگر یکی از روزهای سرد سال پا به پایتخت پرجمعیت و به نوعی زهوار در رفته بگذارید، حتی اگر درک وارونگی جوی (همان پدیده اینورژن) و تحلیل این پدیده برایتان دشوار باشد، ولی به احتمال زیاد به راحتی متوجه اثرات آن خواهید شد، دود سیاهی سطح شهر را فراگرفته و اینقدر ملموس است که برای دیدن آن نیازی به رفتن به ارتفاعات نیست، بلکه کافی ا‌ست تنها سرمان را کمی بالا‌تر از حد معمول بگیریم.

چند سالی است‌ با سرد شدن هوا، آلودگی هوا که در گذشته مختص به تابستان و روزهای گرم سال بود، در روزگار سرد نیز مجال نفس‌گیری یافته و آنچنان آزار دهنده می‌نماید که بسیاری از شهروندان و حتی مسئولان (!) دست به آسمان بلند کرده و آرزو می‌کنند، زود‌تر باران ببارد؛ اینجاست که اگر باران ببارد، «فبها ‌المراد و نعم المطلوب»؛ همه رهایی یافته و روزگار شیرین می‌شود، ولی وای به زمانی که نبارد؛ خودرو‌ها یکی در می‌ن، مدارس تق و لق، ادارات مشتت، مراکز درمانی پر مشغله و همه چیز در هم و برهم شده و سرگردانی مسئولان جامعه را در بر می‌گیرد تا شاید یکی دو روز نفس کشیدن با سختی کمتری همراه شود!

بدین ترتیب بارش باران و برف در روزهای گذشته در پایتخت را باید دوچندان شیرین‌تر به کام ساکنان تهران تصور کرد؛ اما آیا می‌توان گفت چون این رحمات الهی بر آسمان این شهر باریده، هفته بعد خبری از آلودگی هوا و نیاز به ‌تصمیمات اضطراری در پایتخت نخواهد بود؟

پاسخ به این پرسش منفی است، زیرا با تازگی دیده‌ایم پس از یکی، دو روز بارندگی در تهران، ‌گاه حتی هوای سالم (و نه هوای «پاک» که سال گذشته تنها دو روز در تهران به ثبت رسیده است!)، حتی نیم هفته هم دوام نیاورده و کار به جایی رسیده که بار دیگر طرح‌هایی مثل زوج و فرد و اعمال محدودیت‌های دیگر به کار گرفته شده تا زندگی شهروندان کمی از مخاطرات دور شود؛ با این تفاسیر آیا می‌توان وضعیت آلودگی هوا در هفته پیش رو را پیش‌بینی کرد؟

پاسخ به این پرسش کمی با پیچیدگی همراه است اما اگر کمی از احتمالات و استقرا بهره بگیریم، به نتایجی جالب توجه دست خواهیم یافت:

نخست: هفته‌ای عادی پیش روی خواهیم داشت!

از آنجایی که پیش بینی هوا‌شناسی، نشان می‌دهد بارش باران و برف امروز به پایان رسیده و سامانه هوای باران‌زایی که آسمان کشورمان را در برگرفته بود، حداکثر تا فردا ظهر از شرق کشورمان خارج خواهد شد، وضعیت هوای بسیاری از نقاط برای شنبه، کمی ابری تا آفتابی و برای یکشنبه، آفتابی پیش‌بینی می‌شود که در تهران می‌تواند معادل آغاز روند افزایش غلظت آلاینده ذرات معلق با قطر کمتر از ۲.‌۵ میکرون بوده و این هشدار را به همراه داشته باشد که بار دیگر روزهای پایانی هفته، هوا مرز اضطرار را پشت سر بگذارد.

این در حالی است که بر اساس پیش‌بینی‌های هواشناسی برای هفته آتی، بارش نزولات جوی بار دیگر از روز دوشنبه و سه شنبه آغاز می‌شود که این مهم می‌تواند بار دیگر کاهش آلودگی هوا را به همراه داشته و این نوید را به همراه بیاورد که این هفته خبری از شدت گرفتن آلودگی هوا و نیاز به اتخاذ راهکار اضطراری نخواهد بود؛ مگر آنکه بارش برف تغییری ایجاد کرده و مدارس را به تعطیلی بکشاند که به نظر این اتفاق نیز رقم نخواهد خورد.

بعد: روند ثابت افزایش هفتگی آلودگی هوا نشانه چیست؟!

از این روی خوش ماجرا که بگذریم، روند رو به رشد آلودگی هوا در پایتخت به مرور سپری شدن روزهای هفته، ابهام بزرگی به وجود می‌آورد که بد نیست کمی درباره آن بیاندیشیم؛  چرا با شروع هر هفته، آلودگی هوا از شنبه تا چهارشنبه رشد نشان می‌دهد و از چهارشنبه تا شنبه بعد، روند نزولی طی می‌کند؟

پاسخ به این سوال به راحتی قابل یافتن است: ترافیک شهری بزرگترین مضمون آلودگی هواست و البته نقش خودروهای سواری به مراتب بیشتر به نظر می‌رسد. آنقدر که می‌توان از تعطیلی کارگاه‌های عمرانی در آخر هفته هم چشم پوشی کرد و سهم کمتری برای حمل و نقل عمومی قائل بود که هرچند جمعه ها کاهش دارد، ولی کاهش آن قابل قیاس با کمتر شدن ترافیک خودروهای سواری در سطح شهر در روزهای پایانی هفته نیست.


اگر فرض را بر صحت این نظر گذاشته و تردد خودروهای سواری را عامل نخست آلودگی هوا بدانیم، آن زمان با این سوال مواجه خواهیم بود که چنین اتفاقی (افزایش آلودگی هوا در اثر افزایش تردد خودروهای سواری) تا چه اندازه طبیعی است و راهکار مقابله با آن چیست؟

اینجاست که ابهامات متعدد به صف شده و از یک سو تصمیماتی مانند افزایش عمر معاینه فنی که نمایندگان مجلس در گذشته نزدیک به تصویب رسانده‌اند، عجیب جلوه خواهد کرد و از سوی دیگر، ایرادات و شبهاتی که درباره سوخت مصرفی مطرح می‌شوند، تایید خواهند شد چراکه مگر می‌شود حاصل احتراق یکی دو روز بنزین استاندارد در موتورهای غیر استاندارد (فرض مساله) به بحرانی شدن آلودگی هوا ختم شود حال آنکه همین شرایط مشابه، دو سه سال پیش کمتر به این نتیجه می‌رسید؟ آن هم در شرایطی که آن موقع نه کسی بر استاندارد بودن بنزین و یورو چهار و یورو پنج بودن بخشی از آن تاکید داشت و نه امثال طرح ضربتی تولید بنزین در پتروشیمی‌ها کلید خورده بود؟!
 
برای دریافت و دیدن آخرین اخبار تابناک، از هر نقطه ای در اینترنت Toolbar اختصاصی تابناک را از لینک زیر دریافت و بر روی مرورگر خود نصب کنید:

لینک دریافت Toolbar تابناک